Niemand weet wat Alexander Pechtold eigenlijk wil

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op dinsdag 20 april 2010 in nrc.next

pechtold2Alexander Pechtold formuleert krachtig, reageert ad rem en verzint vaak creatieve manieren om zijn argumenten overtuigend over te brengen. Toch stelt hij regelmatig teleur tijdens de verkiezingsdebatten op televisie. Precies datgene dat Pechtold zo succesvol maakt in debat met Geert Wilders, vormt zijn achilleshiel bij debatten met anderen.

Tijdens de laatste Algemene Beschouwingen demonstreerde Pechtold weer eens dat hij veel facetten van het debat als geen ander beheerst. Toen het kabinet voorstelde om twintig ambtelijke werkgroepen onderzoek te laten doen naar besparingen van zo’n 40 miljard euro, wilde hij iedereen laten zien dat alles al onderzocht is. Dat punt zette hij op creatieve wijze kracht bij door een stapel rapporten mee te nemen naar de interruptiemicrofoon. Eén voor één noemde hij de rapporten op en wierp ze achteloos op de grond. Het was een beeld dat bleef hangen en dat alle nieuwsuitzendingen haalde.

Improvisatievermogen

Toen CDA-fractieleider Pieter van Geel zich verweerde door te stellen dat hij behoefte had aan een samenhangend verhaal, liet Pechtold zien ad rem te kunnen reageren. Zijn vileine antwoord: “Zal ik er een nietje doorheen slaan?” En toen Van Geel even later aangaf bereid te zijn overal naar te kijken, was Pechtold’s repliek: “U moet niet kijken, u moet kiezen!” Waar andere politici dagen broeden op zo’n krachtige uitspraak met contrast en alliteratie, lijkt Pechtold ‘m ter plekke te verzinnen.

Dat improvisatievermogen komt ook naar voren in de debatten met Wilders. Waar de PVV-leider andere fractievoorzitters keer op keer weet te verrassen en af te bluffen met zijn bijdrage, staat Pechtold nooit met een mond vol tanden. Wat Wilders ook zegt, altijd is Pechtold bij de interruptiemicrofoon te vinden. En op elk punt dient hij Wilders van repliek.

Des te verwonderlijker is het dat Pechtold vaak zo matig uit de verf komt bij  verkiezingsdebatten. Wat gaat er mis?

Eigen standpunten

Om te beginnen slaagt hij er tijdens debatten niet in zijn eigen standpunten overtuigend uiteen te zetten. Neem het één-op-één-debat met Wouter Bos dat Pechtold in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen voerde bij Pauw & Witteman. Pechtold was continu in de aanval: meer dan dertig keer viel hij zijn tegenstander aan. En dan tellen we niet eens de tientallen keren mee dat hij Bos tevergeefs in de rede viel. Pechtold was in totaal twintig minuten aan het woord. Elf minuten gebruikte hij om Bos aan te vallen, de overige tijd gebruikte hij vooral om te reageren op vragen.

Is dat nou zo erg? Ja, want zo slaagde Pechtold er volstrekt niet in een eigen visie neer te zetten. Zowel gespreksleiders als tegenstander vroegen herhaaldelijk wat D66 nu eigenlijk wil. En toen hij daar eindelijk antwoord op gaf, deed hij dat zonder bevlogenheid en in algemene bewoordingen. Zo wist de kijker na afloop van het debat dus nog steeds niet wat D66 hem kan bieden.

Geen samenhang

Daarnaast leken de aanvallen op Bos weinig effectief, vooral omdat de samenhang ertussen ontbrak. Het waren volledig op zichzelf staande aanvallen, waarvan geen één echt memorabel was. Vergelijk dat eens met Bos die tijdens het debat een beeld schetste van D66 als een elitaire partij, een soort “VVD light”. De PvdA-leider viel spaarzaam aan maar gebruikte elke aanval om dit beeld te versterken.

Ook de uitspraken van Pechtold zijn vaak krachtig verwoord, maar zelden memorabel. Wie kan zich een oneliner van Pechtold herinneren?

En wat leren we hiervan?

Het beeld van Alexander Pechtold die een stapel rapporten meenam naar de interruptiemicrofoon bleef hangen en haalde alle nieuwsuitzendingen. Ook jij doet er goed aan jouw idee levendig, pakkend en boeiend te brengen.

