Alexander Pechtold: In het keurslijf van Pietje Bell en D66

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op dinsdag 10 oktober 2006 in nrc.next

Alexander PechtoldAlexander Pechtold vecht tijdens debatten vaak tegen de verwachtingen die toehoorders van hem hebben. Begin dit jaar werd in Rotterdam een debat georganiseerd tussen Pechtold en Marco Pastors, ex-wethouder van Leefbaar Rotterdam en nu lijsttrekker van EénNL. Het debat was aangekondigd als een strijd tussen de ‘Pietje Bells’ van de Nederlandse politiek. Beide sprekers hadden veel aanhang opgetrommeld. Onderwerp van discussie: de Antillianenproblematiek. Pechtold gaf de zaal een mini-college over het koloniale verleden van Nederland en de verantwoordelijkheid die daaruit voortvloeit. Licht applaus van de D66’ers volgde. „Onzin,” reageerde Pastors onomwonden. „We moeten ons leger naar de Antillen sturen.” Euforie bij de Leefbaar-aanhang. Zo ging het steeds: Pechtold kwam met een lang verhaal, Pastors sloeg terug met een oneliner.

En toen gebeurde het. Pechtold had er genoeg van en bracht ook een ongenuanceerde oneliner ter berde. Stilte en vertwijfeling. Dit verwachtte de D66-aanhang niet van hun minister, en ze waardeerden het evenmin.

Het is de achtergrond waartegen elk debat met Pechtold bezien moet worden. Waar Jan Marijnissen alles graag zo simpel mogelijk zegt, kan Pechtold zijn standpunten nauwelijks simplificeren zonder de kleine maar fanatieke groep D66-leden van zich te vervreemden.

Deze week presenteerde Pechtold op zijn partijcongres en bij diverse discussieprogramma’s met vastberadenheid en zelfvertrouwen de nieuwe koers van zijn partij. Door de nadruk op een open en multiculturele samenleving – hoewel dat laatste begrip wijselijk werd gemeden – hoopt hij de tegenhanger te worden van ongenuanceerde uitlatingen, zoals van Wilders en Pastors.

Het is een interessante maar ook riskante strategie, omdat debatten meestal worden gewonnen door de partij met het initiatief.

De debater Pechtold moet het meer van de inhoud hebben. Hij is het schoolvoorbeeld van wat Engelsen de voice of reason noemen. Zorgvuldig en weloverwogen spreekt hij zijn gedachten uit. Op lastige vragen probeert hij meestal wél antwoord te geven, in tegenstelling tot veel collega-lijsttrekkers die de aandacht liever verleggen naar iets anders. Ook over onderwerpen die onverwacht aan de orde komen, heeft hij zijn genuanceerde analyse klaar.

Wel is hij lang van stof, waardoor niet iedereen het belangrijkste uit zijn boodschap haalt. Typisch voor Pechtold is de understatement, die hij vaak verkiest boven direct en onomwonden taalgebruik. Hij praat liever over grote trends dan concrete voorbeelden. Hij zou overtuigender zijn door zijn verhaal tastbaar te maken.

In zijn begintijd in de politiek deed Pechtold nog wel eens stevige uitspraken (de Haagse politiek is „vies en vunzig”). Al deze uitspraken zijn echter gedaan in kranten en tijdschriften. Tijdens debatten heeft de lijsttrekker, zoals hij het zelf beschrijft, een „komma nodig om tot een punt te komen.” Wie tijdens een debat met Pechtold hoopt op pittige uitspraken, komt bedrogen uit.

Wisselvalligheid is Pechtolds zwakte bij debatten. Hij wisselt uitstekende optredens af met hele matige, en retorische hoogtepunten („Nederland werkt, maar functioneert het ook?”) met strategische blunders. Zo vroeg hij Lousewies van der Laan in het laatste debat om het D66-lijsttrekkerschap of hij nu wél weer geloofwaardig was. Vijf minuten lang richtte de discussie zich op zijn politieke achilleshiel. Deze wisselvalligheid is gevaarlijk, zeker in een tijdperk waarin pijnlijke beeldfragmenten eindeloos herhaald worden. Vraag maar aan Ad Melkert.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


De training was erg inspirerend en interactief. Het geeft me goede eerste handvaten om met TED-waardig presenteren aan de slag te gaan.
Ad Lavrijsen
Supply Chain Management Consultant / Capgemini Consulting
Hele goeie training met een goede opbouw!
Leendert Lodder
Ambtenaar / Provincie Overijssel
De training was leerzaam, toepasbaar en ontzettend goed!
Marcel Vos
Business Analyst / ABN Amro
De volgorde van het presenteren, het creatief nadenken en op een bepaalde manier focus aanbrengen heeft mij het meeste geholpen bij deze trainig!
Ramon Kampman
Business Controller / Chiesi Pharmaceuticals
Interessant en heel leerzaam.
Michel van der Koogh
Hoofd afdeling Beheer / Ministerie van Infrastructuur en Milieu


Volg direct een training!

30 junVoorzitten & Gespreksleiden (Rotterdam)
20 augOnline & Hybride Meetings Leiden (Remote)
8 sepLive sessie: Succesvol online & hybride vergaderen in Teams (Remote)
9 sepMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
17 sepTraject Strategische Expertcommunicatie
24 sepMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
24 sepOnline & Hybride Meetings Leiden (Remote)
29 sepTED-waardig Presenteren (Utrecht)
8 oktSpeechwriting (Den Haag)
4 novMasterclass Inspirerend Presenteren
5 novVoorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)

Overzicht alle trainingen »

Hoe wij de Nederlandse Vrouwen Raad helpen om media-aandacht goed te benutten

24/6 - De Nederlandse Vrouwen Raad is de koepelorganisatie voor meer dan 60 vrouwenorganisaties. Een sterk verbindende speler in de belangenbehartiging als het gaat om de rechten en participatie van vrouwen in...

Lees verder »

Overtuigtip: Hybride vergaderen: alsof je voor een klas met kleuters staat

23/6 - De kogel is door de kerk. Eerder dan verwacht betreed je het kantoor. Alle oude gewoonten komen weer terug en je zit klaar in de vergaderzaal voor jouw eerste meeting....

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

16/6Ein-de-lijk ben jij weer op de voorgrond in MS Teams (i.p.v. een postzegel)
9/6Informeren is zinloos. Hiermee krijg je anderen wel in beweging
3/6Van remote naar hybride meetings: hoe pak je dit aan?
26/5Wil je meer creativiteit? Omarm de beperkingen