Onderzoek: kiezer wil emotie zien tijdens verkiezingsdebatten

Door onze expert John Bijl

Gepubliceerd op woensdag 9 juni 2010 (Publicaties)

Wanneer kiezers in het stemhokje zowel een voor- als een tegenstem zouden mogen uitbrengen en beide stemmen worden meegenomen, dan zou dat leiden tot een politieke aardverschuiving. Dit blijkt uit onderzoek van Blauw Research en trainingsbureau Debatrix. De PvdA, PVV en de Partij van de Dieren zouden in dat geval meer tegenstemmen krijgen dan voorstemmen. Ook wanneer kiezers niet één maar twee stemmen zouden mogen uitbrengen, heeft dat grote gevolgen voor de verkiezingsuitslag. In dat geval zou D66 16 zetels halen en de SP zou met 18 zetels net zo groot worden als de PvdA.

Van de respondenten geeft 26,1% aan dat de radio- en televisiedebatten invloed hebben op hun stemgedrag. 45,8% is het daar mee oneens. Bijna 80% van de kiezers vindt het belangrijk dat de kandidaat-premier goed kan debatteren.

Uit het onderzoek blijkt bovendien dat de kiezer emotie belangrijk vindt. 61,5% van de ondervraagden vindt het belangrijk dat een lijsttrekker emotie laat zien tijdens verkiezingsdebatten. Dat is begrijpelijk, stelt debatexpert John Bijl van Debatrix: “Kiezers overtuig je niet met enkel rationele argumenten. Lijsttrekkers moeten niet alleen hun standpunten uiteenzetten, maar die standpunten vooral vertalen naar de belevingswereld van de kiezer. Het was opvallend hoe weinig pathos (bezieling) de lijsttrekkers gebruikten tijdens de verkiezingsdebatten.”

Dat ligt niet alleen aan de lijsttrekkers zelf, oordeelt John Bijl: “De hoge dynamiek van de verkiezingsdebatten biedt de lijsttrekkers weinig ruimte om de kijker in beroering te brengen. In 15 seconden kun je wel een voorbereide soundbite plaatsen, maar lastig een illustratieve anekdote brengen. Het is raadzaam om voor de volgende verkiezingen de opzet van de debatten aan te scherpen om ze op die manier relevanter te laten zijn voor de kiezer.”

Kiesstelsel

De huidige manier waarop we in Nederland gewend zijn te kiezen (één stem per kiesgerechtigde) geeft niet eenduidig weer hoe wij als Nederlanders de politieke verhoudingen werkelijk wensen. Andere kiesmethoden leiden tot andere uitslagen. Dat laat een experimenteel onderzoek zien dat Blauw Research heeft gehouden onder duizend Nederlanders, representatief voor de Nederlandse bevolking.

1 voor- en 1 tegenstem

Wanneer we in Nederland zowel een voor- als een tegenstem mogen uitbrengen, dan geeft dat een substantieel andere uitslag. Hoewel de VVD dan (nog steeds) de grootste partij zou worden, zou een coalitie met de PVV uitgesloten zijn. De PVV zou na een saldering van de voor- en tegenstemmen worden geminimaliseerd. Het aantal PVV-tegenstemmen is het grootst; meer dan vier op iedere tien Nederlanders zouden de PVV ‘wegstemmen’. Zes van de elf partijen zouden boven de nulgrens (het gemiddeld saldo) blijven. Onder hen wel de ChristenUnie, maar niet de PvdA: die gaat net als de PVV kopje onder. Een dergelijke methode leidt er toe dat SP en GroenLinks als tweede en derde partij eindigen. Kennelijk zijn beide linkse partijen minder polariserend dan ‘grote rode broer’ PvdA. D66 zou de minste tegenstemmen incasseren.

Dubbelstemmen

Ook van een ander type democratische vernieuwing zou D66 het meest profiteren: de dubbelstem. Zouden we in Nederland twee stemmen mogen uitbrengen (op verschillende partijen) dan veranderen de onderlinge verhoudingen sterk. Er is dan sprake van één koploper, een peloton en een paar achterblijvers. D66 zou zelfs vier keer zo groot worden en hiermee het CDA voorbijstreven. De SP zou dan de derde partij van Nederland worden. De VVD zou overigens de lijst met afstand aanvoeren, gevolgd door de PVV die hiervan ook zou profiteren. Nederland zou met een dubbelstem momenteel sterker rechts georiënteerd zijn dan de huidige polls doen vermoeden.

