Ik kreeg altijd gelijk

Door onze experts Lars Duursma en Job ten Bosch

Gepubliceerd op maandag 28 april 2008 in nrc.next

Ruim een half jaar geleden begonnen we op deze pagina de serie Ik krijg altijd gelijk. Op 4 juni besluiten we onze zoektocht naar het Grote Gelijk met de verschijning van het boek. Vandaag sluiten we onze reeks maandagartikelen in deze krant af met een terugblik: wat voor reacties kregen we van jullie, wat hebben we daarmee gedaan en wat kunnen we van dit gezamenlijke experiment leren? En niet te vergeten: hoe heeft al jullie feedback ons geholpen bij het schrijven van het boek?

‘Ook jij kunt angst zaaien’, luidde de kop boven ons allereerste artikel in de serie. De reacties op de website lieten zich raden. Naast de mensen die ons opriepen ons ‘zinloze’ project te staken en een enkeling die vanaf het begin constructief meedacht, waren het vooral de mensen met morele bezwaren die van zich lieten horen. Na het tweede artikel in de reeks – ‘Word een wuppie, word schaars!’ – reageerde een bezoeker van de site als volgt: „Ik begin te geloven dat de deelnemers aan de discussie heel andere (ethische) opvattingen over retoriek hebben dan de columnisten”. Zo leek het inderdaad. De reactie was typerend voor het klimaat van die eerste weken.

Reacties droegen bij aan het boek

Gelukkig bleef het niet zo. Naarmate het project vorderde, bleef er een kleine maar gedreven kern van websitebezoekers over die onze artikelen iedere week kritisch beoordeelde. Gaandeweg verschoof ons idee van de manier waarop we de reacties op de website in het boek zouden kunnen verwerken. In eerste instantie waren we vooral geïnteresseerd in het citeren van de voorbeelden uit het dagelijks leven die ons door de lezers zouden worden aangereikt. In de praktijk bleken de reacties echter een andere, veel belangrijker functie te vervullen: ze hielpen ons bij het aanvullen en aanscherpen van onze uitgangspunten en ideeën.

Zo publiceerden we in februari een column over het belang van onderbouwing, een onderwerp dat ook in het boek zal terugkomen. Uit de reacties op de website bleek dat het artikel niet duidelijk genoeg was, en bij nadere bestudering moesten we de kritische bezoekers daarin gelijk geven. We hebben de tekst over dit onderwerp daarom voor het boek geheel herschreven. Daarbij hebben we extra scherp gelet op de toegankelijkheid.

Meer in het algemeen hebben we de reacties op de verschillende columns laten meewegen in onze keuze voor de thema’s die we in het boek zullen behandelen. Ook het enthousiasme van de bezoekers heeft daarbij een duidelijke rol gespeeld: onderwerpen waar minder animo voor bestond, hebben we laten liggen of zullen we wat minder uitgebreid aan de orde stellen. Andere thema’s hebben we juist beter uitgewerkt, zoals het stellen van lastige vragen en het omgaan met de lastige vragen van anderen.

We werden echter vooral aangemoedigd om van ons boek een consistent geheel te maken. Het was onze bezoekers bijvoorbeeld opgevallen dat veel manipulatieve trucs zich slecht verdragen met het opwekken van sympathie. Dus wat wilden we nu eigenlijk? Kritische opmerkingen als deze zijn uiteindelijk medebepalend geweest voor de definitieve vorm van het boek: een praktische handleiding met een logische structuur.

Felle discusies vonden plaats

Maar wat hebben we nu zelf geleerd van het project? Om te beginnen hebben we aan den lijve ondervonden dat gelijk krijgen zich soms slecht verdraagt met het gebruiken van controversiële voorbeelden. De aanleiding was een column over herhaling, waarin we een historische bron aanhaalden die we hier niet zullen herhalen omdat we er niet blijvend mee geassocieerd willen worden. Het leidde tot uiterst felle discussies op de website, waarin met name Take zich niet onbetuigd liet. Het werd een persoonlijk leermoment: Take moest naderhand erkennen dat hij in de discussie voornamelijk bezig was geweest met gelijk hebben in plaats van gelijk krijgen. Hij heeft beterschap beloofd.

Daarnaast hebben we de impact van een eerste deel in de lange reeks onderschat. We kozen weloverwogen voor een provocerende start met het thema ‘angst zaaien’ om zo de aandacht van de lezer te trekken. Het artikel was prikkelend, maar niet echt representatief voor de hele reeks. De toon was gezet, maar het was niet de juiste toon. Het was beter geweest om het artikel later in de reeks te plaatsen.

Ten slotte hebben we veel gehad aan de discussies over illustraties bij onze artikelen. Het fotografencollectief LOS had elke week de zware taak om het maandagstuk van een passend beeld te voorzien. Het dwong ons om na te denken over concrete en tot de verbeelding sprekende voorbeelden. Een aansprekende vorm gaat soms ten koste van de inhoud. In dit geval werd de inhoud door de vorm versterkt. Sterker nog: lezers verwezen niet naar „het stuk over lastige vragen”, maar over „het stuk bij die foto met de kunstgebitten”.

