Mark Rutte: Wie de bal nooit opeist, kan ook moeilijk scoren

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op dinsdag 17 oktober 2006 in nrc.next

Mark RutteMark Rutte is een goede debater. Hij is welbespraakt, ad rem en beschikt over veel dossierkennis. Toch laat hij zich in debatten regelmatig de kaas van het brood eten. Rutte’s grootste zwakte zit in de momenten dat hij niet aan het woord is. Hij stelt zich bescheiden op, luistert aandachtig naar de andere kandidaten en wacht keurig tot de debatleider hem het woord geeft. Prijzenswaardig, maar onverstandig.

Immers, de voetballer die nooit de bal opeist, kan maar moeilijk scoren. Zo gebeurde het dat Rita Verdonk tijdens het allesbeslissende VVD-lijsttrekkersdebat, ondanks een onpartijdige debatleider, bijna tweemaal zolang aan het woord was als Rutte: achttien tegenover tien minuten.

Rutte kwam ermee weg, maar vooral omdat Verdonk teleurstelde. Bij het lijsttrekkersdebat na afloop van de Troonrede maakte hij dezelfde fout. Wouter Bos had aan een cynisch lachje genoeg om het woord te krijgen van presentator Ferry Mingelen. Jan Marijnissen reageerde meestal zonder dat hem het woord was gegeven. En Rutte? Hij stond erbij en keek ernaar, waardoor zijn standpunt veel minder aandacht kreeg dan dat van de andere kandidaten.

Publiek nodig

Het lijkt alsof Rutte een publiek nodig heeft om te vlammen. Er is een wereld van verschil tussen zijn optredens voor een grote zaal en die in een televisiestudio. Tijdens de publieke debatten tegen Verdonk liet hij zich van zijn beste kant zien. Zijn belangrijkste punten kwamen duidelijk naar voren, en bovendien was hij fel op de inhoud maar respectvol tegen zijn tegenstander. Rutte was verrassend ad rem, bijvoorbeeld toen Verdonk hem verweet dat hij weinig had onderhandeld in zijn leven. Met zelfspot grapte de voormalig Unilever- manager: „Hoe denk je dat je die pindakaascontracten binnenkrijgt?”

Rutte neemt vaak veel tijd om zijn stellingen te onderbouwen. Bij de debatten met Verdonk werkte dat in zijn voordeel. Beide kandidaten bedienden zich handig en selectief van opiniepeilingen. Maar waar Verdonk zich beperkte tot het noemen van cijfers, nam Rutte de moeite de peilingen aan het publiek te verklaren. Los van de vraag of alles wat hij zei klopte: hij had de juistheid van zijn woorden een stuk aannemelijker gemaakt.

Bij televisiedebatten zonder publiek vervalt Rutte daarentegen in langdradige antwoorden. In principe is het positief dat Rutte de tijd neemt om alles uit te leggen. Als debater verstevig je zo het beeld dat je veel weet over een onderwerp. Maar Rutte bewaart de meest wezenlijke informatie vaak tot het eind, als veel luisteraars al zijn afgehaakt. Beter is het om elk antwoord te beginnen met een krachtig statement en deze uit te werken.

Vragensteller

Ook ontpopt Rutte zich tijdens debatten opvallend vaak als vragensteller. Zo vroeg hij Jan Marijnissen: „We hebben de snelst groeiende economie van West-Europa, waarom is dat zo moeilijk om toe geven?” De SP-lijsttrekker walste er onbeholpen overheen („Weet u wat, ik geef u dat. Maar wilt u dan…”). Maar dat is wel het probleem: vragen stellen is vaak tevergeefs. De meeste lijsttrekkers hebben jarenlange ervaring in het omzeilen van lastige vragen.

Voor een debater geldt uiteindelijk of zijn verhaal overtuigend is. Rutte komt relatief weinig aan het woord en stelt vervolgens veel vragen aan anderen. Een ongelukkige combinatie voor een potentiële topdebater.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Boeiend, dynamisch en een hele leuke training!
Sylvia Bruggenkamp
Ambtenaar / Provincie Overijssel

I am working as the Head of Communication for the corporate learning department of the European Commission in Brussels. Our learning community comprises 30.000 colleagues from 28 different nationalities and very good academic/professional background. Our staff is very knowledgeable and skilled, yet often the Commission is criticized as not being able to connect with citizens and other stakeholders. We have hence often worked with many communication consultants.

But the impact has never been greater than with Lars Duursma who has prepped many colleagues including Senior managers to understand their audience, their needs and how to adjust their message so that one can inform and inspire. I have witnessed real transformations in the delivery styles of colleagues preparing talks for big corporate events with courses such as 'TED like talks', 'communicate and inspire' and 'influencing and advocacy skills'. The feedback in both events (with audiences of more than 1000 people) was excellent, Lars being rated in both cases as best speaker.

Since then I have been approached by various services and institutions to give his contact details. I can recommend him without the slightest doubt for anyone looking for someone to transform the way an organization communicates: it works and it is immediately applicable!

Ana Yturriaga Saldanha
Head of Communication / European Commission
It got me fired up! Vond het leuk en leerzaam.
Kim de Vos
Medewerker personeelsadvies / Gemeente Schouwen-Duiveland
Heel leerzaam en interessant! De trainer was ook zeer professioneel.
Roel de Both
Consultant Tenant Representation / Cushman & Wakefield
Deze training was dusdanig inspirerend dat ik het jammer vind dat ik mijn werk als kabinetsmedewerker heb verruild voor dat van communicatieadviseur - minder speeches te schrijven.. ;-)
Sietske Nagelkerke
Communicatieadviseur / Gemeente Tholen


Volg direct een training!

23 aprTraject Strategische Expertcommunicatie (Online)
30 aprOnline Inspireren (Online)
11 meiMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Online)
12 meiOnline impact maken in MS Teams (Online)
26 meiOnline Meetings Leiden (Online)
27 meiMasterclass Inspirerend Presenteren
2 junSpeechwriting
9 junTED-waardig Presenteren
16 juniMasterclass Luisteren & Beïnvloeden
25 junOnline Inspireren (Online)
30 junVoorzitten & Gespreksleiden

Overzicht alle trainingen »

Overtuigtip: Beïnvloeden: Hebben is beter dan krijgen

7/4 - Waarom mag je in de Apple Store oneindig spelen met de nieuwste Apple spullen? De magie hierachter is dezelfde als het ‘Six months free return’ beleid van de e-retailer Zappos,...

Lees verder »

Overtuigtip: Deze kleine verandering maakt een wereld van verschil wanneer jij presenteert in Teams

26/3 - Bij Microsoft moeten ze er een beetje om huilen. Al tijden kunnen mensen in Teams op een betere manier hun presentaties delen. Toch blijft men dit op de verkeerde manier...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

25/3Iets (laten) onthouden? Deze techniek is 50% effectiever dan de gebruikelijke technieken
17/3Het grote slotdebat en waarom je de olifant beter kunt benoemen
10/3Hoe jij makkelijker wegkomt met het maken van fouten (zoals Mark Rutte)
5/3Hoe wij de top van Signify helpen om een inspirerende boodschap uit te dragen