André Rouvoet: procedureel met af en toe een plaagstootje

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op vrijdag 14 mei 2010 in nrc.next

Als debater André Rouvoet een bokser was geweest, dan zouden er vele overwinningen op zijn erelijst prijken zonder dat hij ooit een tegenstander knock-out zou hebben geslagen. De leider van de ChristenUnie lijkt ongrijpbaar voor zijn tegenstanders: behendig houdt hij hen op afstand en behoedzaam verplaatst hij zich door de ring. Zijn armen lijken net wat langer dan die van zijn tegenstanders. Zelden krijgt hij klappen. En als hij wint, dan wint hij op punten.

Rouvoet debatteert sober, solide en slim. Op een elegante manier weet hij zich te redden uit lastige situaties. Zoals in het spoeddebat voorafgaand aan de val van het kabinet, waarin zijn collega’s Bos en Balkenende tegenstrijdige boodschappen verkondigden. Als Kamerlid profileerde Rouvoet zich geregeld als het staatsrechtelijk geweten van de Kamer, en tijdens het debat probeerde Mark Rutte hem dan ook uit te tent te lokken door hem te vragen naar zijn oordeel over de gang van zaken. Het stoïcijnse antwoord van Rouvoet: “Als de heer Rutte mij aanspreekt op mijn voorliefde voor staatsrecht, zal hij ook begrijpen dat het niet tot de taken van een minister wordt gerekend om collega’s te jureren of te becommentariëren.” Het was meer dan een formeel antwoord, want hij gaf er subtiel mee aan dat ook Balkenende en Bos zich niet kritisch over de ander zouden moeten uitlaten. Maar de aanval van Rutte was eenvoudig afgeslagen.

Persoonlijke aanvallen pareren

Ook persoonlijke aanvallen weet hij eenvoudig te pareren met procedurele argumentatie. In een Kamerdebat over het Elektronisch Kinddossier maakte VVD-Kamerlid Dezentjé het wel erg persoonlijk. Zij vroeg zich af “hoe de kleine André Rouvoet het zou vinden als er gedurende zijn hele leven in zijn dossier te vinden was dat hij krullend schaamhaar rond de penis heeft in de kleur lichtbruin?” Zonder blikken of blozen antwoordde Rouvoet direct dat hij de vraag of gegevens over schaamhaar moeten worden bijgehouden, een overweging is die hij aan artsen wil overlaten.

Door zijn fatsoenlijke manier van debatteren maakt Rouvoet het lastiger voor tegenstanders om hem hard aan te vallen. Als politicus kun je tegen Maxime Verhagen of Geert Wilders nog wegkomen met een persoonlijke aanval. Want: wie uitdeelt, moet ook kunnen incasseren. Een oneerlijke aanval op Rouvoet zal bij veel kiezers echter niet goed vallen.

Toch schuwt hij zelf slimme trucs niet. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, was het niet Bos maar Rouvoet die de bekende truc van de drie voorbeelden introduceerde tijdens een verkiezingsdebat. Twee dagen voor het referendum over een Europese Grondwet trof hij Maxime Verhagen in een één-op-ééndebat. “Kunt u nou eens drie terreinen noemen waarop deze Grondwet bevoegdheden verplaatst van Brussel naar Den Haag?” zo vroeg hij Verhagen. De CDA-leider ontweek de vraag. “Twee voorbeelden dan?” En even later: “Noemt u één voorbeeld dan, één voorbeeld.”

En wat leren we hiervan?

Wanneer je persoonlijk wordt aangevallen of andere debattrucs tegen je worden gebruikt, weersta dan de neiging om met een persoonlijke aanval terug te slaan. Probeer liever om zo snel mogelijk terug te gaan naar de inhoud.

De echte vergadertijger zal je niet verslaan op het gebied van smerige trucs. Maar mensen die veel trucs gebruiken, doen dat vaak omdat ze minder sterk staan op de inhoud.

En wat leren we hiervan? Laat je net zoals André Rouvoet niet verleiden tot trucs maar verplaats de discussie terug naar het speelveld van de inhoud.

Toch ook fel

Ook bij partijbijeenkomsten kan hij fel uit de hoek komen. Zo haalde hij onlangs hard uit naar de VVD. Hij verweet de partij “een omgekeerde Robin Hood benadering” door de hoogste inkomens buiten schot te laten en de laagste inkomens “wel te pakken”. Dergelijke populistische uitspraken doet de vrome Rouvoet doorgaans enkel in verkiezingstijd, waardoor ze extra aandacht krijgen in de media.

Zijn serieuze en degelijke imago ten spijt, komt de CU-lijsttrekker tijdens debatten en toespraken vaak geestig uit de hoek. Voor politici is dat een krachtig wapen: mensen die ons aan het lachen maken, vinden we doorgaans sympathiek. En waar veel lijsttrekkers slechts in de eerste minuut van hun speech een plichtmatig grapje maken om het publiek los te krijgen, weet Rouvoet zijn achterban veelvuldig aan het lachen te krijgen. Tijdens het meest recente partijcongres van de ChristenUnie vertelde hij dat hij zich had aangemeld op Twitter. Hij kreeg al snel een bericht terug: “Op naar de 10 zetels, met minder neem ik geen genoegen.” Met een ontwapenende glimlach vervolgde Rouvoet: “Hij maakte zich bekend als een VVD stemmer en hij heette Mark.” Na wat gelach zei hij streng: “Nee, niet die.”

Zulke plaagstootjes lijken wellicht onschuldig, maar in de politieke boksring is elke klap belangrijk. André Rouvoet beseft dat als geen ander.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Heel inspirerend!
Carine Roos
Speech therapist / De Hoogstraat Revalidatie
Duidelijk hoe je kan beïnvloeden door veel praktijkvoorbeelden!
Cara Molenbeek
Brand Specialist / Abbvie
Boeiend, dynamisch en een hele leuke training!
Sylvia Bruggenkamp
Ambtenaar / Provincie Overijssel
Erg genoten van de training, en van een inspirerende trainer!
Margot Schreuders
medewerker kabinetszaken / Gemeente Zaltbommel
Leerzaam, praktisch, energiek en heel inspirerend!
Sanne Kosterman
Trainee / TNO


Volg direct een training!

5 jul.Persoonlijke Overtuigingskracht (Rotterdam)
8 jul.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
11 jul.TED-waardig Presenteren (Amsterdam)
8 aug.Inspirerend Presenteren (Utrecht)
14 aug.Persoonlijke Overtuigingskracht (Utrecht)
23 aug.Masterclass Critical Thinking (Amsterdam)
2 sep.Voorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
4 sep.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
5 sep.TED-waardig Presenteren (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Overtuigtip: Argumenteren als Trump: De herhaalde overdrijving

20/11 - The Washington Post houdt precies bij hoeveel onwaarheden Trump als president verkondigt. Exact één jaar na zijn inauguratie had Trump volgens hun telling het recordaantal van 2140 onjuiste of misleidende uitspraken...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

19/6Radio1 Analyse: De strategie achter de rallyspeech van Trump
12/6Storytelling: Langzamer of juist sneller praten?
5/6Argumenteren: Hoe ga je om met een lastige vraag?
28/5Kritisch Denken: Onthoud je eerste ingeving