André Rouvoet: procedureel met af en toe een plaagstootje

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op vrijdag 14 mei 2010 in nrc.next

Als debater André Rouvoet een bokser was geweest, dan zouden er vele overwinningen op zijn erelijst prijken zonder dat hij ooit een tegenstander knock-out zou hebben geslagen. De leider van de ChristenUnie lijkt ongrijpbaar voor zijn tegenstanders: behendig houdt hij hen op afstand en behoedzaam verplaatst hij zich door de ring. Zijn armen lijken net wat langer dan die van zijn tegenstanders. Zelden krijgt hij klappen. En als hij wint, dan wint hij op punten.

Rouvoet debatteert sober, solide en slim. Op een elegante manier weet hij zich te redden uit lastige situaties. Zoals in het spoeddebat voorafgaand aan de val van het kabinet, waarin zijn collega’s Bos en Balkenende tegenstrijdige boodschappen verkondigden. Als Kamerlid profileerde Rouvoet zich geregeld als het staatsrechtelijk geweten van de Kamer, en tijdens het debat probeerde Mark Rutte hem dan ook uit te tent te lokken door hem te vragen naar zijn oordeel over de gang van zaken. Het stoïcijnse antwoord van Rouvoet: “Als de heer Rutte mij aanspreekt op mijn voorliefde voor staatsrecht, zal hij ook begrijpen dat het niet tot de taken van een minister wordt gerekend om collega’s te jureren of te becommentariëren.” Het was meer dan een formeel antwoord, want hij gaf er subtiel mee aan dat ook Balkenende en Bos zich niet kritisch over de ander zouden moeten uitlaten. Maar de aanval van Rutte was eenvoudig afgeslagen.

Persoonlijke aanvallen pareren

Ook persoonlijke aanvallen weet hij eenvoudig te pareren met procedurele argumentatie. In een Kamerdebat over het Elektronisch Kinddossier maakte VVD-Kamerlid Dezentjé het wel erg persoonlijk. Zij vroeg zich af “hoe de kleine André Rouvoet het zou vinden als er gedurende zijn hele leven in zijn dossier te vinden was dat hij krullend schaamhaar rond de penis heeft in de kleur lichtbruin?” Zonder blikken of blozen antwoordde Rouvoet direct dat hij de vraag of gegevens over schaamhaar moeten worden bijgehouden, een overweging is die hij aan artsen wil overlaten.

Door zijn fatsoenlijke manier van debatteren maakt Rouvoet het lastiger voor tegenstanders om hem hard aan te vallen. Als politicus kun je tegen Maxime Verhagen of Geert Wilders nog wegkomen met een persoonlijke aanval. Want: wie uitdeelt, moet ook kunnen incasseren. Een oneerlijke aanval op Rouvoet zal bij veel kiezers echter niet goed vallen.

Toch schuwt hij zelf slimme trucs niet. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, was het niet Bos maar Rouvoet die de bekende truc van de drie voorbeelden introduceerde tijdens een verkiezingsdebat. Twee dagen voor het referendum over een Europese Grondwet trof hij Maxime Verhagen in een één-op-ééndebat. “Kunt u nou eens drie terreinen noemen waarop deze Grondwet bevoegdheden verplaatst van Brussel naar Den Haag?” zo vroeg hij Verhagen. De CDA-leider ontweek de vraag. “Twee voorbeelden dan?” En even later: “Noemt u één voorbeeld dan, één voorbeeld.”

En wat leren we hiervan?

Wanneer je persoonlijk wordt aangevallen of andere debattrucs tegen je worden gebruikt, weersta dan de neiging om met een persoonlijke aanval terug te slaan. Probeer liever om zo snel mogelijk terug te gaan naar de inhoud.

De echte vergadertijger zal je niet verslaan op het gebied van smerige trucs. Maar mensen die veel trucs gebruiken, doen dat vaak omdat ze minder sterk staan op de inhoud.

En wat leren we hiervan? Laat je net zoals André Rouvoet niet verleiden tot trucs maar verplaats de discussie terug naar het speelveld van de inhoud.

Toch ook fel

Ook bij partijbijeenkomsten kan hij fel uit de hoek komen. Zo haalde hij onlangs hard uit naar de VVD. Hij verweet de partij “een omgekeerde Robin Hood benadering” door de hoogste inkomens buiten schot te laten en de laagste inkomens “wel te pakken”. Dergelijke populistische uitspraken doet de vrome Rouvoet doorgaans enkel in verkiezingstijd, waardoor ze extra aandacht krijgen in de media.