Coalitiestemmen

Ondanks deze alternatieve uitslag -de twee meest rechtse partijen aan kop- is dit duo niet de verwachte en gedroomde twee-partijen coalitie. Als men op coalities zou mogen stemmen dan zou die namelijk gevormd worden door VVD en CDA. En mocht er een drie-partijen coalitie aan de macht komen dan verwacht men dat niet de PVV maar D66 zich daarbij voegt. Uitgaande van de gewenste coalitiepartijen is het overigens opvallend dat D66, PvdA en GroenLinks samen bijna net zoveel de voorkeur genieten als VVD, CDA en PVV.

Methodiek bepalend

Bovenstaande is niet bedoeld als pleidooi voor een ander kiesstelsel, maar geeft wel aan dat de methodiek voor een groot deel bepalend is voor de uitslag. Elke gebruikte methode heeft weer een eigen specifiek en niet te negeren effect. Een frappante uitkomst in een tijd waarin peilingen een zekere invloed wordt toegedicht op de verkiezingsuitslag.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Gratis overtuigtips

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


De training levert nieuwe inzichten. Ik ben dankzij deze training uit m'n comfortzone gestapt!
Pauline Kreeft
Manager Healthcare / Van Lanschot Bankiers
It was very clear. Very good examples of 'how-to' make a presentation!
Lilian Roder
Project Engineer / Nutricia
"Door de online coaching van Debatrix heb ik mijn verhaal in een nieuw jasje kunnen steken. Door deze investering kan ik de komende jaren met mijn presentatie vooruit! Ik was eerst bang dat de online coaching saai zou zijn, maar het overtrof al mijn verwachtingen. Bedankt Maarten voor de leuke, effectieve en waardevolle coaching!"
Sharon Vassell
Marketing Trade Coordinator / Curaçao Tourist Board Europe
Zeer tevreden over de manier van trainen (online) en de kennis & kunde van Lars!
Hans Schilders
Kasgroeit
Erg genoten van de training, en van een inspirerende trainer!
Margot Schreuders
medewerker kabinetszaken / Gemeente Zaltbommel


Volg direct een training!

30 aprOnline Inspireren (Online)
11 meiMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
12 meiOnline impact maken in MS Teams (Online)
26 meiOnline Meetings Leiden (Online)
27 meiMasterclass Inspirerend Presenteren
2 junSpeechwriting
9 junTED-waardig Presenteren
16 juniMasterclass Luisteren & Beïnvloeden
25 junOnline Inspireren (Online)
30 junVoorzitten & Gespreksleiden

Overzicht alle trainingen »

“Bijzonder lezenswaardig”
(Het Financieele Dagblad)

“Topboek voor een meeneemprijs!”
(Psychologie Magazine)

(reviews BOL.com)

Managementboek.nl  |  BOL.com

Overtuigtip: Deze effectieve manier van leren was nooit eerder zo toegankelijk voor jou

14/4 - Er zijn maar weinig dingen zo vervelend als jezelf terugzien en horen op video. Tegelijkertijd is het een enorm krachtige tool voor reflectie en prestatieverbeteringen van jouw softskills. In deze...

Lees verder »

Overtuigtip: Beïnvloeden: Hebben is beter dan krijgen

7/4 - Waarom mag je in de Apple Store oneindig spelen met de nieuwste Apple spullen? De magie hierachter is dezelfde als het ‘Six months free return’ beleid van de e-retailer Zappos,...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

26/3Deze kleine verandering maakt een wereld van verschil wanneer jij presenteert in Teams
25/3Iets (laten) onthouden? Deze techniek is 50% effectiever dan de gebruikelijke technieken
17/3Het grote slotdebat en waarom je de olifant beter kunt benoemen
10/3Hoe jij makkelijker wegkomt met het maken van fouten (zoals Mark Rutte)