Retorische analyse: MH17-speech Frans Timmermans

Door onze experts Lars Duursma en victor-vlam

Gepubliceerd op woensdag 31 december 2014 in nrc.next

Frans TimmermansSpeech Frans Timmermans bij VNNationale tragedies leiden vaak tot onvergetelijke speeches. Wie herinnert zich niet hoe een zichtbaar aangeslagen koningin Beatrix zich tot het volk richtte, kort na de aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn? Of hoe een geschokte Wim Kok het land toesprak op de avond van de moord op Pim Fortuyn? Bij de MH17-ramp was het toenmalig minister Frans Timmermans die de meest gedenkwaardige woorden uitsprak.

Dat kwam gedeeltelijk door de setting. Vanuit de zaal van de VN Veiligheidsraad richtte hij zich namens Nederland tot hoogwaardigheidsbekleders uit de gehele wereld. Het gaf ons een gevoel van trots: wij spraken en de hele wereld luisterde. Zelfs oud-president Bill Clinton was onder de indruk.

Hartslag van het volk

Maar het kwam vooral omdat Timmermans de hartslag van het volk aanvoelde. Waar Rutte zich aanvankelijk vooral beperkte tot bezwerende woorden, gaf Timmermans ook uiting aan onze woede. Rutte bleef zakelijk en rationeel, terwijl Timmermans zijn emoties durfde te tonen.

In de krachtigste (en uiteindelijk ook meest controversiële) passage van z’n speech kruipt hij in de huid van de slachtoffers. Wat deden de passagiers van MH17 toen ze de dood in de ogen keken: “Did they lock hands with their loved ones?” We zagen het helemaal voor ons en huiverden bij de gedachte.

Pathos

Juist ingetogen woede heeft vaak veel impact

Wat Timmermans toevoegde was pathos, de term die de Griekse filosoof en retoricus Aristoteles gebruikte voor emotie. Tegelijkertijd bleef hij rustig en beheerst. Het lucht misschien meer op om je lekker te laten gaan, maar juist ingetogen woede heeft vaak veel impact.

Je zag dat Timmermans moeite had om niet uit z’n vel te springen toen hij zich verplaatste in het lot van nabestaanden: “Just imagine for one minute, first to lose your husband and then to have to fear that some thug might steal his wedding ring from his remains.”

Het zijn woorden die we ons nog lang zullen herinneren.

Tip

Moet je zelf binnenkort een verhaal houden? Amerikaanse wetenschappers hebben ontdekt dat charismatische sprekers vooral concrete woorden gebruiken die direct beelden of associaties oproepen (hand, geliefde, trouwring). Niet-charismatische sprekers gebruiken daarentegen vooral woorden die zijn gebaseerd op concepten (begrijpen, kiezen, onderzoeken, belang, kwaliteit, oplossing, mogelijk, relevant, verkeerd). Hier vind je een uitgebreide lijst met woorden die je beter kunt mijden.

Communicatiemomenten van 2014 (nrc.next)

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Communicatiemomenten van 2014 (nrc.next). Alle afleveringen:

  1. Retorische analyse: MH17-speech Frans Timmermans
  2. Retorische analyse: “Minder, minder, minder”-speech Geert Wilders
  3. Intens ongemakkelijk: staatssecretaris Van Rijn over de zorg van z’n moeder
  4. Gênante tv: Van Miltenburg voert een functioneringsgesprek bij Pauw

_____
Dit artikel verscheen op 31 december 2014 in nrc.next. Lars Duursma is directeur van trainingsbureau Debatrix. Hij is veelgevraagd spreker en coacht leiders in politiek en bedrijfsleven. Victor Vlam is speech- en presentatiecoach. Hij voerde campagne voor president Obama.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Mis geen enkele tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Inspirerend, interactief, nuttig en leuk!
Zaïra van de Gronden
Relatiemanager Healthcare / Van Lanschot Bankiers
Ik vond de training goed gebalanceerd: conceptuele uitleg, leuke casus, veel voorbeelden en praktische tips!
Hein Fleuren
CTO / BlueRock Logistics
Leuk, informatief en praktisch toepasbaar!
Anneke de Weerdt
Ambtelijk Secretaris OR / Heerema Marine Contractors
Een leerzame en lekker actieve training!
John van Grinsven
Sales Manager / Eriks
Heel praktisch, en geeft een nuttige structuur!
Maurice Smedts
Commercial Manager / Docdata


Volg direct een training!

5/9Masterclass Overtuigingskracht (Utrecht)
14/9Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
24/9Voorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
27/9Masterclass Overtuigingskracht (Den Haag)
10/10Speechwriting (Rotterdam)
29/10TED-waardig presenteren (Rotterdam)
30/10Overtuigende Digitale Presentaties (Utrecht)
2/11Masterclass Overtuigingskracht (Rotterdam)
22/11Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Den Haag)
27/11Masterclass Overtuigingskracht (Amsterdam)

Overzicht in-house trainingen »

Overtuigtip: Alle overtuigtips van 2017! Wat is jouw top 3?

3/1 - “Je kunt namelijk je eigen hersenen beïnvloeden.”. Weet jij uit welke overtuigtip dit komt? Het is één van de 46 overtuigtips die je dit jaar las. Het is de overtuigtip die...

Lees verder »

Boek: De beste toespraken van Barack Obama

6/1 - Op 11 januari verschijnt bij Uitgeverij Balans ons nieuwe boek met de beste toespraken van Barack Obama. De toespraken zijn geselecteerd en van een voor- en nawoord voorzien door Lars...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

15/8De grootste fout bij het memoriseren van een belangrijk verhaal
9/8Neem de concurrentie (subtiel) mee in je pitch
1/8Waarom de clou altijd wordt weggegeven bij presentaties en hoe jij dit simpel voorkomt
26/7Slidedesign & Storytelling: 32.000 barbiepoppen