Zijn serieuze en degelijke imago ten spijt, komt de CU-lijsttrekker tijdens debatten en toespraken vaak geestig uit de hoek. Voor politici is dat een krachtig wapen: mensen die ons aan het lachen maken, vinden we doorgaans sympathiek. En waar veel lijsttrekkers slechts in de eerste minuut van hun speech een plichtmatig grapje maken om het publiek los te krijgen, weet Rouvoet zijn achterban veelvuldig aan het lachen te krijgen. Tijdens het meest recente partijcongres van de ChristenUnie vertelde hij dat hij zich had aangemeld op Twitter. Hij kreeg al snel een bericht terug: “Op naar de 10 zetels, met minder neem ik geen genoegen.” Met een ontwapenende glimlach vervolgde Rouvoet: “Hij maakte zich bekend als een VVD stemmer en hij heette Mark.” Na wat gelach zei hij streng: “Nee, niet die.”

Zulke plaagstootjes lijken wellicht onschuldig, maar in de politieke boksring is elke klap belangrijk. André Rouvoet beseft dat als geen ander.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Mis geen enkele tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


I am working as the Head of Communication for the corporate learning department of the European Commission in Brussels. Our learning community comprises 30.000 colleagues from 28 different nationalities and very good academic/professional background. Our staff is very knowledgeable and skilled, yet often the Commission is criticized as not being able to connect with citizens and other stakeholders. We have hence often worked with many communication consultants.

But the impact has never been greater than with Lars Duursma who has prepped many colleagues including Senior managers to understand their audience, their needs and how to adjust their message so that one can inform and inspire. I have witnessed real transformations in the delivery styles of colleagues preparing talks for big corporate events with courses such as 'TED like talks', 'communicate and inspire' and 'influencing and advocacy skills'. The feedback in both events (with audiences of more than 1000 people) was excellent, Lars being rated in both cases as best speaker.

Since then I have been approached by various services and institutions to give his contact details. I can recommend him without the slightest doubt for anyone looking for someone to transform the way an organization communicates: it works and it is immediately applicable!

Ana Yturriaga Saldanha
Head of Communication / European Commission
Heb gevonden wat ik zocht en verwachtte, meer structuur kunnen brengen in een online meeting!
Robert Kloek
Bij ORTEC hadden we een leuke en positieve remote sessie van Debatrix, die inhoudelijk en organisatorisch erg goed in elkaar zat. Een aantal deelnemers waren vooraf erg sceptisch en hadden eigenlijk geen zin in de sessie, maar naderhand waren ze enthousiast over hoe effectief de sessie was. Een groot voordeel voor ons is dat we deelnemers uit 5 verschillende landen, verdeeld over 3 tijdzones, konden uitnodigen. Zo werkten mensen die elkaar niet kennen nu samen aan een belangrijk thema binnen ORTEC.
Marieke Litjens
Global HR Director / ORTEC
Overvoerd met voorbeelden, overladen met inspiratie, overdonderd door zoveel moois
Wendy Laan
Kabinetsmedewerker / Gemeente Hoorn
Duidelijk hoe je kan beïnvloeden door veel praktijkvoorbeelden!
Cara Molenbeek
Brand Specialist / Abbvie


Volg direct een training!

30 junVoorzitten & Gespreksleiden (Rotterdam)
20 augOnline & Hybride Meetings Leiden (Remote)
8 sepLive sessie: Succesvol online & hybride vergaderen in Teams (Remote)
9 sepMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
17 sepTraject Strategische Expertcommunicatie
24 sepMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
24 sepOnline & Hybride Meetings Leiden (Remote)
29 sepTED-waardig Presenteren (Utrecht)
8 oktSpeechwriting (Den Haag)
4 novMasterclass Inspirerend Presenteren
5 novVoorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)

Overzicht alle trainingen »

Hoe wij de Nederlandse Vrouwen Raad helpen om media-aandacht goed te benutten

24/6 - De Nederlandse Vrouwen Raad is de koepelorganisatie voor meer dan 60 vrouwenorganisaties. Een sterk verbindende speler in de belangenbehartiging als het gaat om de rechten en participatie van vrouwen in...

Lees verder »

Overtuigtip: Hybride vergaderen: alsof je voor een klas met kleuters staat

23/6 - De kogel is door de kerk. Eerder dan verwacht betreed je het kantoor. Alle oude gewoonten komen weer terug en je zit klaar in de vergaderzaal voor jouw eerste meeting....

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

16/6Ein-de-lijk ben jij weer op de voorgrond in MS Teams (i.p.v. een postzegel)
9/6Informeren is zinloos. Hiermee krijg je anderen wel in beweging
3/6Van remote naar hybride meetings: hoe pak je dit aan?
26/5Wil je meer creativiteit? Omarm de beperkingen