Overtuigtip #-2010 van 583   |   Toon willekeurige tip →

Omgaan met spreekangst? Kinderspel!

Door onze expert Maarten van der Schaal

Gepubliceerd op donderdag 15 maart 2018 (Overtuigtips)

Knikkende knieën, een bibberende stem, een kurkdroge mond en een gevoel alsof je naar de wc moet? Veel mensen ervaren dergelijke symptomen als ze moeten spreken in het openbaar. En die symptomen dragen natuurlijk niet bij aan jouw overtuigingskracht.

(Leer overtuigen: volg onze tweedaagse masterclass)

Voor Debatrix coach ik regelmatig mensen die het moeilijk vinden om voor een groep te spreken en soms komen de toegepaste theorieën uit onverwachte hoek. De afgelopen tien jaar ging ik in mijn vrije tijd vaak mee als begeleider op de kinderkampen van Stichting de Ster. Daar leren kinderen al op jonge leeftijd om te gaan met lastige situaties die te maken hebben met pestgedrag en vriendjes maken, maar ook met onzekerheid. En juist díé lessen blijken ook erg goed toepasbaar op volwassenen met last van spreekangst.

Twee belangrijke lessen waar je zelf direct mee aan de slag kunt:

1. Hoe hoog zit jouw Stermometer?

Stel je eens voor dat jouw lichaam een hele grote thermometer is. Deze thermometer meet alleen geen temperatuur maar de hevigheid van een emotie: de Stermometer. Dat kan bijvoorbeeld boosheid zijn, de slappe lach, maar ook (spreek)angst. Deze emotie kan van je voeten (geen angst) tot je kruin (verlammende angst) stijgen, maar je kunt deze emotie zelf ook laten zakken. Alleen al door te beseffen dat dit een glijdende schaal is leer je ook herkennen dat je niet ‘in eens’ een grote, verlammende angst hebt, maar dat je deze emotie langzaam opbouwt.

Door in een vroeg stadium te herkennen dat jouw Stermometer voor angst aan het stijgen is ben je nog goed in staat om in te grijpen zodat je deze emotie kan laten dalen voordat de ‘verlammende’ werking intreedt en het erg moeilijk wordt om jouw emotie onder controle te krijgen.

Nu je weet wannéér je kunt ingrijpen rest natuurlijk de vraag: hóe grijp je dan in? Er zijn verschillende technieken die je kunt toepassen. Zo kun je je focussen op je ademhaling of afleiding zoeken, maar op Sterkamp leer je nog een handige techniek.

2. Bedenk een ‘Helpende Gedachte’

Op de kampen van Stichting de Ster leren de kinderen dat het aanpassen van hun gedachten de uitkomst van een lastige situatie kan beïnvloeden. De geleerde theorie maakt gebruik van de 5 G’s uit de Cognitieve Gedragstherapie. Deze leren ons namelijk dat een Gebeurtenis jouw Gedachte bepaalt, deze gedachte bepaalt je Gevoel, het gevoel bepaalt jouw Gedrag en dit gedrag heeft een Gevolg.

Op de oorspronkelijke gebeurtenis heb je geen invloed, bijvoorbeeld ‘Je moet jouw project presenteren voor een zaal vol collega’s’. De gedachte die je daarbij hebt bepaal je echter zelf. Een erg negatieve niet-helpende gedachte die in je op kan komen kan zijn ‘als ik maar niet mijn tekst vergeet, want dan sta ik voor aap!’.

Je krijgt daar een vervelend gevoel bij waardoor je je onzeker gaat gedragen: je stem begint te trillen, je kijkt erg veel op je blaadje, je krijgt rode vlekken in je nek. Je hebt een gesloten houding en je hoofd is meer bezig met het ‘niet vergeten’ en het afwerken van je verhaal dan met echt contact maken. Het gevolg is dat het publiek zich ook ongemakkelijk gaat voelen, argwanend kan worden of dat ze niet veel zullen begrijpen van jouw project.

Aan de gebeurtenis verander je niets, maar de gedachte daarbij heb je zelf in de hand. In dit voorbeeld kun je namelijk ook gebruik maken van een hele positieve helpende gedachte: ‘ik ben de persoon met de meeste kennis over dit project en mijn collega’s willen daar graag meer over weten!’.

