Retorische analyse: “Minder, minder, minder”-speech Geert Wilders

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op woensdag 31 december 2014 in nrc.next

Geert Wilders“Willen jullie in deze stad en in Nederland méér of minder Marokkanen?”
“Minder, minder, minder!” scandeert het publiek.
Het fragment staat direct op je netvlies gebrand: hier gebeurde iets bijzonders. En dat terwijl Geert Wilders dezelfde techniek gebruikt waarmee Trijntje Oosterhuis straks het Eurovisie Songfestival hoopt te winnen.

We zijn namelijk biologisch geprogrammeerd om veel plezier te halen uit het herkennen en afmaken van patronen. Het is waarom we graag naar muziek luisteren. Een goed liedje slaagt erin om jou in korte tijd het refrein te laten herkennen en te laten meeneuriën of zelfs -zingen. Pas dan voel je je echt betrokken bij de muziek.

Refrein

Op deze historische avond leidt Wilders zijn publiek zorgvuldig richting een climax. Hij vraagt eerst of z’n toehoorders meer of minder Europese Unie willen. Het publiek maakt kennis met het refrein van deze speech: “Minder, minder, minder!” Dan vraagt de PVV-leider of z’n achterban meer of minder Partij van de Arbeid wil. Opnieuw klinkt het refrein. Wat de derde en laatste vraag is, maakt niet eens meer zoveel uit. Het publiek wil weer scanderen!

En zo deed de sfeer tijdens deze politieke bijeenkomst ineens denken aan een aflevering van de Jerry Springer-show. Het kenmerkende “Jerry, Jerry, Jerry!” en “Steve, Steve, Steve!” had plaatsgemaakt voor een even fanatiek “Minder, minder, minder!”

Saamhorigheid

Voetbalsupporters weten hoe het samen scanderen leidt tot saamhorigheid.

Voetbalsupporters weten hoe het samen scanderen leidt tot saamhorigheid. Het ritme en de cadans hypnotiseren: even voel je je niet meer alleen jezelf maar onderdeel van een krachtige groep. Niet voor niets is de techniek zo populair onder leiders die hun publiek in vervoering weten te brengen (“Yes we can!”).

Of de uitspraak electoraal verstandig was en juridisch door de beugel kan, moet nog blijken. Wilders is in elk geval wel weer langdurig verzekerd van dat schaarse goed waarop hij haast een monopolie lijkt te hebben: aandacht.

Tip

Kijk uit voor valse dilemma’s. Wilders suggereert immers dat er maar twee uitersten zijn: meer óf minder Marokkanen. Iedereen die geen voorstander is van méér Marokkanen, komt daardoor automatisch aan zijn kant te staan. Het is dezelfde techniek die geslepen directeuren wel eens toepassen aan het einde van een net iets te lang durende vergadering, als ze iedereen een simpele keuze voorhouden: het is dit voorstel óf een doemscenario.

Communicatiemomenten van 2014 (nrc.next)

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Communicatiemomenten van 2014 (nrc.next). Alle afleveringen:

  1. Retorische analyse: MH17-speech Frans Timmermans
  2. Retorische analyse: “Minder, minder, minder”-speech Geert Wilders
  3. Intens ongemakkelijk: staatssecretaris Van Rijn over de zorg van z’n moeder
  4. Gênante tv: Van Miltenburg voert een functioneringsgesprek bij Pauw

_____
Dit artikel verscheen op 31 december 2014 in nrc.next. Lars Duursma is directeur van trainingsbureau Debatrix. Hij is veelgevraagd spreker en coacht leiders in politiek en bedrijfsleven. Victor Vlam is speech- en presentatiecoach. Hij voerde campagne voor president Obama.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

  1. Rob Brinkhof schreef:

    Guido Weijers zei dat hij niet ‘minder, minder, minder’ hoorde, maar Hitler, Hitler, Hitler ‘. Heel even leidde scanderen ook bij de zaal en mij tot saamhorigheid.

Laat een reactie achter

Elke week een tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Vacature: Relatiemanager Trainingen en Coaching

5/8 - We zoeken een commerciële communicatieheld die vanuit ons kleine team grote klanten adviseert bij alles wat hen helpt te inspireren en overtuigen. Of het nu gaat om klanten hier in...

Lees verder »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

21/8Speechwriting: Waar begin je?
14/8Presenteren: Vergeet niet uit te ademen
8/8Presenteren: Spreken over zware thema’s
1/8Media: Hoe genereer je aandacht voor jouw boodschap?