Kiezer schiet weinig op met matig en weinig memorabel debat

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op maandag 28 februari 2011 (Publicaties)

Het EénVandaag-debat begon zo veelbelovend, toen presentator Pieter Jan Hagens zich hardop afvroeg of er een tweede kerncentrale moet komen in Zeeland en of vliegveld Eelde een langere landingsbaan moet krijgen om meer vakantievluchten mogelijk te maken. Helaas. Binnen een minuut werd duidelijk dat het debat dáár niet over zou gaan.

Want volgens de organisator van het debat gaan deze verkiezingen voor de kiezer vooral over landelijke thema’s. Noem het een self-fulfilling prophecy. Tijdens alle verkiezingsdebatten worden landelijke politici uitgenodigd en landelijke thema’s geagendeerd. En omdat het maatschappelijk debat vervolgens vooral over landelijke thema’s gaat, worden bij de eerstvolgende verkiezingsdebatten landelijke politici uitgenodigd en landelijke thema’s geagendeerd.

Verliezer

Het debat ging niet alleen over landelijke thema’s, maar vooral ook over dezelfde landelijke thema’s. Opnieuw ging een verkiezingsdebat over de economie en over onderwijs. Enkel het blok immigratie en veiligheid was vervangen door een blokje over de zorg. Het leidde tot een voorspelbaar debat met exact dezelfde ingrediënten als alle voorgaande debatten. Deelnemers reproduceerden een paar oneliners, vingen elkaar vliegen af en herhaalden dingen die ze in eerdere debatten ook al hadden gezegd. Winnaars kende het debat niet. Wél een grote verliezer: de kiezer.

Toegegeven, deze verkiezingen draaien voor een flink deel om de nieuwe verhoudingen in de Eerste Kamer. En je kunt je afvragen in hoeverre je omroepen kunt afrekenen op een politiek systeem dat ten grondslag ligt aan alle verwarring. Maar zelfs als de invulling van de Eerste Kamer een belangrijke factor is bij het stemgedrag bij de Provinciale Statenverkiezingen, dan is dat geen rechtvaardiging om 100% van de televisiedebatten voor 100% over het regeringsbeleid te laten gaan.

Goed voorbereid…

De meeste deelnemers hadden zich zichtbaar voorbereid op het beproefde format van het EénVandaag-debat. De debaters weten inmiddels hoe ze zoveel mogelijk aan het woord kunnen komen. Daarvoor helpt het om één politicus aan de overkant ter verantwoording te roepen, waar mogelijk vilein. Die politicus zal zich vervolgens aangevallen voelen en zijn pijlen op jou richten. Daarna eis je van de gespreksleider dat je je mag verdedigen tegen de aanval. Je krijgt niet alleen meer spreektijd, maar ontneemt bovendien anderen een kans om hun punt te maken. Het verklaart waarom Loek Hermans in het debat over onderwijs specifiek verwees naar een PvdA-staatssecretaris in het vorige kabinet. Job Cohen kreeg – zoals verwacht – het woord en kaatste de bal terug naar de VVD. Vervolgens mocht Hermans zich verdedigen en viel hij Job Cohen aan. Pas na enige tijd greep de debatleider in en kreeg Machiel de Graaf het woord.

…slecht voorbereid?

Het wekt des te meer verbazing hoe slecht de deelnemers in staat waren om in één minuut een vlammend betoog neer te zetten. Emile Roemer probeerde teveel dingen in een minuut te proppen en kwam tijd tekort (“laat ik drie voorbeelden noemen”). Loek Hermans sprak vervolgens een minuut uit die mooi diende als eerste betoog maar irrelevant was geworden na het verhaal van Roemer. Elco Brinkman was niet te volgen door een totaal gebrek aan structuur in zijn betoog. Alexander Pechtold verspilde zijn tijd door een pleidooi te houden over het belang van onderwijs waar iedereen het volstrekt en volledig mee eens was. Job Cohen had zijn pleidooi waarschijnlijk woord-voor-woord gememoriseerd, raakte door één verspreking de draad kwijt en voltooide zijn betoog met veel haperingen. Machiel de Graaf sprak zelfverzekerd maar was weinig memorabel, omdat hij de voor hem belangrijkste thema’s in de slotseconden van zijn pleidooi afraffelde.

Gespreksleider

Het hielp daarbij overigens niet dat presentator Bas van Werven de laatste vijf seconden van elk betoog luidkeels aftelde, terwijl de debaters – en de kijkers! –  een minuut spreektijd zonder interrupties was beloofd. Dit leidde bij Roemer tot zichtbare irritatie. Gelukkig liet Van Werven dit bij het laatste één-op-ééndebat achterwege. Wél diskwalificeerde hij zich als neutraal en onafhankelijk gespreksleider door uitspraken van debaters van schertsend commentaar te voorzien (tegen Roemer: “Ah, daar was-ie, hè, de oneliner!”).

Dat de plenaire debatten van de hak op de tak sprongen, lag vooral aan de opzet van het debat. De organisatie had er voor gekozen om het debat te voeren aan de hand van drie stellingen. Deze stellingen waren echter dusdanig breed geformuleerd (“Het kabinet heeft een sociaal gezicht”) dat de deelnemers alle vrijheid kregen om hun stokpaardjes naar voren te schuiven. Een eenvoudig basisprincipe van het debat werd geschonden door bij de tweede en derde stelling eerst de tegenstander aan het woord te laten. Zéker bij zulke brede stellingen was het cruciaal geweest om eerst de voorstander aan het woord te laten. Nu bleef onduidelijk waar de voorstanders vóór waren, en waar de tegenstanders tegen pleitten.

