Die nieuwe, relaxte Job Cohen

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op dinsdag 8 juni 2010 in nrc.next

In meerdere opzichten lijkt Job Cohen als debater de tegenpool van Mark Rutte. Regelmatig struikelt de PvdA-leider over zijn woorden, meerdere malen had hij geen goed antwoord paraat en tot overmaat van ramp leek hij ook nog eens te draaien tijdens de verkiezingsdebatten. Tijdens de eerste verkiezingsdebatten werd pijnlijk duidelijk dat Cohen de dynamiek van verkiezingsdebatten onvoldoende beheerst.

Tijdens die debatten veerde Cohen teveel mee met zijn tegenstanders. De oud-burgemeester van Amsterdam begon elke bijdrage met zalvende woorden als “ik ben het met u eens” of “ik begrijp dat…” — zelfs bij de keiharde aanvallen van Geert Wilders. Het leek erop alsof Cohen zich erop had voorbereid elke vraag in drie fasen te beantwoorden: (a) hierover zijn we het eens, (b) over deze punten zijn we het oneens, en (c) dit is waar de PvdA voor staat. Het probleem was echter dat hij door het hoge tempo van de verkiezingsdebatten zelden de kans kreeg om de cruciale derde stap te zetten. Steeds weer liet hij zich afkappen door een andere lijsttrekker of de debatleider, waardoor zijn eigen verhaal totaal niet uit de verf kwam en vooral bleef hangen dat hij de aanvallen van zijn tegenstanders terecht en begrijpelijk vond.

Hoe kon dit gebeuren?

Hoe kon dit gebeuren met iemand die zoveel politieke ervaring heeft? Menigeen verklaarde het door te stellen dat de oud-burgemeester niet gewend was aan een stevig weerwoord. Maar ook in zijn vorige functie moest Cohen regelmatig zijn beleid verdedigen na harde kritiek, wat hem meestal goed af ging. Wat maakte deze verkiezingsdebatten zo anders?

Verkiezingsdebatten zijn de lastigste debatten die er zijn, nog los van de extra spanning die erbij komt kijken. Je wordt gedwongen om razendsnel tot de kern te komen. Voor omtrekkende bewegingen is geen ruimte. Continu is daar de voortdurende strijd tussen deelnemers om schaarse spreektijd. Ook stond voor Cohen niet langer alleen zijn eigen beleid centraal in de discussie. Want als bestuurder bepaalde hij de agenda, terwijl hij als lijsttrekker moet concurreren met collega’s die bijzonder vaardig zijn in het agenderen van hun eigen voorstellen. Cohen liet zich verrassen door deze totaal nieuwe dynamiek en bleek niet in staat zijn punten kort en krachtig uit te leggen én te reageren op de bijdragen van anderen.

Het verklaart mede waarom de eerste verkiezingsdebatten voor Job Cohen zo slecht uitpakten. Het hoeft niet zo’n probleem te zijn als je tijdens een verkiezingsdebat niet alle cijfers paraat hebt. Maar Cohen kwam er niet aan toe om uit te leggen waarom dit specifieke cijfer eigenlijk niet zo belangrijk was. En ook een verandering van inzicht of programma hoeft niet problematisch te zijn. Maar Cohen verzuimde door het snelle tempo van het debat uit te leggen wat de reden achter die verandering was.

En wat leren we hiervan?

Net zoals Job Cohen mag ook jij best van mening veranderen. Als je echter niet goed uitlegt waarom, dan komt jouw verandering van standpunt al snel over als opportunisme. En wie met alle winden meewaait, verliest geloofwaardigheid. Dán overtuig je natuurlijk niemand!

En wat leren we hiervan? Leg altijd goed uit waarom je van mening bent veranderd. Laat zien hoe veranderende omstandigheden je tot nieuwe inzichten hebben gebracht. Want als de omstandigheden veranderen, is het heel logisch dat jouw mening ook verandert.

Zichtbare verbetering

Sinds het één-op-één debat met Rutte bij televisieprogramma Het Lagerhuis is een kentering zichtbaar. In een discussie over afschaffing van de hypotheekrenteaftrek kwam Rutte met de beschuldiging dat Cohen ook gewone gezinnen “aan alle kanten” zal raken. Cohen reageerde deze keer niet door te stellen dat hij het daarmee eens was of de aanval begreep, maar kwam direct met een afwijzing: “Nee, daar is geen sprake van.” Hij vervolgde door zijn beleid neer te zetten als een sociale maatregel: “Door meer te vragen van de hoge inkomens zijn we vervolgens in staat om de belasting voor middeninkomens te verlagen.” Zo greep hij eindelijk een aanval aan om het PvdA-geluid over het voetlicht te brengen. En eindelijk leek hij grip te krijgen op de snelle dynamiek.

Daarmee wordt hij een debater om rekening mee te houden. Met zijn lage en rustige stem en de serieuze blik in zijn ogen heeft hij een betrouwbare en integere uitstraling. Kaarsrecht staat hij achter het katheder. En de aanvankelijk wat norse en strenge houding weet hij te relativeren met zelfspot, waardoor hij sympathiek overkomt.

Als Cohen deze lijn vanavond bij het NOS lijsttrekkersdebat weet door te zetten dan is hij als debater niet langer de tegenpool van Rutte, maar zowaar een geduchte concurrent.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Elke week een tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Alsof ik voor een spiegel stond en feedback terug kreeg!
Manon van Voskuilen
Junior Klantcoördinator / Home Instead Thuisservice
De training was leerzaam en concreet om toe te passen.
Ruud Stevens
Internal and External Communication Advisor / ASN Bank
Deze training geeft handvaten en energie om nieuwe uitdagingen op te pakken!
Chrétien Robben
Key Account Manager Market Access / Abbvie
Super zinvol!
Marije van Gennip
Directeur / Francois Vatelschool
Leerzaam, inspirerend en leuk.
Izaak van der Neut
International HR Consultant / Ecofys


Volg direct een training!

16 jan.Masterclass Overtuigingskracht (Utrecht)
25 jan.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
29 jan.Masterclass Kritisch Denken (Rotterdam)
4 feb.Masterclass Inspirerend Presenteren (Amsterdam)
5 feb.Voorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
4 maa.Masterclass Overtuigingskracht (Den Haag)
7 maa.Masterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)
12 maa.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
12 apr.Persuasive Communication

Overzicht in-house trainingen »

Overtuigtip: Alle overtuigtips van 2017! Wat is jouw top 3?

3/1 - “Je kunt namelijk je eigen hersenen beïnvloeden.”. Weet jij uit welke overtuigtip dit komt? Het is één van de 46 overtuigtips die je dit jaar las. Het is de overtuigtip die...

Lees verder »

Boek: De beste toespraken van Barack Obama

6/1 - Op 11 januari verschijnt bij Uitgeverij Balans ons nieuwe boek met de beste toespraken van Barack Obama. De toespraken zijn geselecteerd en van een voor- en nawoord voorzien door Lars...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

4/12Alle overtuigtips van 2018! Wat is jouw top 3?
26/11Een slimme openingstechniek om makkelijk in te haken
20/11Argumenteren als Trump: De herhaalde overdrijving
15/11Storytelling: Hoe Intel een processor wist uit te leggen