De essentie van humor – drie redenen waarom humor overtuigt.

Gepubliceerd op vrijdag 15 maart 2013

Er wordt weleens gezegd dat iedereen van zichzelf vindt dat hij een goed gevoel voor humor heeft. Helaas willen mensen zich hier nog weleens in vergissen. Humor – lachen, gieren, brullen? Nee, humor is een serieuze zaak! In zijn artikel Anatomy of a joke (1976) stelt professor A.A. Berger dat er wel 45 technieken zijn om humor tot stand te brengen. En nu we het toch over anatomie hebben: volgens de Amerikaanse schrijver E.B. White kan humor vergeleken worden met het ontleden van een kikker. „Niemand houdt ervan en de kikker legt het loodje.”

Is humor wel overtuigend?

Zelfs mensen die van humor hun beroep maken kunnen zich hier behoorlijk in vergissen. Cabaretier Micha Wertheim zorgde voor commotie toen hij herhaaldelijk de spot dreef met een gehandicapte bezoeker van zijn voorstelling. Het slachtoffer rolde huilend de zaal uit, waarna de rest van het publiek hem demonstratief volgde. Het gevolg van deze ongepaste humor? Wertheim was voortaan niet meer welkom in het Roermondse theater en collega’s van de cabaretier begonnen onmiddellijk een solidariteitsactie: zij zouden zich voortaan ook niet meer in het theater De Oranjerie vertonen. Theo Maasen zei in het Dagblad De Limburger hierover het volgende: „Een goede cabaretier zoekt de grens tussen het betamelijke en onbetamelijke. Die grens: dat is de essentie van humor.”

Het begrip aptum (passendheid), waarmee Quintilianus vijfhonderd jaar theorievorming op het gebied van de klassieke retorica afsloot, komt hier bij kijken. Wil je overtuigen, dan moeten de vorm, uitstraling en inhoud van je speech passen bij je doelgroep. Maar is humor wel overtuigend?

Ja, blijkt uit talloze wetenschappelijke onderzoeken op dit gebied. Humor wordt bijvoorbeeld vaak toegepast in reclames: bij grofweg eenderde van alle reclameboodschappen wordt gebruik gemaakt van humor. Ook de belangrijkste reclameprijs, de Gouden Loeki, gaat steevast naar grappige commercials.

Drie redenen waarom humor overtuigt

Wil je je doelgroep overtuigen met behulp van humor?  Drie redenen zorgen ervoor dat humor overtuigt. In de eerste plaats grijpt het je aandacht, en dat beginsel beperkt zich niet tot reclames. De wetenschappers Bryant en Zillman laten in hun artikel Using humor to Promote Learning in the Classroom (1989) zien dat humor er ook in het klaslokaal voor zorgt dat scholieren hun aandacht vasthouden. Het moet dan echter wel „verstandig” worden gebruikt. Het motto: gebruik humor, maar zorg dat je publiek met mate lacht.

Een tweede effect van humor is dat het publiek minder kritisch naar de inhoud van de boodschap kijkt. Mensen hebben vaak de neiging om continu na te denken over mogelijke tegenargumenten bij je boodschap. Heel vervelend. Het blijkt echter bijzonder lastig te zijn tegelijkertijd te lachen en tegenargumenten te verzinnen. Als je je publiek aan het lachen kan maken zorg je er dus tegelijkertijd voor dat er minder kritisch naar je boodschap geluisterd wordt. Het is daarom verstandig om humor in te zetten tijdens óf voorafgaand aan je minder sterke argumenten.

Als je publiek vijandig is kun je humor ook gebruiken om het ijs te breken. Op die manier leid je ook de aandacht af van de lading tegenargumenten die al op je ligt te wachten voordat je nog maar een woord hebt gezegd.

Humor in de dagelijkse praktijk

Maar hoe kun je deze strategieën nu toepassen in de dagelijkse praktijk? Je kunt humor bijvoorbeeld inzetten om jezelf op scherpzinnige wijze uit moeilijke situaties te redden. Mel Helitzer omschrijft in zijn boek Comedy Writing Secrets een fenomeen wat bij stand-up comedians bekend staat als de saver line: een ingestudeerde grap die je kunt gebruiken als een andere grap mislukt. Zinnetjes zoals „Ik wist dat die grap niet zou werken” of „In Almelo werkte hij wel” kunnen erg praktisch zijn om achter de hand te houden. Goede comedyschrijvers geven een kaartje met enkele saver lines mee, zodat de presentator zich altijd uit onverwachte situaties kan redden. Zo kan hij als het licht bijvoorbeeld uitvalt zeggen: „Wil iemand even het energiebedrijf bellen en zeggen dat de rekening vanochtend is betaald?” Of als het verhaal verstoord wordt door een politiesirene: „Ah, daar is mijn lift naar huis.”

Om te overtuigen is het dus niet alleen belangrijk wat je zegt, maar ook hoe je dat zegt. Leer hoe je ontspannen en zelfverzekerd voor een groep staat en hoe je de inhoud boeiend overbrengt in onze workshop TED-waardig presenteren!

Reageer op dit artikel

  1. […] humor te gebruiken wordt je boodschap makkelijker geaccepteerd. Als je het zelf lastig vind om grappen te maken kun je ook grappen vertellen die mensen tegen jou […]

Laat een reactie achter

Gratis overtuigtips

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Gewoonweg super!
A.W. Meijer
Wethouder
Nuttig en overtuigend! Hele goede en praktisch toepasbare theorie.
Nurah Hammoud
Treasurer / De Jonge Specialist
Heel praktisch, en geeft een nuttige structuur!
Maurice Smedts
Commercial Manager / Docdata
Bijzonder nuttig met aandachtspunten die nooit eerder aan de orde zijn gekomen!
Thomas Vedder
Project Manager / Abbvie
De training was erg inspirerend en interactief. Het geeft me goede eerste handvaten om met TED-waardig presenteren aan de slag te gaan.
Ad Lavrijsen
Supply Chain Management Consultant / Capgemini Consulting


Volg direct een training!

3 juliRemote training Online meetings leiden (op afstand)
6 juliTED-waardig Presenteren (Rotterdam)
3 augMasterclass Inspirerend Presenteren (Den Haag)
4 augRemote training Online meetings leiden (op afstand)
14 augMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Amsterdam)
9 septTED-waardig Presenteren (Utrecht)
16 septMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
2 oktSpeechwriting (Rotterdam)
13 oktMasterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)
14 oktMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Den Haag)

Overzicht in-house trainingen »

Grote vraag naar ondersteuning: Debatrix verruimt openingstijden

13/3 - Door grote vraag naar ondersteuning bij o.a. cruciale (video)boodschappen en effectieve communicatie rondom het nieuwe coronavirus, hebben we besloten onze openingstijden te verruimen. De komende weken staan we van 8:00...

Lees verder »

Overtuigtip: Werk je thuis? Hier de 5 grootste frustraties bij online vergaderingen (en hoe het wél moet)

- De komende weken werken veel mensen vanuit huis. Dat lijkt eenvoudiger dan het is, vooral als je veel samen afhankelijk bent van goede afstemming. Een online vergadering kan dan een uitkomst zijn, mits je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

25/6Een geloofwaardig verhaal neerzetten? Leer van leugenonderzoek
11/6TED-waardig presenteren: Stop met ‘snel door je verhaal lopen’
29/5Hoe krijg je de gunfactor als je remote werkt?
14/5Doelgericht pitchen: 3 tips om jouw pitch naar een hoger niveau te tillen!