Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?

Door onze experts Lars Duursma en victor-vlam

Gepubliceerd op woensdag 4 september 2013 in NRC Handelsblad & nrc.next

Debatrix in NRC HandelsbladGeen moment liet Rutte tijdens zijn speech zien dat hij de zorgen van de gewone Nederlander begrijpt, aldus Lars Duursma en Victor Vlam in nrc.next en NRC Handelsblad.

Debatrix in NRC Handelsblad - Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?

Een visie met perspectief voor alle Nederlanders. Dat is wat premier Rutte de luisteraar beloofde aan het begin van zijn H.J. Schoo-lezing. Uiteindelijk hadden de meeste mensen in de zaal vooral onthouden hoe knap ze het vonden dat hij alles volledig uit het hoofd sprak. Aan enthousiasme en cijfers was geen gebrek, aan leiderschap des te meer.

Opzichtige vleierij

Goed was het toeschrijven van positieve eigenschappen aan Nederlanders. Vol enthousiasme vertelde de historicus hoe het Nederlandse volk sinds de Tweede Wereldoorlog elke keer tegenslagen heeft overwonnen: “Nederland slaagt er steeds weer in om de bakens te verzetten.” Dit is voor leiders een effectieve manier om het gedrag van anderen te veranderen. Wie wil nou niet hoge verwachtingen waarmaken?

Het effect van de opzichtige vleierij ging echter verloren omdat Rutte op drie onderdelen de mist in ging.

Het effect van de opzichtige vleierij ging echter verloren omdat Rutte op drie onderdelen de mist in ging. Om te beginnen bleef de visie te vaag. Rutte benadrukte vooral dat we met z’n allen de realiteit onder ogen moeten zien en ons flexibel moeten opstellen om sterker uit de crisis te komen. Maar geen moment werd de luisteraar betrokken bij de keuzes die hij maakt en de overwegingen die daaraan ten grondslag liggen. Als je continu wordt geconfronteerd met tegenslag, dan wil je naar jezelf en anderen kunnen rechtvaardigen waar je het allemaal voor doet. Rutte verzuimde zijn publiek daarbij te helpen.

Geen begrip

Daarnaast toonde Rutte weinig begrip voor de lastige situatie waarin veel Nederlanders zich bevinden. Hij probeerde het wel. Maar zijn voorbeelden waren wat ongelukkig gekozen: “Ik weet ook uit mijn eigen omgeving hoe ingrijpend het voor ondernemers is om mensen te moeten ontslaan met wie je jarenlang gewerkt hebt, vooral in het midden- en kleinbedrijf.” De meeste mensen zullen echter niet in een positie zijn dat ze medewerkers kunnen ontslaan, maar juist zélf hun baan kwijtraken.

Rutte negeert BolkesteinDe Amerikaanse wetenschapper Drew Westen heeft onderzocht op basis waarvan kiezers hun politici beoordelen. Je zou denken dat vooral telt wat hun standpunten zijn en of ze competent zijn, maar niets bleek minder waar. Het allerbelangrijkste bij een politicus is of hij jou begrijpt. Geen moment liet Rutte tijdens zijn speech zien dat hij de zorgen en het leed van de gewone Nederlander begrijpt.

Call to action

Ten slotte ontbrak een duidelijke call to action. Als leider wil je niet alleen een visie schetsen maar ook aangeven wat anderen kunnen doen om dat voor elkaar te krijgen. Alleen dán voelen mensen zich betrokken bij de oplossing. Zoals John F. Kennedy ooit al deed tijdens zijn inaugurele rede: “Ask not what your country can do for you – ask what you can do for your country.”

Als je luisteraars een complexe visie voorschotelt zonder deze te vertalen naar behapbare handelingen, dan is het effect eerder dat je je gehoor moedeloos maakt.

Wat nu?

Misschien was Rutte hier wat terughoudend mee na zijn eerdere onbeholpen oproep om een nieuwe auto of een nieuw huis te kopen (“dan kunnen we met elkaar het CPB verslaan!”). Maar nu was het toch een beetje alsof een directeur met veel bombarie een nieuw missiestatement presenteert. Geboeid luisteren de medewerkers naar alle cijfers en enthousiaste verhalen. Maar na het applaus kijken ze elkaar vertwijfeld aan: wat nu? De medewerkers lopen terug naar hun computer, openen hun mailprogramma en laten alles bij wat het was.

Lars Duursma is directeur van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven bij belangrijke optredens.
Victor Vlam is speech- en presentatiecoach. In 2008 en 2012 voerde hij campagne voor Obama.

Publicaties NRC Handelsblad

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Publicaties NRC Handelsblad. Alle afleveringen:

  1. Politici falen in debat met Wilders
  2. Foei, u richt zich tot de kiezer!
  3. Als je je buurman introduceert, doe het dan goed
  4. Wat doe je als raadslid als de glasbak vol is?
  5. Een akkoord framen, hoe doe je dat?
  6. Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?
  7. Kiezers hebben nu niets aan debatten

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Leerzaam, praktisch, energiek en heel inspirerend!
Sanne Kosterman
Trainee / TNO
Zinvol om te overtuigen!
Paul Bartels
Senior onderzoeker voedsel ketens / Wageningen UR
Fijn om te zien dat actief luisteren & beïnvloeden leidt tot meer overtuigingskracht!
Rogér Caubo
Directeur / Sovee
Nu weet ik dat presenteren ook speels kan, dat het leuk kan zijn!
Tanja Dekker
Uitvoering Beschermd Wonen / Festina Lente Dekker
De training levert nieuwe inzichten. Ik ben dankzij deze training uit m'n comfortzone gestapt!
Pauline Kreeft
Manager Healthcare / Van Lanschot Bankiers


Volg direct een training!

6/6Masterclass Overtuigingskracht (Utrecht)
13/6TED-waardig presenteren (Amsterdam)
28/6Voorzitten & Gespreksleiden (Den Haag)
3/7Masterclass Overtuigingskracht (Den Haag)
11/7Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Amsterdam)
6/8Masterclass Overtuigingskracht (Amsterdam)
7/8TED-waardig presenteren (Den Haag)
5/9Masterclass Overtuigingskracht (Utrecht)
14/9Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
24/9Voorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)

Overzicht in-house trainingen »

“Bijzonder lezenswaardig”
(Het Financieele Dagblad)

“Topboek voor een meeneemprijs!”
(Psychologie Magazine)

(reviews BOL.com)

Managementboek.nl  |  BOL.com

Overtuigtip: Alle overtuigtips van 2017! Wat is jouw top 3?

3/1 - “Je kunt namelijk je eigen hersenen beïnvloeden.”. Weet jij uit welke overtuigtip dit komt? Het is één van de 46 overtuigtips die je dit jaar las. Het is de overtuigtip die...

Lees verder »

Boek: De beste toespraken van Barack Obama

6/1 - Op 11 januari verschijnt bij Uitgeverij Balans ons nieuwe boek met de beste toespraken van Barack Obama. De toespraken zijn geselecteerd en van een voor- en nawoord voorzien door Lars...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

22/5Grafieken in PowerPoint? Animeren voor Dummies.
17/5Jihadkinderen: hoe één woordje het maatschappelijk debat beïnvloedt
9/5Geweldige feedback met geweldloze communicatie
1/5Altijd beschikbaar? Nu even niet!