Die nieuwe, relaxte Job Cohen

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op dinsdag 8 juni 2010 in nrc.next

In meerdere opzichten lijkt Job Cohen als debater de tegenpool van Mark Rutte. Regelmatig struikelt de PvdA-leider over zijn woorden, meerdere malen had hij geen goed antwoord paraat en tot overmaat van ramp leek hij ook nog eens te draaien tijdens de verkiezingsdebatten. Tijdens de eerste verkiezingsdebatten werd pijnlijk duidelijk dat Cohen de dynamiek van verkiezingsdebatten onvoldoende beheerst.

Tijdens die debatten veerde Cohen teveel mee met zijn tegenstanders. De oud-burgemeester van Amsterdam begon elke bijdrage met zalvende woorden als “ik ben het met u eens” of “ik begrijp dat…” — zelfs bij de keiharde aanvallen van Geert Wilders. Het leek erop alsof Cohen zich erop had voorbereid elke vraag in drie fasen te beantwoorden: (a) hierover zijn we het eens, (b) over deze punten zijn we het oneens, en (c) dit is waar de PvdA voor staat. Het probleem was echter dat hij door het hoge tempo van de verkiezingsdebatten zelden de kans kreeg om de cruciale derde stap te zetten. Steeds weer liet hij zich afkappen door een andere lijsttrekker of de debatleider, waardoor zijn eigen verhaal totaal niet uit de verf kwam en vooral bleef hangen dat hij de aanvallen van zijn tegenstanders terecht en begrijpelijk vond.

Hoe kon dit gebeuren?

Hoe kon dit gebeuren met iemand die zoveel politieke ervaring heeft? Menigeen verklaarde het door te stellen dat de oud-burgemeester niet gewend was aan een stevig weerwoord. Maar ook in zijn vorige functie moest Cohen regelmatig zijn beleid verdedigen na harde kritiek, wat hem meestal goed af ging. Wat maakte deze verkiezingsdebatten zo anders?

Verkiezingsdebatten zijn de lastigste debatten die er zijn, nog los van de extra spanning die erbij komt kijken. Je wordt gedwongen om razendsnel tot de kern te komen. Voor omtrekkende bewegingen is geen ruimte. Continu is daar de voortdurende strijd tussen deelnemers om schaarse spreektijd. Ook stond voor Cohen niet langer alleen zijn eigen beleid centraal in de discussie. Want als bestuurder bepaalde hij de agenda, terwijl hij als lijsttrekker moet concurreren met collega’s die bijzonder vaardig zijn in het agenderen van hun eigen voorstellen. Cohen liet zich verrassen door deze totaal nieuwe dynamiek en bleek niet in staat zijn punten kort en krachtig uit te leggen én te reageren op de bijdragen van anderen.

Het verklaart mede waarom de eerste verkiezingsdebatten voor Job Cohen zo slecht uitpakten. Het hoeft niet zo’n probleem te zijn als je tijdens een verkiezingsdebat niet alle cijfers paraat hebt. Maar Cohen kwam er niet aan toe om uit te leggen waarom dit specifieke cijfer eigenlijk niet zo belangrijk was. En ook een verandering van inzicht of programma hoeft niet problematisch te zijn. Maar Cohen verzuimde door het snelle tempo van het debat uit te leggen wat de reden achter die verandering was.

En wat leren we hiervan?

Net zoals Job Cohen mag ook jij best van mening veranderen. Als je echter niet goed uitlegt waarom, dan komt jouw verandering van standpunt al snel over als opportunisme. En wie met alle winden meewaait, verliest geloofwaardigheid. Dán overtuig je natuurlijk niemand!

En wat leren we hiervan? Leg altijd goed uit waarom je van mening bent veranderd. Laat zien hoe veranderende omstandigheden je tot nieuwe inzichten hebben gebracht. Want als de omstandigheden veranderen, is het heel logisch dat jouw mening ook verandert.

