Als je je buurman introduceert, doe het dan goed

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op vrijdag 18 september 2009 in NRC Handelsblad

Ineens was hij daar: Joost. Op de eerste dag van de Algemene Beschouwingen introduceerde PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer haar buurman bij het grote publiek. Ze vertelde hoe Joost zich zorgen maakt over zijn handel in DAF-trucks en over de toekomst van zijn kinderen. Nauwelijks was Hamer klaar met spreken, of Alexander Pechtold nam het woord: „De PvdA heeft haar eigen ‘Joe the Plumber’ en dat is ‘Joost de Buurman’”, zei de leider van D66 met een verwijzing naar de loodgieter die tijdens de Amerikaanse verkiezingen werd opgevoerd als schoolvoorbeeld van de doorsnee-Amerikaan.

Menselijke voorbeelden…

Ook andere fractievoorzitters haalden doodgewone burgers aan tijdens de Algemene Beschouwingen. Pieter van Geel (CDA) introduceerde Sophie, die symbool moest staan voor alle kinderen die nu geboren worden. Femke Halsema en Alexander Pechtold vertelden over hun respectievelijke buren Carrie en Gerard – al moest dat toch vooral worden opgevat als een spottende reactie op ‘Joost de Buurman’.

Een persoonlijk verhaal overtuigt meer dan een anonieme statistiek.

Het valt te prijzen dat Hamer en Van Geel probeerden de gevolgen van de crisis te vertalen naar de gewone burger. Met ‘menselijke voorbeelden’ wilden ze laten zien dat ze weten wat er speelt in de samenleving en zo sympathie opwekken bij de kiezer; een persoonlijk verhaal overtuigt immers meer dan een anonieme statistiek. Veel Amerikaanse politici hebben deze strategie met veel succes toegepast. Bij de Algemene Beschouwingen maakten de menselijke voorbeelden echter nauwelijks indruk. Waar ging het mis?

…maar Sophie bestaat niet!

Om te beginnen was de timing uiterst gebrekkig. Tot het moment dat Mariëtte Hamer haar buurman introduceerde, had ze in haar verhaal geen enkel persoonlijk element gebracht. Zakelijk en ongeïnspireerd had ze haar verhaal opgelezen, en dat was duidelijk niet haar verhaal; elk van haar fractiegenoten had precies dezelfde speech kunnen geven. In zo’n algemeen verhaal passen geen persoonlijke voorbeelden, want ze zorgen ervoor dat de spreker gemaakt en onnatuurlijk overkomt.

In zo’n algemeen verhaal passen geen persoonlijke voorbeelden, want ze zorgen ervoor dat de spreker gemaakt en onnatuurlijk overkomt.

Onnatuurlijk was ook het gebruik van Sophie door Pieter van Geel. „Laten we samen zorgen dat Sophie trots op ons kan zijn”, zo sprak Van Geel emotioneel. Maar Sophie bestaat helemaal niet! Van Geel had simpelweg een meisje bedacht en haar Sophie genoemd: „Sophie is namelijk de meest gegeven meisjesnaam van 2008.”

Illustratie van een groter punt

Maar wie kan zich identificeren met een meisje dat niet bestaat? Niemand. Vergelijk dat eens met het emotionele voorbeeld dat Barack Obama gaf tijdens zijn overwinningstoespraak. Hij vertelde over de 106-jarige Ann Nixon Cooper, die vroeger als zwarte vrouw niet mocht stemmen. Toen zij die dag haar stem had uitbracht, realiseerde ze zich hoe Amerika kan veranderen.

