NOS debat: politici van toen verdedigen regeringsbeleid van nu

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op dinsdag 15 februari 2011 (Publicaties)

Tijdens het NOS Nederland Kiest verkiezingsdebat probeerden lijsttrekkers van een vorige generatie het regeringsbeleid van nu te verdedigen in een tempo dat ze duidelijk niet gewend zijn. Het leverde een merkwaardig schouwspel op, waarin zorgvuldig voorbereide oneliners en langdradige statements elkaar in een razend tempo afwisselden.

Het viel vooral op hoeveel moeite de lijsttrekkers deden favoriete oneliners van hun collega’s uit de Tweede Kamer te herhalen. Tiny Kox noemde de bezuinigingen van het kabinet “oneerlijk en dom, oliedom zelfs” – een formulering die de SP al anderhalf jaar gebruikt om bezuinigingen op onderwijs te typeren. Machiel de Graaf herhaalde keer op keer hoe hoofddoekjes “een symbool van vrouwenonderdrukking” zijn – exact de woorden die Geert Wilders dikwijls gebruikt. En Loek Hermans sprak in krachtige Rutte-taal: “Niet de overheid maakt de samenleving, maar de burger doet dat.” Het maakt dus niet zo veel uit welk partijlid je uitnodigt bij een verkiezingsdebat: je bent verzekerd van dezelfde oneliners.

Voice of reason

Een uitzondering vormde Roger van Boxtel, die in tegenstelling tot de tijdens verkiezingsdebatten wat driftige Alexander Pechtold consequent de stijl hanteerde van de voice of reason. Waar Pechtold zich meestal beperkt tot aanvallen op zijn tegenstanders, zette van Boxtel scherp zijn eigen visie neer op de toekomst van Nederland en legde hij goed uit waarom hij onderwijs zo belangrijk vond.

Machiel de Graaf sprak zelfverzekerd en wist de klassieke PVV-thema’s kort en krachtig over het voetlicht te brengen. Marleen Barth was weinig aan het woord, maar wat ze zei was prima. In tegenstelling tot Machiel de Graaf had ze geen oneliners maar hele alinea’s uit haar hoofd geleerd (culminerend in “Sinterklaas bestaat, hij staat daar en hij heeft nog nooit van eerlijk delen gehoord!”). Die lappen tekst reproduceerde ze prima en met overtuiging, maar gemakkelijk was het wel. Zelden reageerde ze op wat er tijdens het debat werd gezegd.

“Wat is uw standpunt?”

Elco Brinkman, bij de Tweede-Kamerverkiezingen in 1994 lijsttrekker voor het CDA, kon het tempo van het debat niet aan. Dat bleek bijvoorbeeld bij de stelling over het Europees migratiebeleid, waar hij als eerste het woord kreeg. Bijna een halve minuut sprak hij, zonder dat iemand duidelijk werd welk punt hij wilde maken. Ferry Mingelen greep in en vroeg hem: “Maar wat is uw standpunt?” Een pijnlijke moment dat typerend was voor het optreden van Brinkman: keer op keer lukte het hem niet om het standpunt van zijn partij duidelijk te maken. Veelvuldig beperkte hij zich tot procedurele opmerkingen in plaats van een inhoudelijk antwoord te geven. En geen enkel moment legde hij het verschil met andere partijen uit. Daarmee faalde hij in zijn belangrijkste taak als debater.

Debatanalyses Provinciale Statenverkiezingen 2011

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Debatanalyses Provinciale Statenverkiezingen 2011. Alle afleveringen:

  1. Radio 1 debat: Deelnemers houden kruit droog tijdens voorspelbaar debat
  2. NOS debat: politici van toen verdedigen regeringsbeleid van nu
  3. Spektakel bij Pauw & Witteman: amusant maar geen eerlijk debat
  4. Hoe organiseer je betere verkiezingsdebatten?
  5. Kiezer schiet weinig op met matig en weinig memorabel debat

Loek Hermans werd veelvuldig in het defensief gedrongen door de andere debaters. Maar waar Rutte tijdens verkiezingsdebatten uitblinkt door aanvallen kordaat te pareren en het initiatief te herpakken, worstelde Hermans zichtbaar met zijn rol. Weifelend draaide hij vaak om de hete brij heen, zonder een antwoord op de vraag te geven.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Gratis overtuigtips

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Vacature: Relatiemanager Trainingen en Coaching

5/8 - We zoeken een commerciële communicatieheld die vanuit ons kleine team grote klanten adviseert bij alles wat hen helpt te inspireren en overtuigen. Of het nu gaat om klanten hier in...

Lees verder »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

15/10[VIDEO] Speakers Stories: Nanotech tastbaar en invoelbaar maken
8/10Ontspannen Presenteren: Tel je publiek
1/10Doelgericht Pitchen: Hoe overtuig je een denker? (beslisstijl)
25/9Greta Thunberg en het cruciale zinnetje in alle communicatie over klimaatverandering