Marco Pastors: Een doos vol stijlen en retorische trucs

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op dinsdag 14 november 2006 in nrc.next

Marco PastorsMarco Pastors is een geduchte tegenstander in ieder debat. De lijsttrekker van EénNL beheerst meerdere debatstijlen die hij achteloos afwisselt. Soms zit hij ogenschijnlijk onverschillig en onderuitgezakt aan tafel, terwijl hij zo nu en dan een cynische opmerking of grap maakt om het publiek te paaien. Dan weer debatteert hij fel, interrumpeert hij vaak en laat hij zijn tegenstander nauwelijks aan het woord. Niet zelden geeft hij rustig antwoord op een vraag, om seconden later een verbale mokerslag uit te delen („Balkenende heeft een zekere consistentie in zijn falen”). Het maakt hem tot een veelzijdige en onvoorspelbare debater.

En toch komt hij consistent over. Zijn boodschap is namelijk constant en hij bedient zich van dezelfde retorische wapens.

Opvallend is zijn aanpak rondom het thema integratie, die wezenlijk verschilt van die van Geert Wilders. Wilders strijdt vooral tégen zaken (,,islamisering”). Pastors beargumenteert juist waar hij vóór is. Hij wil het opnemen voor „kinderen op huwbare leeftijd” die worden uitgehuwd, vrouwen die worden „binnengehouden” door hun partner en homoseksuelen die worden „geterroriseerd”.

Hij noemt iedere keer deze drie kwetsbare groepen. Dat is geen toeval. Pastors grijpt graag naar het drieluik. „De overheid denkt nog steeds dat alles met meer regels, meer ambtenaren en meer subsidie is op te lossen”, zei hij laatst. Om er vilein aan toe te voegen: „En dat is niet de oplossing.” En toen hij ervan werd beschuldigd groepen zwart te maken, reageerde hij direct: „We denken in groepen, er zijn groepen en elke groep moet worden aangepakt.” Dat klinkt niet alleen overtuigend, het blijft ook hangen bij de luisteraar.

Evenals zijn voorbeeld Pim Fortuyn presenteert Pastors zich graag als politieke outsider. Hij heeft het continu over ‘Den Haag’ waar niets verandert („al die ambtenaren zitten er nog”). Tegenstanders stopt hij graag in hokjes („typisch PvdA”, „dat is de SP-lijn: alles als incidenten zien”). Dat is oneerlijk en slim tegelijk, want wanneer je er als tegenstander op ingaat („dat is helemaal niet typisch PvdA”) dan ben je al snel nog verder van huis.

Kritische vragen beantwoordt Pastors graag door middel van een vergelijking met Rotterdam: „We hebben daar vier jaar op een bijzondere manier op het gaspedaal gestaan en daarna gewoon weer 30 procent van de stemmen gehaald.”

Pastors stelt zelf ook graag vragen die hij, nog voordat zijn tegenstanders een kans krijgen, zelf beantwoordt. Bovendien verschuift hij de bewijslast vaak listig naar zijn tegenstanders. Zelfverzekerd presenteert hij zijn standpunten als algemene waarheden: „Vraag het aan de homoseksuelen in de grote steden. Is het leven prettiger dan tien jaar geleden, en ze zeggen allemaal nee!” In plaats van zelf zijn standpunt te onderbouwen, daagt hij zijn tegenstanders uit het tegendeel te bewijzen.

Vooralsnog mag Pastors niet aanschuiven bij de grote verkiezingsdebatten. Dat is jammer. Het zou interessant zijn om te zien hoe het retorisch geweld en de goed gevulde trukendoos van Pastors zich verhouden tot de beter onderbouwde argumenten van Balkenende, Bos en Rutte.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Gratis overtuigtips

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Overtuigtip: Alle overtuigtips van 2017! Wat is jouw top 3?

3/1 - “Je kunt namelijk je eigen hersenen beïnvloeden.”. Weet jij uit welke overtuigtip dit komt? Het is één van de 46 overtuigtips die je dit jaar las. Het is de overtuigtip die...

Lees verder »

Boek: De beste toespraken van Barack Obama

6/1 - Op 11 januari verschijnt bij Uitgeverij Balans ons nieuwe boek met de beste toespraken van Barack Obama. De toespraken zijn geselecteerd en van een voor- en nawoord voorzien door Lars...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

4/12Alle overtuigtips van 2018! Wat is jouw top 3?
26/11Een slimme openingstechniek om makkelijk in te haken
20/11Argumenteren als Trump: De herhaalde overdrijving
15/11Storytelling: Hoe Intel een processor wist uit te leggen