Mark Rutte: Wie de bal nooit opeist, kan ook moeilijk scoren

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op dinsdag 17 oktober 2006 in nrc.next

Mark RutteMark Rutte is een goede debater. Hij is welbespraakt, ad rem en beschikt over veel dossierkennis. Toch laat hij zich in debatten regelmatig de kaas van het brood eten. Rutte’s grootste zwakte zit in de momenten dat hij niet aan het woord is. Hij stelt zich bescheiden op, luistert aandachtig naar de andere kandidaten en wacht keurig tot de debatleider hem het woord geeft. Prijzenswaardig, maar onverstandig.

Immers, de voetballer die nooit de bal opeist, kan maar moeilijk scoren. Zo gebeurde het dat Rita Verdonk tijdens het allesbeslissende VVD-lijsttrekkersdebat, ondanks een onpartijdige debatleider, bijna tweemaal zolang aan het woord was als Rutte: achttien tegenover tien minuten.

Rutte kwam ermee weg, maar vooral omdat Verdonk teleurstelde. Bij het lijsttrekkersdebat na afloop van de Troonrede maakte hij dezelfde fout. Wouter Bos had aan een cynisch lachje genoeg om het woord te krijgen van presentator Ferry Mingelen. Jan Marijnissen reageerde meestal zonder dat hem het woord was gegeven. En Rutte? Hij stond erbij en keek ernaar, waardoor zijn standpunt veel minder aandacht kreeg dan dat van de andere kandidaten.

Publiek nodig

Het lijkt alsof Rutte een publiek nodig heeft om te vlammen. Er is een wereld van verschil tussen zijn optredens voor een grote zaal en die in een televisiestudio. Tijdens de publieke debatten tegen Verdonk liet hij zich van zijn beste kant zien. Zijn belangrijkste punten kwamen duidelijk naar voren, en bovendien was hij fel op de inhoud maar respectvol tegen zijn tegenstander. Rutte was verrassend ad rem, bijvoorbeeld toen Verdonk hem verweet dat hij weinig had onderhandeld in zijn leven. Met zelfspot grapte de voormalig Unilever- manager: „Hoe denk je dat je die pindakaascontracten binnenkrijgt?”

Rutte neemt vaak veel tijd om zijn stellingen te onderbouwen. Bij de debatten met Verdonk werkte dat in zijn voordeel. Beide kandidaten bedienden zich handig en selectief van opiniepeilingen. Maar waar Verdonk zich beperkte tot het noemen van cijfers, nam Rutte de moeite de peilingen aan het publiek te verklaren. Los van de vraag of alles wat hij zei klopte: hij had de juistheid van zijn woorden een stuk aannemelijker gemaakt.

Bij televisiedebatten zonder publiek vervalt Rutte daarentegen in langdradige antwoorden. In principe is het positief dat Rutte de tijd neemt om alles uit te leggen. Als debater verstevig je zo het beeld dat je veel weet over een onderwerp. Maar Rutte bewaart de meest wezenlijke informatie vaak tot het eind, als veel luisteraars al zijn afgehaakt. Beter is het om elk antwoord te beginnen met een krachtig statement en deze uit te werken.

Vragensteller

Ook ontpopt Rutte zich tijdens debatten opvallend vaak als vragensteller. Zo vroeg hij Jan Marijnissen: „We hebben de snelst groeiende economie van West-Europa, waarom is dat zo moeilijk om toe geven?” De SP-lijsttrekker walste er onbeholpen overheen („Weet u wat, ik geef u dat. Maar wilt u dan…”). Maar dat is wel het probleem: vragen stellen is vaak tevergeefs. De meeste lijsttrekkers hebben jarenlange ervaring in het omzeilen van lastige vragen.

Voor een debater geldt uiteindelijk of zijn verhaal overtuigend is. Rutte komt relatief weinig aan het woord en stelt vervolgens veel vragen aan anderen. Een ongelukkige combinatie voor een potentiële topdebater.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Gratis overtuigtips

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Spannend om inspirerend te presenteren, maar het eindresultaat was beter dan verwacht!
Esther Kok
Healthcare Banker / Van Lanschot Bankiers
It was very clear. Very good examples of 'how-to' make a presentation!
Lilian Roder
Project Engineer / Nutricia
Verrassend! Je let op andere dingen dan waar je dagelijks mee bezig bent.
Fleur van den Heijkant
AIOS Urologie / Maastricht UMC
Gewoonweg super!
A.W. Meijer
Wethouder
De training levert nieuwe inzichten. Ik ben dankzij deze training uit m'n comfortzone gestapt!
Pauline Kreeft
Manager Healthcare / Van Lanschot Bankiers


Volg direct een training!

5 jul.Persoonlijke Overtuigingskracht (Rotterdam)
8 jul.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
11 jul.TED-waardig Presenteren (Amsterdam)
8 aug.Inspirerend Presenteren (Utrecht)
14 aug.Persoonlijke Overtuigingskracht (Utrecht)
23 aug.Masterclass Critical Thinking (Amsterdam)
2 sep.Voorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
4 sep.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
5 sep.TED-waardig Presenteren (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Overtuigtip: Argumenteren als Trump: De herhaalde overdrijving

20/11 - The Washington Post houdt precies bij hoeveel onwaarheden Trump als president verkondigt. Exact één jaar na zijn inauguratie had Trump volgens hun telling het recordaantal van 2140 onjuiste of misleidende uitspraken...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

19/6Radio1 Analyse: De strategie achter de rallyspeech van Trump
12/6Storytelling: Langzamer of juist sneller praten?
5/6Argumenteren: Hoe ga je om met een lastige vraag?
28/5Kritisch Denken: Onthoud je eerste ingeving