Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op woensdag 4 september 2013 in NRC Handelsblad & nrc.next

Debatrix in NRC HandelsbladGeen moment liet Rutte tijdens zijn speech zien dat hij de zorgen van de gewone Nederlander begrijpt, aldus Lars Duursma en Victor Vlam in nrc.next en NRC Handelsblad.

Debatrix in NRC Handelsblad - Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?

Een visie met perspectief voor alle Nederlanders. Dat is wat premier Rutte de luisteraar beloofde aan het begin van zijn H.J. Schoo-lezing. Uiteindelijk hadden de meeste mensen in de zaal vooral onthouden hoe knap ze het vonden dat hij alles volledig uit het hoofd sprak. Aan enthousiasme en cijfers was geen gebrek, aan leiderschap des te meer.

Opzichtige vleierij

Goed was het toeschrijven van positieve eigenschappen aan Nederlanders. Vol enthousiasme vertelde de historicus hoe het Nederlandse volk sinds de Tweede Wereldoorlog elke keer tegenslagen heeft overwonnen: “Nederland slaagt er steeds weer in om de bakens te verzetten.” Dit is voor leiders een effectieve manier om het gedrag van anderen te veranderen. Wie wil nou niet hoge verwachtingen waarmaken?

Het effect van de opzichtige vleierij ging echter verloren omdat Rutte op drie onderdelen de mist in ging.

Het effect van de opzichtige vleierij ging echter verloren omdat Rutte op drie onderdelen de mist in ging. Om te beginnen bleef de visie te vaag. Rutte benadrukte vooral dat we met z’n allen de realiteit onder ogen moeten zien en ons flexibel moeten opstellen om sterker uit de crisis te komen. Maar geen moment werd de luisteraar betrokken bij de keuzes die hij maakt en de overwegingen die daaraan ten grondslag liggen. Als je continu wordt geconfronteerd met tegenslag, dan wil je naar jezelf en anderen kunnen rechtvaardigen waar je het allemaal voor doet. Rutte verzuimde zijn publiek daarbij te helpen.

Geen begrip

Daarnaast toonde Rutte weinig begrip voor de lastige situatie waarin veel Nederlanders zich bevinden. Hij probeerde het wel. Maar zijn voorbeelden waren wat ongelukkig gekozen: “Ik weet ook uit mijn eigen omgeving hoe ingrijpend het voor ondernemers is om mensen te moeten ontslaan met wie je jarenlang gewerkt hebt, vooral in het midden- en kleinbedrijf.” De meeste mensen zullen echter niet in een positie zijn dat ze medewerkers kunnen ontslaan, maar juist zélf hun baan kwijtraken.

Rutte negeert BolkesteinDe Amerikaanse wetenschapper Drew Westen heeft onderzocht op basis waarvan kiezers hun politici beoordelen. Je zou denken dat vooral telt wat hun standpunten zijn en of ze competent zijn, maar niets bleek minder waar. Het allerbelangrijkste bij een politicus is of hij jou begrijpt. Geen moment liet Rutte tijdens zijn speech zien dat hij de zorgen en het leed van de gewone Nederlander begrijpt.

Call to action

Ten slotte ontbrak een duidelijke call to action. Als leider wil je niet alleen een visie schetsen maar ook aangeven wat anderen kunnen doen om dat voor elkaar te krijgen. Alleen dán voelen mensen zich betrokken bij de oplossing. Zoals John F. Kennedy ooit al deed tijdens zijn inaugurele rede: “Ask not what your country can do for you – ask what you can do for your country.”

Als je luisteraars een complexe visie voorschotelt zonder deze te vertalen naar behapbare handelingen, dan is het effect eerder dat je je gehoor moedeloos maakt.

Wat nu?

