Als je je buurman introduceert, doe het dan goed

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op vrijdag 18 september 2009 in NRC Handelsblad

Ineens was hij daar: Joost. Op de eerste dag van de Algemene Beschouwingen introduceerde PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer haar buurman bij het grote publiek. Ze vertelde hoe Joost zich zorgen maakt over zijn handel in DAF-trucks en over de toekomst van zijn kinderen. Nauwelijks was Hamer klaar met spreken, of Alexander Pechtold nam het woord: „De PvdA heeft haar eigen ‘Joe the Plumber’ en dat is ‘Joost de Buurman’”, zei de leider van D66 met een verwijzing naar de loodgieter die tijdens de Amerikaanse verkiezingen werd opgevoerd als schoolvoorbeeld van de doorsnee-Amerikaan.

Menselijke voorbeelden…

Ook andere fractievoorzitters haalden doodgewone burgers aan tijdens de Algemene Beschouwingen. Pieter van Geel (CDA) introduceerde Sophie, die symbool moest staan voor alle kinderen die nu geboren worden. Femke Halsema en Alexander Pechtold vertelden over hun respectievelijke buren Carrie en Gerard – al moest dat toch vooral worden opgevat als een spottende reactie op ‘Joost de Buurman’.

Een persoonlijk verhaal overtuigt meer dan een anonieme statistiek.

Het valt te prijzen dat Hamer en Van Geel probeerden de gevolgen van de crisis te vertalen naar de gewone burger. Met ‘menselijke voorbeelden’ wilden ze laten zien dat ze weten wat er speelt in de samenleving en zo sympathie opwekken bij de kiezer; een persoonlijk verhaal overtuigt immers meer dan een anonieme statistiek. Veel Amerikaanse politici hebben deze strategie met veel succes toegepast. Bij de Algemene Beschouwingen maakten de menselijke voorbeelden echter nauwelijks indruk. Waar ging het mis?

…maar Sophie bestaat niet!

Om te beginnen was de timing uiterst gebrekkig. Tot het moment dat Mariëtte Hamer haar buurman introduceerde, had ze in haar verhaal geen enkel persoonlijk element gebracht. Zakelijk en ongeïnspireerd had ze haar verhaal opgelezen, en dat was duidelijk niet haar verhaal; elk van haar fractiegenoten had precies dezelfde speech kunnen geven. In zo’n algemeen verhaal passen geen persoonlijke voorbeelden, want ze zorgen ervoor dat de spreker gemaakt en onnatuurlijk overkomt.

In zo’n algemeen verhaal passen geen persoonlijke voorbeelden, want ze zorgen ervoor dat de spreker gemaakt en onnatuurlijk overkomt.

Onnatuurlijk was ook het gebruik van Sophie door Pieter van Geel. „Laten we samen zorgen dat Sophie trots op ons kan zijn”, zo sprak Van Geel emotioneel. Maar Sophie bestaat helemaal niet! Van Geel had simpelweg een meisje bedacht en haar Sophie genoemd: „Sophie is namelijk de meest gegeven meisjesnaam van 2008.”

Illustratie van een groter punt

Maar wie kan zich identificeren met een meisje dat niet bestaat? Niemand. Vergelijk dat eens met het emotionele voorbeeld dat Barack Obama gaf tijdens zijn overwinningstoespraak. Hij vertelde over de 106-jarige Ann Nixon Cooper, die vroeger als zwarte vrouw niet mocht stemmen. Toen zij die dag haar stem had uitbracht, realiseerde ze zich hoe Amerika kan veranderen.

Publicaties NRC Handelsblad

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Publicaties NRC Handelsblad. Alle afleveringen:

  1. Politici falen in debat met Wilders
  2. Foei, u richt zich tot de kiezer!
  3. Als je je buurman introduceert, doe het dan goed
  4. Wat doe je als raadslid als de glasbak vol is?
  5. Een akkoord framen, hoe doe je dat?
  6. Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?
  7. Kiezers hebben nu niets aan debatten

Ten slotte ontbrak het bij de menselijke voorbeelden tijdens de Algemene Beschouwingen aan relevantie. Nergens maakte Hamer duidelijk waarom wij geïnteresseerd zouden moeten luisteren naar het persoonlijke verhaal van iemand die we helemaal niet kennen. Eén extra zinnetje was al genoeg geweest, bijvoorbeeld: „En zoals Joost zijn er nog miljoenen Nederlanders die zich zorgen maken om hun toekomst.” Het menselijk voorbeeld dient dan ter illustratie van een groter punt, in plaats van als losstaand bewijs. Je toont als politicus bovendien begrip voor miljoenen mensen, in plaats van alleen voor je buurman.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Elke week een tip

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Leerzaam met mooie handreikingen.
Michel Weber
Afdelingshoofd Informatie Management
Hele prikkelende, structurerende en inspirerende training!
Jesse Habets
Radiology Resident / UMC Utrecht
Een inspirerende en leerzame training!
Gwendolynn Grootaers
Trainee / TNO
Door de leerzame training aan de hand van herkenbare situaties is de bewustwording van de diverse technieken vergroot.
Léon Slegers
Negotiator / Cushman & Wakefield
De training vond ik inspirerend en leerzaam. Je krijgt gewoon honger naar meer!
Amanda Mackintosh
International spokesperson / Bayards BV


Volg direct een training!

4 maa.Masterclass Overtuigingskracht (Den Haag)
7 maa.Masterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)
12 maa.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
12 maa.Voorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
4 apr.Masterclass Kritisch Denken (Amsterdam)
9 apr.Speechwriting (Den Haag)
12 apr.Persuasive Communication
17 apr.TED-waardig Presenteren (Utrecht)
6 meiMasterclass Kritisch Denken (Den Haag)
9 meiVoorzitten & Gespreksleiden (Den Haag)

Overzicht in-house trainingen »

Overtuigtip: De beste overtuigtips uit 2018!

2/1 - Happy New Year! Ben je al bezig met het voorbereiden van jouw nieuwjaarsspeech? Bekijk dan eens deze tip😉. Of neem eens een kijkje bij de Top-10 overtuigtips van 2018! Begin december vroegen...

Lees verder »

Overtuigtip: Argumenteren als Trump: De herhaalde overdrijving

20/11 - The Washington Post houdt precies bij hoeveel onwaarheden Trump als president verkondigt. Exact één jaar na zijn inauguratie had Trump volgens hun telling het recordaantal van 2140 onjuiste of misleidende uitspraken...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

13/2Speechwriting: Template voor een X-jarig huwelijksspeech
4/2Presenteren: Het “organisatiepraatje”, maar dan interessant.
29/1Storytelling: Sloop de veronderstelling
23/1Openingstechnieken: Smile!