Iets anders dat we inmiddels hebben geleerd, is hoe divers het lezerspubliek is dat we het afgelopen half jaar hebben opgebouwd. Onze prijsvraag is wat dat betreft een echte eyeopener geweest. Ruim een week geleden riepen we jullie op om ons op een leuke en originele wijze te vertellen waarom je Ik krijg altijd gelijk zou willen lezen; de beste reacties gaan we publiceren in het boek. Alle genoemde lezers worden beloond met een gratis gesigneerd exemplaar.

Gelijk krijgen in het onderwijs

Onze oproep was niet tegen dovemansoren gericht. De reacties stromen binnen, en ze komen uit alle hoeken en gaten van de maatschappij: een advocaat, een hoofd inkoop, een management consultant, een analist, een hoofdredacteur, een predikant, een veiligheidskundige, een gepensioneerd bankier, een directeur, managers, studenten, docenten, ambtenaren – en daarmee hebben we nog lang niet iedereen genoemd. We waren plezierig verrast door alle reacties vanuit het onderwijs. Y.C. Posthuma, docent Nederlands, noemde de stukken een „praktische aanvulling op het argumentatieonderwijs in de bovenbouw, onmisbaar bij het voeren van een debat in de klas!” Op sommige scholen is het doornemen van de artikelen zelfs een vast onderdeel van de maandagochtend geworden. Dat belooft nog wat met deze nieuwe generatie gelijkkrijgers!

De prijsvraag loopt trouwens nog steeds. Reageren kan tot morgen via www.ikkrijgaltijdgelijk.nl. Om jullie een idee te geven van het vereiste niveau, sluiten we af met twee reacties die we de afgelopen week ontvingen. Eerst T. de Blok: „Iets krijgen is altijd veel bevredigender dan iets al hebben. Ik krijg dus liever gelijk dan dat ik gelijk heb”. En hoe zouden we deze serie beter kunnen besluiten dan met de woorden van de rijksambtenaar John van Dijk? Hij schrijft ons: „Jullie hebben nu 24 keer gelijk gehad, het wordt tijd dat ik nu eens een keer gelijk krijg. Dat is niet alleen in mijn belang, het is ook een zaak van algemeen belang.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Job ten Bosch is mede-eigenaar en directeur van Debatrix. Naast de dagelijkse leiding van Debatrix coacht hij ondernemers en specialisten met het aanscherpen van hun propositie en het vinden van De Rode Tesla in hun verhaal. Als ondernemer ontwikkelt hij bovendien nieuwe bedrijven als Blook.tv en de Infograaf.

Favoriete training van Job? De masterclass Luisteren & Beïnvloeden!

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Elke week een tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Leerzaam, praktisch, energiek en heel inspirerend!
Sanne Kosterman
Trainee / TNO
Door de leerzame training aan de hand van herkenbare situaties is de bewustwording van de diverse technieken vergroot.
Léon Slegers
Negotiator / Cushman & Wakefield
Heel erg nuttig!
Yolanda Ledoux
Gemeenteraadslid / D66 Zeist
Vooral de betoogstructuur en de oefeningen (inclusief feedback) hebben mij veel geholpen!
Gerrit Aardoom
Business Group Director / Econosto
Heel leerzaam!
Niki Janssen
Coordinator Corporate Accountability / Schone Kleren Campagne


Volg direct een training!

16 jan.Masterclass Overtuigingskracht (Utrecht)
25 jan.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
29 jan.Masterclass Kritisch Denken (Rotterdam)
4 feb.Masterclass Inspirerend Presenteren (Amsterdam)
5 feb.Voorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
4 maa.Masterclass Overtuigingskracht (Den Haag)
7 maa.Masterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)
12 maa.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
12 apr.Persuasive Communication

Overzicht in-house trainingen »

“Bijzonder lezenswaardig”
(Het Financieele Dagblad)

“Topboek voor een meeneemprijs!”
(Psychologie Magazine)

(reviews BOL.com)

Managementboek.nl  |  BOL.com

Overtuigtip: Alle overtuigtips van 2017! Wat is jouw top 3?

3/1 - “Je kunt namelijk je eigen hersenen beïnvloeden.”. Weet jij uit welke overtuigtip dit komt? Het is één van de 46 overtuigtips die je dit jaar las. Het is de overtuigtip die...

Lees verder »

Boek: De beste toespraken van Barack Obama

6/1 - Op 11 januari verschijnt bij Uitgeverij Balans ons nieuwe boek met de beste toespraken van Barack Obama. De toespraken zijn geselecteerd en van een voor- en nawoord voorzien door Lars...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

4/12Alle overtuigtips van 2018! Wat is jouw top 3?
26/11Een slimme openingstechniek om makkelijk in te haken
20/11Argumenteren als Trump: De herhaalde overdrijving
15/11Storytelling: Hoe Intel een processor wist uit te leggen