De essentie van humor – drie redenen waarom humor overtuigt.

Gepubliceerd op vrijdag 15 maart 2013

Er wordt weleens gezegd dat iedereen van zichzelf vindt dat hij een goed gevoel voor humor heeft. Helaas willen mensen zich hier nog weleens in vergissen. Humor – lachen, gieren, brullen? Nee, humor is een serieuze zaak! In zijn artikel Anatomy of a joke (1976) stelt professor A.A. Berger dat er wel 45 technieken zijn om humor tot stand te brengen. En nu we het toch over anatomie hebben: volgens de Amerikaanse schrijver E.B. White kan humor vergeleken worden met het ontleden van een kikker. „Niemand houdt ervan en de kikker legt het loodje.”

Is humor wel overtuigend?

Zelfs mensen die van humor hun beroep maken kunnen zich hier behoorlijk in vergissen. Cabaretier Micha Wertheim zorgde voor commotie toen hij herhaaldelijk de spot dreef met een gehandicapte bezoeker van zijn voorstelling. Het slachtoffer rolde huilend de zaal uit, waarna de rest van het publiek hem demonstratief volgde. Het gevolg van deze ongepaste humor? Wertheim was voortaan niet meer welkom in het Roermondse theater en collega’s van de cabaretier begonnen onmiddellijk een solidariteitsactie: zij zouden zich voortaan ook niet meer in het theater De Oranjerie vertonen. Theo Maasen zei in het Dagblad De Limburger hierover het volgende: „Een goede cabaretier zoekt de grens tussen het betamelijke en onbetamelijke. Die grens: dat is de essentie van humor.”

Het begrip aptum (passendheid), waarmee Quintilianus vijfhonderd jaar theorievorming op het gebied van de klassieke retorica afsloot, komt hier bij kijken. Wil je overtuigen, dan moeten de vorm, uitstraling en inhoud van je speech passen bij je doelgroep. Maar is humor wel overtuigend?

Ja, blijkt uit talloze wetenschappelijke onderzoeken op dit gebied. Humor wordt bijvoorbeeld vaak toegepast in reclames: bij grofweg eenderde van alle reclameboodschappen wordt gebruik gemaakt van humor. Ook de belangrijkste reclameprijs, de Gouden Loeki, gaat steevast naar grappige commercials.

Drie redenen waarom humor overtuigt

Wil je je doelgroep overtuigen met behulp van humor?  Drie redenen zorgen ervoor dat humor overtuigt. In de eerste plaats grijpt het je aandacht, en dat beginsel beperkt zich niet tot reclames. De wetenschappers Bryant en Zillman laten in hun artikel Using humor to Promote Learning in the Classroom (1989) zien dat humor er ook in het klaslokaal voor zorgt dat scholieren hun aandacht vasthouden. Het moet dan echter wel „verstandig” worden gebruikt. Het motto: gebruik humor, maar zorg dat je publiek met mate lacht.

Een tweede effect van humor is dat het publiek minder kritisch naar de inhoud van de boodschap kijkt. Mensen hebben vaak de neiging om continu na te denken over mogelijke tegenargumenten bij je boodschap. Heel vervelend. Het blijkt echter bijzonder lastig te zijn tegelijkertijd te lachen en tegenargumenten te verzinnen. Als je je publiek aan het lachen kan maken zorg je er dus tegelijkertijd voor dat er minder kritisch naar je boodschap geluisterd wordt. Het is daarom verstandig om humor in te zetten tijdens óf voorafgaand aan je minder sterke argumenten.

Als je publiek vijandig is kun je humor ook gebruiken om het ijs te breken. Op die manier leid je ook de aandacht af van de lading tegenargumenten die al op je ligt te wachten voordat je nog maar een woord hebt gezegd.

Humor in de dagelijkse praktijk

Maar hoe kun je deze strategieën nu toepassen in de dagelijkse praktijk? Je kunt humor bijvoorbeeld inzetten om jezelf op scherpzinnige wijze uit moeilijke situaties te redden. Mel Helitzer omschrijft in zijn boek Comedy Writing Secrets een fenomeen wat bij stand-up comedians bekend staat als de saver line: een ingestudeerde grap die je kunt gebruiken als een andere grap mislukt. Zinnetjes zoals „Ik wist dat die grap niet zou werken” of „In Almelo werkte hij wel” kunnen erg praktisch zijn om achter de hand te houden. Goede comedyschrijvers geven een kaartje met enkele saver lines mee, zodat de presentator zich altijd uit onverwachte situaties kan redden. Zo kan hij als het licht bijvoorbeeld uitvalt zeggen: „Wil iemand even het energiebedrijf bellen en zeggen dat de rekening vanochtend is betaald?” Of als het verhaal verstoord wordt door een politiesirene: „Ah, daar is mijn lift naar huis.”

Om te overtuigen is het dus niet alleen belangrijk wat je zegt, maar ook hoe je dat zegt. Leer hoe je ontspannen en zelfverzekerd voor een groep staat en hoe je de inhoud boeiend overbrengt in onze workshop TED-waardig presenteren!

Reageer op dit artikel

  1. […] humor te gebruiken wordt je boodschap makkelijker geaccepteerd. Als je het zelf lastig vind om grappen te maken kun je ook grappen vertellen die mensen tegen jou […]

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Inspirerend, niet alleen leerzaam maar bracht me ook op een hoop andere ideeën (dan het besprokene). Mijn creativiteit kwam weer los.
Annette Cornelisse
Hoofd Communicatie, Kabinet & Participatie / Gemeente Amstelveen en Gemeente Aalsmeer
Heel verhelderend en inspirerend!
Thomas Brink
Project Officer Diversity & Inclusion / ABN Amro
Heel inspirerend!
Carine Roos
Speech therapist / De Hoogstraat Revalidatie
It was very clear. Very good examples of 'how-to' make a presentation!
Lilian Roder
Project Engineer / Nutricia
Deze training was dusdanig inspirerend dat ik het jammer vind dat ik mijn werk als kabinetsmedewerker heb verruild voor dat van communicatieadviseur - minder speeches te schrijven.. ;-)
Sietske Nagelkerke
Communicatieadviseur / Gemeente Tholen


Volg direct een training!

1 nov.Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
4 nov.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
2 dec.Persoonlijke Overtuigingskracht (Den Haag)
6 dec.TED-waardig Presenteren (Rotterdam)
14 jan.Persoonlijke Overtuigingskracht (Utrecht)
29 jan.Voorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
6 febr.TED-waardig Presenteren (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

Vacature: Relatiemanager Trainingen en Coaching

5/8 - We zoeken een commerciële communicatieheld die vanuit ons kleine team grote klanten adviseert bij alles wat hen helpt te inspireren en overtuigen. Of het nu gaat om klanten hier in...

Lees verder »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

15/10[VIDEO] Speakers Stories: Nanotech tastbaar en invoelbaar maken
8/10Ontspannen Presenteren: Tel je publiek
1/10Doelgericht Pitchen: Hoe overtuig je een denker? (beslisstijl)
25/9Greta Thunberg en het cruciale zinnetje in alle communicatie over klimaatverandering