Misschien was Rutte hier wat terughoudend mee na zijn eerdere onbeholpen oproep om een nieuwe auto of een nieuw huis te kopen (“dan kunnen we met elkaar het CPB verslaan!”). Maar nu was het toch een beetje alsof een directeur met veel bombarie een nieuw missiestatement presenteert. Geboeid luisteren de medewerkers naar alle cijfers en enthousiaste verhalen. Maar na het applaus kijken ze elkaar vertwijfeld aan: wat nu? De medewerkers lopen terug naar hun computer, openen hun mailprogramma en laten alles bij wat het was.

Lars Duursma is directeur van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven bij belangrijke optredens.
Victor Vlam is speech- en presentatiecoach. In 2008 en 2012 voerde hij campagne voor Obama.

Publicaties NRC Handelsblad

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Publicaties NRC Handelsblad. Alle afleveringen:

  1. Politici falen in debat met Wilders
  2. Foei, u richt zich tot de kiezer!
  3. Als je je buurman introduceert, doe het dan goed
  4. Wat doe je als raadslid als de glasbak vol is?
  5. Een akkoord framen, hoe doe je dat?
  6. Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?
  7. Kiezers hebben nu niets aan debatten

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


De training was erg inspirerend en interactief. Het geeft me goede eerste handvaten om met TED-waardig presenteren aan de slag te gaan.
Ad Lavrijsen
Supply Chain Management Consultant / Capgemini Consulting
Boeiend, inspirerend, zet aan tot nadenken en zoeken naar meerdere opties
Laila Hanzouli
Trainee Adviseur / Radar Advies
Nuttig en overtuigend! Hele goede en praktisch toepasbare theorie.
Nurah Hammoud
Treasurer / De Jonge Specialist
It got me fired up! Vond het leuk en leerzaam.
Kim de Vos
Medewerker personeelsadvies / Gemeente Schouwen-Duiveland
Deze training was dusdanig inspirerend dat ik het jammer vind dat ik mijn werk als kabinetsmedewerker heb verruild voor dat van communicatieadviseur - minder speeches te schrijven.. ;-)
Sietske Nagelkerke
Communicatieadviseur / Gemeente Tholen


Volg direct een training!

30 maartRemote masterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (op afstand)
1 aprilRemote training Online meetings leiden (op afstand)
7 apr.Remote masterclass Persoonlijke overtuigingskracht (op afstand)
9 aprilRemote training Online meetings leiden (op afstand)
3 juniMasterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)
11 juniMasterclass Luisteren & Beinvloeden (Rotterdam)
16 juniMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Den Haag)
29 juniVoorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
2 juliSpeechwriting (Amsterdam)
6 juliTED-waardig Presenteren (Rotterdam)
3 augMasterclass Inspirerend Presenteren (Den Haag)

Overzicht in-house trainingen »

“Bijzonder lezenswaardig”
(Het Financieele Dagblad)

“Topboek voor een meeneemprijs!”
(Psychologie Magazine)

(reviews BOL.com)

Managementboek.nl  |  BOL.com

Grote vraag naar ondersteuning: Debatrix verruimt openingstijden

13/3 - Door grote vraag naar ondersteuning bij o.a. cruciale (video)boodschappen en effectieve communicatie rondom het nieuwe coronavirus, hebben we besloten onze openingstijden te verruimen. De komende weken staan we van 8:00...

Lees verder »

Overtuigtip: Werk je thuis? Hier de 5 grootste frustraties bij online vergaderingen (en hoe het wél moet)

- De komende weken werken veel mensen vanuit huis. Dat lijkt eenvoudiger dan het is, vooral als je veel samen afhankelijk bent van goede afstemming. Een online vergadering kan dan een uitkomst zijn, mits je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

20/3Stakeholder-analyse: Op wie moet jij jouw verhaal richten?
5/3Framing: het coronavirus en de impact van taal
27/2Vlammen in het vragenvuur: Geen excuses, maar een niet-ontkennende ontkenning
20/2Voorzitten & Gespreksleiden: De kracht van een goede introductie