Publicaties NRC Handelsblad

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Publicaties NRC Handelsblad. Alle afleveringen:

  1. Politici falen in debat met Wilders
  2. Foei, u richt zich tot de kiezer!
  3. Als je je buurman introduceert, doe het dan goed
  4. Wat doe je als raadslid als de glasbak vol is?
  5. Een akkoord framen, hoe doe je dat?
  6. Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?
  7. Kiezers hebben nu niets aan debatten

Ten slotte ontbrak het bij de menselijke voorbeelden tijdens de Algemene Beschouwingen aan relevantie. Nergens maakte Hamer duidelijk waarom wij geïnteresseerd zouden moeten luisteren naar het persoonlijke verhaal van iemand die we helemaal niet kennen. Eén extra zinnetje was al genoeg geweest, bijvoorbeeld: „En zoals Joost zijn er nog miljoenen Nederlanders die zich zorgen maken om hun toekomst.” Het menselijk voorbeeld dient dan ter illustratie van een groter punt, in plaats van als losstaand bewijs. Je toont als politicus bovendien begrip voor miljoenen mensen, in plaats van alleen voor je buurman.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Elke week een tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


I am working as the Head of Communication for the corporate learning department of the European Commission in Brussels. Our learning community comprises 30.000 colleagues from 28 different nationalities and very good academic/professional background. Our staff is very knowledgeable and skilled, yet often the Commission is criticized as not being able to connect with citizens and other stakeholders. We have hence often worked with many communication consultants.

But the impact has never been greater than with Lars Duursma who has prepped many colleagues including Senior managers to understand their audience, their needs and how to adjust their message so that one can inform and inspire. I have witnessed real transformations in the delivery styles of colleagues preparing talks for big corporate events with courses such as 'TED like talks', 'communicate and inspire' and 'influencing and advocacy skills'. The feedback in both events (with audiences of more than 1000 people) was excellent, Lars being rated in both cases as best speaker.

Since then I have been approached by various services and institutions to give his contact details. I can recommend him without the slightest doubt for anyone looking for someone to transform the way an organization communicates: it works and it is immediately applicable!

Ana Yturriaga Saldanha
Head of Communication / European Commission
Ik vond de training heel informerend en inhoudelijk, met een goede balans tussen theorie en praktijk!
Ruud Stevens
Internal and External Communication Advisor / ASN Bank
De training was concreet, pakkend en bruikbaar. Heel inspirerend, ik ga er zeker mee aan de slag!
Marike Jansen
Ergotherapeut / De Hoogstraat Revalidatie
De training was leerzaam, toepasbaar en ontzettend goed!
Marcel Vos
Business Analyst / ABN Amro
Boeiende remote training TED-waardig presenteren gehad: goede tips en handvatten gekregen om een verhaal op te bouwen en aandacht vast te houden, daar kan ik wat mee!
Marjolein


Volg direct een training!

3 augMasterclass Inspirerend Presenteren (Den Haag)
4 augRemote training Online meetings leiden (op afstand)
14 augMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Amsterdam)
9 septTED-waardig presenteren (Utrecht)
16 septMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
1 oktMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Eindhoven)
2 oktSpeechwriting (Rotterdam)
13 oktMasterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)
14 oktMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Den Haag)
29 oktVoorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

Grote vraag naar ondersteuning: Debatrix verruimt openingstijden

13/3 - Door grote vraag naar ondersteuning bij o.a. cruciale (video)boodschappen en effectieve communicatie rondom het nieuwe coronavirus, hebben we besloten onze openingstijden te verruimen. De komende weken staan we van 8:00...

Lees verder »

Overtuigtip: Werk je thuis? Hier de 5 grootste frustraties bij online vergaderingen (en hoe het wél moet)

- De komende weken werken veel mensen vanuit huis. Dat lijkt eenvoudiger dan het is, vooral als je veel samen afhankelijk bent van goede afstemming. Een online vergadering kan dan een uitkomst zijn, mits je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

9/7Storytelling: Laat het schuren met een gezonde dosis imperfectie
25/6Een geloofwaardig verhaal neerzetten? Leer van leugenonderzoek
11/6TED-waardig presenteren: Stop met ‘snel door je verhaal lopen’
29/5Hoe krijg je de gunfactor als je remote werkt?