Het gevoel dat je nu kan krijgen is trots. Het gedrag dat je zal vertonen is een enthousiaste manier van vertellen waarbij je veel contact maakt met het publiek om alles zo duidelijk mogelijk uit te leggen. Het is nu natuurlijk veel leuker om te presenteren en je zult nu waarschijnlijk minder ‘spreekangst’ ervaren. Het gevolg is dat jouw collega’s het leuk en interessant vinden om naar jou te luisteren waardoor ze veel opsteken van jouw project. Een kleine verandering van de niet-helpende naar een helpende gedachte heeft dus een groot effect op het eindresultaat:

Kortom, heb je snel last van spreekangst en/of de vervelende kenmerken die daarbij horen, volg dan de volgende twee stappen:

  1. Herken eerst hoe hoog jouw Stermometer zit (hoeveel angst voel je?). Als je merkt dat deze aan het stijgen is maar nog niet zijn max heeft bereikt is het niet moeilijk om in te grijpen.
  2. Bedenk een helpende gedachte die ervoor zorgt dat jouw gevoel (Stermometer!), gedrag en uiteindelijk het gevolg een stuk positiever uitpakt en je jouw spreekangst de baas bent!

Dit artikel is geschreven met toestemming van Stichting de Ster.

Maarten van der Schaal is trainer, coach en slide designer bij Debatrix. Maarten werkte jarenlang bij Apple en ontwierp daar salespresentaties. Hij traint nu anderen in Slide Design, coacht in het TED-waardig Presenteren, in het vergroten van je overtuigingskracht en in het overtuigend presenteren van cijfers.

Tip: leer samen met Maarten in één dag alles wat je moet weten over Overtuigende Digitale Presentaties. Praktisch en hoog gewaardeerd!

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


I am working as the Head of Communication for the corporate learning department of the European Commission in Brussels. Our learning community comprises 30.000 colleagues from 28 different nationalities and very good academic/professional background. Our staff is very knowledgeable and skilled, yet often the Commission is criticized as not being able to connect with citizens and other stakeholders. We have hence often worked with many communication consultants.

But the impact has never been greater than with Lars Duursma who has prepped many colleagues including Senior managers to understand their audience, their needs and how to adjust their message so that one can inform and inspire. I have witnessed real transformations in the delivery styles of colleagues preparing talks for big corporate events with courses such as 'TED like talks', 'communicate and inspire' and 'influencing and advocacy skills'. The feedback in both events (with audiences of more than 1000 people) was excellent, Lars being rated in both cases as best speaker.

Since then I have been approached by various services and institutions to give his contact details. I can recommend him without the slightest doubt for anyone looking for someone to transform the way an organization communicates: it works and it is immediately applicable!

Ana Yturriaga Saldanha
Head of Communication / European Commission
Deze training was dusdanig inspirerend dat ik het jammer vind dat ik mijn werk als kabinetsmedewerker heb verruild voor dat van communicatieadviseur - minder speeches te schrijven.. ;-)
Sietske Nagelkerke
Communicatieadviseur / Gemeente Tholen
Ik vond de training heel informerend en inhoudelijk, met een goede balans tussen theorie en praktijk!
Ruud Stevens
Internal and External Communication Advisor / ASN Bank
De training was erg leerzaam en boeiend!
Rinze Boeijen
Business Analyst / ABN Amro
Koren op de molen van ORMIT alumni: het accent wat jij legt op presentaties is het verschil maken als persoon. “iedereen onthoudt wat je voelt bij een verhaal”. Dank! Onze alumni en participanten waren enorm enthousiast over jouw lezing! namens alle ORMIT bezoekers!
Hetty van Ee
Algemeen Directeur / Ormit


Volg direct een training!

27 sep.Speechwriting (Amsterdam)
3 okt.Persoonlijke Overtuigingskracht (Utrecht)
9 okt.Voorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
28 okt.TED-waardig Presenteren (Den Haag)
1 nov.Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
4 nov.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
26 nov.Kritisch Denken (Den Haag)
2 dec.Persoonlijke Overtuigingskracht (Den Haag)

Overzicht in-house trainingen »

“Bijzonder lezenswaardig”
(Het Financieele Dagblad)

“Topboek voor een meeneemprijs!”
(Psychologie Magazine)

(reviews BOL.com)

Managementboek.nl  |  BOL.com

Vacature: Relatiemanager Trainingen en Coaching

5/8 - We zoeken een commerciële communicatieheld die vanuit ons kleine team grote klanten adviseert bij alles wat hen helpt te inspireren en overtuigen. Of het nu gaat om klanten hier in...

Lees verder »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

11/9Doelgericht Pitchen: Hoe pitch je aan een charismatische leider?
3/9Argumenteren: Maak het SEXI
28/8Framing: Wat is de plofkip van jouw doelgroep?
21/8Speechwriting: Waar begin je?