Overtuigtip #-2010 van 654   |   Toon willekeurige tip →

Ontspannen Presenteren: De wetenschap achter ‘Choking’

Door onze expert Job ten Bosch

Gepubliceerd op dinsdag 15 januari 2019 (Overtuigtips)

Zeven maanden lang trainde je voor dat ene moment. De schaatsen geslepen, de spieren warm. Je droomt al nachtenlang van de eindstreep. Je weet precies wat je moet doen om die gouden plak te halen. Maar dan gaat het startschot en je bevriest. Wat is choking? Waarom gebeurt het? En belangrijker nog: hoe helpt deze kennis bij jouw presentaties?

(Doe onze exclusieve workshop: TED-waardig presenteren)

Wat is choking?

Om choking te begrijpen, moet je eerst het grote verschil tussen paniek en choking snappen. Paniek is namelijk wat je voelt als je in een situatie komt, waar je niet weet wat je moet doen. Choking is wat gebeurd als je juist precies weet wat je moet doen, maar je er niet op komt als je het nodig hebt. Menig profvoetballer kan dan tijdens de training ook perfecte penalty’s nemen, maar op het moment suprême schiet hij tien meter boven de lat. Datzelfde kan jou overkomen bij een belangrijke presentatie voor een groot publiek, waar je al je tijd in hebt gestoken. Je vergeet details, raakt de draad kwijt of valt misschien zelfs helemaal stil.

Oorzaak: Jouw drang naar beloning

De Journal of Neuroscience legt uit dat het “ventraal stratium” de boosdoener is, oftewel de plek in je hersenen die je beloningen geeft. Dat verslavende gevoel is verantwoordelijk voor jouw innerlijke drijfveer. Wat tijdens choking gebeurt is dat de drang naar de beloning zo groot is, dat keuzes die je onderbewustzijn aan de lopende band voor je maakt (zoals het vasthouden van je telefoon, van de trap af lopen), plots naar het bewustzijn worden geschoven. Je analyseert plots handelingen die je al vanaf geboorte af aan gedachteloos doet. En probeer maar eens volledig stap voor stap uit te schrijven hoe je huppelt, in plaats van het gewoon te doen.

Wanneer gebeurt dit?

Om te weten waarom je op belangrijke momenten bevriest, is het essentieel te weten wanneer jouw hersenen jou belonen. Er zijn twee groepen mensen als het gaat om drijfveren. Mensen met een lage verliesaversie. Deze hebben geluk: winst is voor hen altijd leuk. Zij bevriezen echt alleen bij kans op een enorme nederlaag. De andere groep heeft echt een hekel aan verliezen. Zij bevriezen bij het vooruitzicht op grote winst (er kan immers zoveel misgaan). Als ze €5.000,- kunnen verdienen, presteren ze aanzienlijk slechter dan wanneer het om €50,- gaat. Onthoud het volgende: voor €75,- (net dat kleine beetje extra) gaan ze juist beter presenteren.

Hoe voorkom je choking?

Belangrijk is dus om van jezelf in te schatten onder welke groep jij valt. Zou je aan een spel meedoen als je €200,- kan winnen, maar bij verlies €100,- inlevert? Heb je een grotere hekel aan verliezen dan dat je van winnen houdt? Dan hoor je bij de meerderheid en kun jij met de volgende stappen jouw “ventraal stratium” zo beïnvloeden dat de kans op choking klein is.

  1. Schrijf je persoonlijke doel op.
    “Een onvergetelijke presentatie geven en daarmee alle nieuwe klanten binnenslepen”
  2. Schrijf nu drie angsten op.
    “Voor paal staan, alle potentiële klanten kwijtraken”. Door deze op papier te schrijven haal je direct cognitieve druk uit je hersenen.
  3. Her-frame je doel nu zo, dat de beloning realistisch is (denk aan de €75,- in plaats van €5000). “Een goede presentatie geven en daarmee 3 nieuwe klanten binnenhalen”. Let op, stel je doelen niet te laag. Voor €5,- in plaats van €5000,- ga je immers – ook onbewust – je best niet doen.

Met deze stappen verklein je de kans dat je met een mond vol tanden staat bij jouw volgende presentatie.

Bron: The Effects of Incentive Framing on Performance Decrements for Large Monetary Outcomes: Behavioral and Neural Mechanisms | Vikram S. Chib, Shinsuke Shimojo and John P. O’Doherty

Job ten Bosch is mede-eigenaar en directeur van Debatrix. Naast de dagelijkse leiding van Debatrix coacht hij ondernemers en specialisten met het aanscherpen van hun propositie en het vinden van De Rode Tesla in hun verhaal. Als ondernemer ontwikkelt hij bovendien nieuwe bedrijven als Blook.tv en de Infograaf.

Favoriete training van Job? De masterclass Luisteren & Beïnvloeden!

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Gratis overtuigtips

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


It was a great training and it improved my presentation skills!
Rekaa Sekar
Commercial Finance Analyst / Randstad UK
"Door de online coaching van Debatrix heb ik mijn verhaal in een nieuw jasje kunnen steken. Door deze investering kan ik de komende jaren met mijn presentatie vooruit! Ik was eerst bang dat de online coaching saai zou zijn, maar het overtrof al mijn verwachtingen. Bedankt Maarten voor de leuke, effectieve en waardevolle coaching!"
Sharon Vassell
Marketing Trade Coordinator / Curaçao Tourist Board Europe
Enorme aanwinst om beter en overtuigender te spreken en tekst en boodschappen in het gewenste perspectief te 'framen' en om het frame van anderen te ontwijken. Aanrader!
Herbert Klinkvis
Marketing Data Analist / Monuta
Deze training geeft handvaten en energie om nieuwe uitdagingen op te pakken!
Chrétien Robben
Key Account Manager Market Access / Abbvie
Hele inspirerende training!
Michael Eveleens
Relatiemanager / Van Lanschot Bankiers


Volg direct een training!

26 janRemote Masterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Online)
5 febSpeechwriting (Online)
10 febOnline Inspireren (Online)
10 febOvertuigen in Teams - Sessie 1 (Online)
18 febOnline Vergaderen (Online)
18 febOnline Meetings Leiden (Online)
2 mrtMasterclass Inspirerend Presenteren (Online)
3 mrtVoorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
4 mrtRemote Masterclass Kritisch Denken (Online)
12 mrtMasterclass Strategie in Onderhandeling (Fysiek)
17 mrtRemote Masterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Online)
24 mrtOvertuigen in Teams - Sessie 2 (Online)
6 aprMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
9 aprTED-waardig presenteren (Den Haag)
11 meiMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
12 meiOvertuigen in Teams - Sessie 3 (Online)
27 meiMasterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)

Overzicht alle trainingen »

Overtuigtip: Hiermee vormde Joe Biden zijn inauguratiespeech

21/1 - Gisteren werd Joe Biden geïnaugureerd tot president van de Verenigde Staten. In zijn speech riep hij het immens verdeelde Amerika op tot eenheid. Het had een speech vol platitudes kunnen...

Lees verder »

Hoe wij ASN Bank helpen hun duurzame missie onder de aandacht te brengen

19/1 - Dagelijks werken de ongeveer 175 medewerkers van ASN Bank met man en macht om de wereld een beetje mooier te maken. ASN loopt voorop in eerlijk en duurzaam ondernemen met...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

12/1Briljante videopitches die miljoenen wisten op te halen
7/1Deze simpele technieken maken jouw verhaal krachtiger
30/12Dit zijn de beste overtuigtips van 2020!
29/12Tijd om even bij te praten!