Als je je buurman introduceert, doe het dan goed

Door onze expert Lars Duursma

Gepubliceerd op vrijdag 18 september 2009 in NRC Handelsblad

Ineens was hij daar: Joost. Op de eerste dag van de Algemene Beschouwingen introduceerde PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer haar buurman bij het grote publiek. Ze vertelde hoe Joost zich zorgen maakt over zijn handel in DAF-trucks en over de toekomst van zijn kinderen. Nauwelijks was Hamer klaar met spreken, of Alexander Pechtold nam het woord: „De PvdA heeft haar eigen ‘Joe the Plumber’ en dat is ‘Joost de Buurman’”, zei de leider van D66 met een verwijzing naar de loodgieter die tijdens de Amerikaanse verkiezingen werd opgevoerd als schoolvoorbeeld van de doorsnee-Amerikaan.

Menselijke voorbeelden…

Ook andere fractievoorzitters haalden doodgewone burgers aan tijdens de Algemene Beschouwingen. Pieter van Geel (CDA) introduceerde Sophie, die symbool moest staan voor alle kinderen die nu geboren worden. Femke Halsema en Alexander Pechtold vertelden over hun respectievelijke buren Carrie en Gerard – al moest dat toch vooral worden opgevat als een spottende reactie op ‘Joost de Buurman’.

Een persoonlijk verhaal overtuigt meer dan een anonieme statistiek.

Het valt te prijzen dat Hamer en Van Geel probeerden de gevolgen van de crisis te vertalen naar de gewone burger. Met ‘menselijke voorbeelden’ wilden ze laten zien dat ze weten wat er speelt in de samenleving en zo sympathie opwekken bij de kiezer; een persoonlijk verhaal overtuigt immers meer dan een anonieme statistiek. Veel Amerikaanse politici hebben deze strategie met veel succes toegepast. Bij de Algemene Beschouwingen maakten de menselijke voorbeelden echter nauwelijks indruk. Waar ging het mis?

…maar Sophie bestaat niet!

Om te beginnen was de timing uiterst gebrekkig. Tot het moment dat Mariëtte Hamer haar buurman introduceerde, had ze in haar verhaal geen enkel persoonlijk element gebracht. Zakelijk en ongeïnspireerd had ze haar verhaal opgelezen, en dat was duidelijk niet haar verhaal; elk van haar fractiegenoten had precies dezelfde speech kunnen geven. In zo’n algemeen verhaal passen geen persoonlijke voorbeelden, want ze zorgen ervoor dat de spreker gemaakt en onnatuurlijk overkomt.

In zo’n algemeen verhaal passen geen persoonlijke voorbeelden, want ze zorgen ervoor dat de spreker gemaakt en onnatuurlijk overkomt.

Onnatuurlijk was ook het gebruik van Sophie door Pieter van Geel. „Laten we samen zorgen dat Sophie trots op ons kan zijn”, zo sprak Van Geel emotioneel. Maar Sophie bestaat helemaal niet! Van Geel had simpelweg een meisje bedacht en haar Sophie genoemd: „Sophie is namelijk de meest gegeven meisjesnaam van 2008.”

Illustratie van een groter punt

Maar wie kan zich identificeren met een meisje dat niet bestaat? Niemand. Vergelijk dat eens met het emotionele voorbeeld dat Barack Obama gaf tijdens zijn overwinningstoespraak. Hij vertelde over de 106-jarige Ann Nixon Cooper, die vroeger als zwarte vrouw niet mocht stemmen. Toen zij die dag haar stem had uitbracht, realiseerde ze zich hoe Amerika kan veranderen.

Publicaties NRC Handelsblad

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Publicaties NRC Handelsblad. Alle afleveringen:

  1. Politici falen in debat met Wilders
  2. Foei, u richt zich tot de kiezer!
  3. Als je je buurman introduceert, doe het dan goed
  4. Wat doe je als raadslid als de glasbak vol is?
  5. Een akkoord framen, hoe doe je dat?
  6. Bevlogen speech, Rutte, maar wat nu?
  7. Kiezers hebben nu niets aan debatten

Ten slotte ontbrak het bij de menselijke voorbeelden tijdens de Algemene Beschouwingen aan relevantie. Nergens maakte Hamer duidelijk waarom wij geïnteresseerd zouden moeten luisteren naar het persoonlijke verhaal van iemand die we helemaal niet kennen. Eén extra zinnetje was al genoeg geweest, bijvoorbeeld: „En zoals Joost zijn er nog miljoenen Nederlanders die zich zorgen maken om hun toekomst.” Het menselijk voorbeeld dient dan ter illustratie van een groter punt, in plaats van als losstaand bewijs. Je toont als politicus bovendien begrip voor miljoenen mensen, in plaats van alleen voor je buurman.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Vergroot je kennis

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


It got me fired up! Vond het leuk en leerzaam.
Kim de Vos
Medewerker personeelsadvies / Gemeente Schouwen-Duiveland
De training was erg leerzaam en boeiend!
Rinze Boeijen
Business Analyst / ABN Amro
De training was erg inspirerend en interactief. Het geeft me goede eerste handvaten om met TED-waardig presenteren aan de slag te gaan.
Ad Lavrijsen
Supply Chain Management Consultant / Capgemini Consulting
It was a great training and it improved my presentation skills!
Rekaa Sekar
Commercial Finance Analyst / Randstad UK
Vermakelijk met voorbeelden van TED en leuk om zelf aan de knoppen te zitten
Cathelijn Feith
Management trainee / Randstad


Volg direct een training!

29 septRemote Masterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Online)
2 oktSpeechwriting (Rotterdam)
7 oktDebatrix Unlimited: Speechclub (Exclusief)
14 oktMasterclass Luisteren & Beïnvloeden (Den Haag)
14 oktDebatrix Unlimited: Storyclub (Exclusief)
20 oktRemote training TED-waardig presenteren (Online)
29 oktVoorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
6 novMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Amsterdam)
16 novTED-waardig presenteren (Den Haag)
1 decMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Utrecht)
4 dec Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Rotterdam)
11 decOnline Meetings Leiden (Online)
20 janVoorzitten & Gespreksleiden (Amsterdam)
5 febSpeechwriting (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

troonrede

Voor zijne Majesteit de Koning👑: drie tips voor een sterke troonrede

15/9 - Vandaag is het zover: Prinsjesdag 2020. Dit keer in een ander jasje dan dat we gewend zijn. Een andere locatie, ander vervoer en geen balkonscène. Gelukkig is er wel één...

Lees verder »

vacature-200

Overtuigtip: Overtuig met mentale muren

10/9 - Houd je van dieren? Ja, wie niet. Vind je het belangrijk dat dieren goed behandeld worden? Ja, natuurlijk vind je dat. Je houdt van dieren! De volgende vraag: Als je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

3/9Vergroot jouw betrouwbaarheid: zeg eens sorry
25/8Ideeën presenteren: gebruik een voorbeeld
13/8Doelgericht Pitchen: De controller als leidinggevende (beslisstijl)
30/7Doelgericht Pitchen: Overtuig een volgende leidinggevende (beslisstijl)