Introductierondje

Ook zou het verstandig zijn om een streep te zetten door het verplichte introductierondje dat vooral bedoeld lijkt als een platform waar presentatoren hun zogenaamde spitsvondigheden kunnen etaleren. Hermans kreeg een lastige vraag (“Voor welk vak moet Rutte bijles krijgen?”). Brinkman kreeg daarbij een lastige vraag over zijn negen nevenfuncties, terwijl ook Hermans terloops werd weggezet als iemand met 26 nevenfuncties. Roemer daarentegen kreeg slechts een eenvoudige vraag over de oneliners die hij had meegenomen. Waarom krijgen sommige politici een eenvoudige vraag, en anderen een lastige? Daarnaast, wanneer je alle politieke kopstukken bij elkaar hebt gebracht, wil je ze vooral op elkaar laten reageren – op de door journalisten bedachte vragen reageren ze al het hele jaar door.

Debatanalyses Provinciale Statenverkiezingen 2011

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Debatanalyses Provinciale Statenverkiezingen 2011. Alle afleveringen:

  1. Radio 1 debat: Deelnemers houden kruit droog tijdens voorspelbaar debat
  2. NOS debat: politici van toen verdedigen regeringsbeleid van nu
  3. Spektakel bij Pauw & Witteman: amusant maar geen eerlijk debat
  4. Hoe organiseer je betere verkiezingsdebatten?
  5. Kiezer schiet weinig op met matig en weinig memorabel debat

Was er dan niets positiefs te melden? Gelukkig toch wel iets. In tegenstelling tot voorgaande edities van het debat werd er aan het einde van het debat geen winnaar uitgeroepen op basis van het EénVandaag opiniepanel. Daardoor waren de eerste én laatste seconden van het debat hoopgevend. Maar met de rest van het debat schoot de kiezer weinig op.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Enorme aanwinst om beter en overtuigender te spreken en tekst en boodschappen in het gewenste perspectief te 'framen' en om het frame van anderen te ontwijken. Aanrader!
Herbert Klinkvis
Marketing Data Analist / Monuta

I am working as the Head of Communication for the corporate learning department of the European Commission in Brussels. Our learning community comprises 30.000 colleagues from 28 different nationalities and very good academic/professional background. Our staff is very knowledgeable and skilled, yet often the Commission is criticized as not being able to connect with citizens and other stakeholders. We have hence often worked with many communication consultants.

But the impact has never been greater than with Lars Duursma who has prepped many colleagues including Senior managers to understand their audience, their needs and how to adjust their message so that one can inform and inspire. I have witnessed real transformations in the delivery styles of colleagues preparing talks for big corporate events with courses such as 'TED like talks', 'communicate and inspire' and 'influencing and advocacy skills'. The feedback in both events (with audiences of more than 1000 people) was excellent, Lars being rated in both cases as best speaker.

Since then I have been approached by various services and institutions to give his contact details. I can recommend him without the slightest doubt for anyone looking for someone to transform the way an organization communicates: it works and it is immediately applicable!

Ana Yturriaga Saldanha
Head of Communication / European Commission
Door de leerzame training aan de hand van herkenbare situaties is de bewustwording van de diverse technieken vergroot.
Léon Slegers
Negotiator / Cushman & Wakefield
Hele inspirerende training!
Michael Eveleens
Relatiemanager / Van Lanschot Bankiers
Interessant en heel leerzaam.
Michel van der Koogh
Hoofd afdeling Beheer / Ministerie van Infrastructuur en Milieu


Volg direct een training!

9 juniRemote training Online meetings leiden (op afstand)
11 juniMasterclass Luisteren & Beinvloeden (Rotterdam)
16 juniMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Den Haag)
22 juni Remote masterclass Persoonlijke overtuigingskracht (op afstand)
25 juniRemote training Doelgericht pitchen (op afstand)
29 juniVoorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
30 juni Masterclass onafhankelijk denken (Amsterdam)
2 juliSpeechwriting (Amsterdam)
3 juliRemote training Online meetings leiden (op afstand)
6 juliTED-waardig Presenteren (Rotterdam)
8 juliRemote training TED-waardig presenteren (op afstand)
16 juliRemote training Doelgericht pitchen (op afstand)
28 juli Remote masterclass Persoonlijke overtuigingskracht (op afstand)
3 augMasterclass Inspirerend Presenteren (Den Haag)
13 oktMasterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

“Bijzonder lezenswaardig”
(Het Financieele Dagblad)

“Topboek voor een meeneemprijs!”
(Psychologie Magazine)

(reviews BOL.com)

Managementboek.nl  |  BOL.com

Grote vraag naar ondersteuning: Debatrix verruimt openingstijden

13/3 - Door grote vraag naar ondersteuning bij o.a. cruciale (video)boodschappen en effectieve communicatie rondom het nieuwe coronavirus, hebben we besloten onze openingstijden te verruimen. De komende weken staan we van 8:00...

Lees verder »

Overtuigtip: Werk je thuis? Hier de 5 grootste frustraties bij online vergaderingen (en hoe het wél moet)

- De komende weken werken veel mensen vanuit huis. Dat lijkt eenvoudiger dan het is, vooral als je veel samen afhankelijk bent van goede afstemming. Een online vergadering kan dan een uitkomst zijn, mits je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

14/5Doelgericht pitchen: 3 tips om jouw pitch naar een hoger niveau te tillen!
7/5Laat de aandacht niet verslappen
30/4Straffeloos spieken? Ga ervoor!
23/4Wat als je de slides van tevoren moet inleveren?