Dat is eenvoudiger dan het lijkt. Bij een klant kwamen we een prachtig voorbeeld tegen. Een medewerker wilde zijn directie ervan overtuigen dat het marketingbudget verkeerd werd besteed. Maar hoe vertel je dat op een pakkende manier? Op een flip-over had de medewerker met enorme letters het woord ‘KLANT’ geschreven. Aan het begin van zijn verhaal gooide hij – zonder te kijken – muntjes naar de flip-over. Mis. Nog een keer mis. Elke keer mis. “Als we dan toch extra geld aan de klant uitgeven,” zo sprak hij, “laten we het dan gericht doen.” Hij had direct de aandacht van de directie en binnen de hele organisatie werd nog maanden lang over deze presentatie gesproken.

En wat leren we hiervan? Een boodschap heeft meer impact als je mensen niet alleen iets vertelt maar hen ook iets laat zien of ervaren.

Spreektijd

Het lijkt erop dat Pechtold als debater grotendeels improviseert. Tijdens Kamerdebatten is dat niet zo’n probleem. Je hebt vaak een hele dag om een goed punt te maken tijdens een belangrijk debat. Alleen de meest memorabele momenten worden op televisie uitgezonden. Bij televisiedebatten moet je veel zorgvuldiger omgaan met je spreektijd. En dat doet Pechtold niet.

Waarom is Pechtold dan wel zo succesvol in debatten met Wilders als tegenstander? Waarschijnlijk omdat het hier helemaal niet gaat om de inhoud van de aanvallen. Er zijn weinig mensen die kunnen aangeven wat de overtuigende argumenten zijn die Pechtold aanvoert in zijn debatten met Wilders. Zijn (potentiële) achterban lijkt het vooral belangrijk te vinden dat Wilders wordt aangevallen. En op hoe meer punten hij wordt aangevallen, hoe beter.

In debatten met andere lijsttrekkers werkt dat heel anders. Daar is het juist helemaal niet effectief om je tegenstander op elk mogelijk punt aan te vallen. Zeker niet als jouw potentiële achterban overweegt op de tegenstander te stemmen. Dan helpt het niet om enkel aan te vallen, maar heb je een onderscheidende en memorabele boodschap nodig om de kiezer voor je te winnen.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Boeiende remote training TED-waardig presenteren gehad: goede tips en handvatten gekregen om een verhaal op te bouwen en aandacht vast te houden, daar kan ik wat mee!
Marjolein
Boeiend, dynamisch en een hele leuke training!
Sylvia Bruggenkamp
Ambtenaar / Provincie Overijssel
Interessant en heel leerzaam.
Michel van der Koogh
Hoofd afdeling Beheer / Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Zeer tevreden over de manier van trainen (online) en de kennis & kunde van Lars!
Hans Schilders
Kasgroeit
Nuttig en praktisch toepasbaar! Sluit aan op mijn vooraf gestelde persoonlijke leerdoelen.
Caspar Tijssen
Business Analist IT / ABN Amro


Volg direct een training!

11 juniMasterclass Luisteren & Beinvloeden (Rotterdam)
16 juniMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Den Haag)
22 juni Remote masterclass Persoonlijke overtuigingskracht (op afstand)
25 juniRemote training Doelgericht pitchen (op afstand)
29 juniVoorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
30 juni Masterclass onafhankelijk denken (Amsterdam)
2 juliSpeechwriting (Amsterdam)
3 juliRemote training Online meetings leiden (op afstand)
6 juliTED-waardig Presenteren (Rotterdam)
8 juliRemote training TED-waardig presenteren (op afstand)
16 juliRemote training Doelgericht pitchen (op afstand)
28 juli Remote masterclass Persoonlijke overtuigingskracht (op afstand)
3 augMasterclass Inspirerend Presenteren (Den Haag)
13 oktMasterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

“Bijzonder lezenswaardig”
(Het Financieele Dagblad)

“Topboek voor een meeneemprijs!”
(Psychologie Magazine)

(reviews BOL.com)

Managementboek.nl  |  BOL.com

Grote vraag naar ondersteuning: Debatrix verruimt openingstijden

13/3 - Door grote vraag naar ondersteuning bij o.a. cruciale (video)boodschappen en effectieve communicatie rondom het nieuwe coronavirus, hebben we besloten onze openingstijden te verruimen. De komende weken staan we van 8:00...

Lees verder »

Overtuigtip: Werk je thuis? Hier de 5 grootste frustraties bij online vergaderingen (en hoe het wél moet)

- De komende weken werken veel mensen vanuit huis. Dat lijkt eenvoudiger dan het is, vooral als je veel samen afhankelijk bent van goede afstemming. Een online vergadering kan dan een uitkomst zijn, mits je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

29/5Hoe krijg je de gunfactor als je remote werkt?
14/5Doelgericht pitchen: 3 tips om jouw pitch naar een hoger niveau te tillen!
7/5Laat de aandacht niet verslappen
30/4Straffeloos spieken? Ga ervoor!