Overtuigtip #-2010 van 613   |   Toon willekeurige tip →

Third-person effect: waarom we telkens weer onderschatten wat ons beïnvloedt

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op woensdag 18 februari 2015 (Overtuigtips)

Superman!Welk wasmiddel gebruik jij, en waarom? Die vraag stel ik weleens tijdens m’n lezingen over overtuigingskracht. In al die jaren is het nog nóóit voorgekomen dat iemand in het publiek onomwonden toegaf dat hij of zij een bepaald wasmiddel koopt naar aanleiding van een televisiereclame. Maar iedereen kon zich wel goed voorstellen dat anderen zich daardoor laten beïnvloeden.

(Ontdek nu onze succesvolle remote masterclasses)

Wetenschappers noemen dit ook wel het third-person effect: bij communicatie in de media (a) onderschatten we het effect hiervan op onszelf en (b) overschatten we het effect op anderen. Twee factoren zijn daarbij doorslaggevend:

  1. We denken vooral dat ongewenste boodschappen ons niet beïnvloeden. Bijvoorbeeld wanneer je zelf al weet dat een boodschap niet zo goed voor je is of als je ervan overtuigd bent dat het niet zo cool is om toe te geven dat je door een bepaald programma bent beïnvloed (“Nee, dat vond ik al vóórdat ik naar ‘Boer zoekt vrouw’ keek!”). Dat geldt extra voor inhoud die als antisociaal wordt gezien (geweld, porno).
  2. Hoe verder mensen van ons afstaan, hoe sneller we denken dat zij wél beïnvloed worden. “Jij en ik worden er waarschijnlijk niet door beïnvloed, maar de anderen wel!” Binnen organisaties merk ik regelmatig dat het management denkt dat vooral de medewerkers vatbaar zijn voor slimme beïnvloedingstechnieken — en andersom. Of dat vooral andere organisaties zich veel laten beïnvloeden door berichten in de media. Altijd weer die anderen.

Daarnaast blijkt dat we vooral beïnvloed worden als we denken dat de boodschap niet direct relevant voor ons is. Dus júist als je helemaal geen vakantieplannen hebt, blijk je toch wel erg vatbaar voor die irritante reclame van een ticketvergelijkingssite.

Waarom zijn we zo vatbaar?

Veel mensen zullen de redenen hieronder als onbevredigend ervaren. Maar helaas, het is echt waar:

  1. De illusie van onkwetsbaarheid. We willen graag het gevoel behouden dat we zelf alle touwtjes in handen hebben als het gaat om ons leven. Daarom vertellen we onszelf dat we dus echt niet beïnvloed worden door bijvoorbeeld reclame, laat staan onbewust!
  2. Slechte zelfkennis. Het is geen prettige gedachte, maar we hebben we vaak géén idee wat zich werkelijk in onze hersenen afspeelt. Dat maakt ons erg vatbaar voor vooroordelen en verkeerde intuïties. (Daarom publiceren we graag tips op basis van onderzoeken met fMRI-scans, zoals deze.)

Kortom: denk eens terug aan deze tip, de volgende keer dat je volstrekt van overtuigd bent dat iets jou beslist NIET heeft beïnvloed. Inmiddels weet je hopelijk beter.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

  1. […] Third-person effect: waarom we telkens weer onderschatten wat ons beïnvloedt […]

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Grote vraag naar ondersteuning: Debatrix verruimt openingstijden

13/3 - Door grote vraag naar ondersteuning bij o.a. cruciale (video)boodschappen en effectieve communicatie rondom het nieuwe coronavirus, hebben we besloten onze openingstijden te verruimen. De komende weken staan we van 8:00...

Lees verder »

Overtuigtip: Werk je thuis? Hier de 5 grootste frustraties bij online vergaderingen (en hoe het wél moet)

- De komende weken werken veel mensen vanuit huis. Dat lijkt eenvoudiger dan het is, vooral als je veel samen afhankelijk bent van goede afstemming. Een online vergadering kan dan een uitkomst zijn, mits je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

9/4VIDEO: Kort maar krachtig
2/4Medialogica: goede slogan of niet? ‘Alleen samen krijgen we corona onder controle’
20/3Stakeholder-analyse: Op wie moet jij jouw verhaal richten?
5/3Framing: het coronavirus en de impact van taal