Mark Rutte: Wie de bal nooit opeist, kan ook moeilijk scoren

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op dinsdag 17 oktober 2006 in nrc.next

Mark RutteMark Rutte is een goede debater. Hij is welbespraakt, ad rem en beschikt over veel dossierkennis. Toch laat hij zich in debatten regelmatig de kaas van het brood eten. Rutte’s grootste zwakte zit in de momenten dat hij niet aan het woord is. Hij stelt zich bescheiden op, luistert aandachtig naar de andere kandidaten en wacht keurig tot de debatleider hem het woord geeft. Prijzenswaardig, maar onverstandig.

Immers, de voetballer die nooit de bal opeist, kan maar moeilijk scoren. Zo gebeurde het dat Rita Verdonk tijdens het allesbeslissende VVD-lijsttrekkersdebat, ondanks een onpartijdige debatleider, bijna tweemaal zolang aan het woord was als Rutte: achttien tegenover tien minuten.

Rutte kwam ermee weg, maar vooral omdat Verdonk teleurstelde. Bij het lijsttrekkersdebat na afloop van de Troonrede maakte hij dezelfde fout. Wouter Bos had aan een cynisch lachje genoeg om het woord te krijgen van presentator Ferry Mingelen. Jan Marijnissen reageerde meestal zonder dat hem het woord was gegeven. En Rutte? Hij stond erbij en keek ernaar, waardoor zijn standpunt veel minder aandacht kreeg dan dat van de andere kandidaten.

Publiek nodig

Het lijkt alsof Rutte een publiek nodig heeft om te vlammen. Er is een wereld van verschil tussen zijn optredens voor een grote zaal en die in een televisiestudio. Tijdens de publieke debatten tegen Verdonk liet hij zich van zijn beste kant zien. Zijn belangrijkste punten kwamen duidelijk naar voren, en bovendien was hij fel op de inhoud maar respectvol tegen zijn tegenstander. Rutte was verrassend ad rem, bijvoorbeeld toen Verdonk hem verweet dat hij weinig had onderhandeld in zijn leven. Met zelfspot grapte de voormalig Unilever- manager: „Hoe denk je dat je die pindakaascontracten binnenkrijgt?”

Rutte neemt vaak veel tijd om zijn stellingen te onderbouwen. Bij de debatten met Verdonk werkte dat in zijn voordeel. Beide kandidaten bedienden zich handig en selectief van opiniepeilingen. Maar waar Verdonk zich beperkte tot het noemen van cijfers, nam Rutte de moeite de peilingen aan het publiek te verklaren. Los van de vraag of alles wat hij zei klopte: hij had de juistheid van zijn woorden een stuk aannemelijker gemaakt.

Bij televisiedebatten zonder publiek vervalt Rutte daarentegen in langdradige antwoorden. In principe is het positief dat Rutte de tijd neemt om alles uit te leggen. Als debater verstevig je zo het beeld dat je veel weet over een onderwerp. Maar Rutte bewaart de meest wezenlijke informatie vaak tot het eind, als veel luisteraars al zijn afgehaakt. Beter is het om elk antwoord te beginnen met een krachtig statement en deze uit te werken.

Vragensteller

Ook ontpopt Rutte zich tijdens debatten opvallend vaak als vragensteller. Zo vroeg hij Jan Marijnissen: „We hebben de snelst groeiende economie van West-Europa, waarom is dat zo moeilijk om toe geven?” De SP-lijsttrekker walste er onbeholpen overheen („Weet u wat, ik geef u dat. Maar wilt u dan…”). Maar dat is wel het probleem: vragen stellen is vaak tevergeefs. De meeste lijsttrekkers hebben jarenlange ervaring in het omzeilen van lastige vragen.

Voor een debater geldt uiteindelijk of zijn verhaal overtuigend is. Rutte komt relatief weinig aan het woord en stelt vervolgens veel vragen aan anderen. Een ongelukkige combinatie voor een potentiële topdebater.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Elke week een tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Ik vond de training heel informerend en inhoudelijk, met een goede balans tussen theorie en praktijk!
Ruud Stevens
Internal and External Communication Advisor / ASN Bank
Vermakelijk met voorbeelden van TED en leuk om zelf aan de knoppen te zitten
Cathelijn Feith
Management trainee / Randstad
Heel erg leerzaam, toepasbaar en vermakelijk!
Rob Schuitema
Directeur Concern Informatievoorziening / Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Hele prikkelende, structurerende en inspirerende training!
Jesse Habets
Radiology Resident / UMC Utrecht
Enorme aanwinst om beter en overtuigender te spreken en tekst en boodschappen in het gewenste perspectief te 'framen' en om het frame van anderen te ontwijken. Aanrader!
Herbert Klinkvis
Marketing Data Analist / Monuta


Volg direct een training!

1 nov.Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
4 nov.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
2 dec.Persoonlijke Overtuigingskracht (Den Haag)
6 dec.TED-waardig Presenteren (Rotterdam)
14 jan.Persoonlijke Overtuigingskracht (Utrecht)
29 jan.Voorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
6 febr.TED-waardig Presenteren (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

Vacature: Relatiemanager Trainingen en Coaching

5/8 - We zoeken een commerciële communicatieheld die vanuit ons kleine team grote klanten adviseert bij alles wat hen helpt te inspireren en overtuigen. Of het nu gaat om klanten hier in...

Lees verder »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

15/10[VIDEO] Speakers Stories: Nanotech tastbaar en invoelbaar maken
8/10Ontspannen Presenteren: Tel je publiek
1/10Doelgericht Pitchen: Hoe overtuig je een denker? (beslisstijl)
25/9Greta Thunberg en het cruciale zinnetje in alle communicatie over klimaatverandering