Zichtbare verbetering

Sinds het één-op-één debat met Rutte bij televisieprogramma Het Lagerhuis is een kentering zichtbaar. In een discussie over afschaffing van de hypotheekrenteaftrek kwam Rutte met de beschuldiging dat Cohen ook gewone gezinnen “aan alle kanten” zal raken. Cohen reageerde deze keer niet door te stellen dat hij het daarmee eens was of de aanval begreep, maar kwam direct met een afwijzing: “Nee, daar is geen sprake van.” Hij vervolgde door zijn beleid neer te zetten als een sociale maatregel: “Door meer te vragen van de hoge inkomens zijn we vervolgens in staat om de belasting voor middeninkomens te verlagen.” Zo greep hij eindelijk een aanval aan om het PvdA-geluid over het voetlicht te brengen. En eindelijk leek hij grip te krijgen op de snelle dynamiek.

Daarmee wordt hij een debater om rekening mee te houden. Met zijn lage en rustige stem en de serieuze blik in zijn ogen heeft hij een betrouwbare en integere uitstraling. Kaarsrecht staat hij achter het katheder. En de aanvankelijk wat norse en strenge houding weet hij te relativeren met zelfspot, waardoor hij sympathiek overkomt.

Als Cohen deze lijn vanavond bij het NOS lijsttrekkersdebat weet door te zetten dan is hij als debater niet langer de tegenpool van Rutte, maar zowaar een geduchte concurrent.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Verrassend! Je let op andere dingen dan waar je dagelijks mee bezig bent.
Fleur van den Heijkant
AIOS Urologie / Maastricht UMC
Leuke, relevante en leerzame training die mij in mijn dagelijks werk sterker en weerbaarder zal maken.
Robbert Ouwerkerk
Interaction Designer and Scrum Master / UnitID
Zeer bruikbare training. Heel innovatief, ik heb er veel van geleerd!
Eugenie Brinkhof
Docente / Nederlands Paramedisch Instituut
De training was erg inspirerend en interactief. Het geeft me goede eerste handvaten om met TED-waardig presenteren aan de slag te gaan.
Ad Lavrijsen
Supply Chain Management Consultant / Capgemini Consulting
Zeer zinvolle, inspirerende training. Kan niet wachten met het toepassen van hetgene ik vandaag leerde!
Karlijn van der Graaf
Bestuursadviseur / Gemeente Sittard-Geleen


Volg direct een training!

30 junVoorzitten & Gespreksleiden (Rotterdam)
20 augOnline & Hybride Meetings Leiden (Remote)
8 sepLive sessie: Succesvol online & hybride vergaderen in Teams (Remote)
9 sepMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
17 sepTraject Strategische Expertcommunicatie
24 sepMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
24 sepOnline & Hybride Meetings Leiden (Remote)
29 sepTED-waardig Presenteren (Utrecht)
8 oktSpeechwriting (Den Haag)
4 novMasterclass Inspirerend Presenteren
5 novVoorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)

Overzicht alle trainingen »

Hoe wij de Nederlandse Vrouwen Raad helpen om media-aandacht goed te benutten

24/6 - De Nederlandse Vrouwen Raad is de koepelorganisatie voor meer dan 60 vrouwenorganisaties. Een sterk verbindende speler in de belangenbehartiging als het gaat om de rechten en participatie van vrouwen in...

Lees verder »

Overtuigtip: Hybride vergaderen: alsof je voor een klas met kleuters staat

23/6 - De kogel is door de kerk. Eerder dan verwacht betreed je het kantoor. Alle oude gewoonten komen weer terug en je zit klaar in de vergaderzaal voor jouw eerste meeting....

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

16/6Ein-de-lijk ben jij weer op de voorgrond in MS Teams (i.p.v. een postzegel)
9/6Informeren is zinloos. Hiermee krijg je anderen wel in beweging
3/6Van remote naar hybride meetings: hoe pak je dit aan?
26/5Wil je meer creativiteit? Omarm de beperkingen