Debatanalyse McCain-Obama: 0-0

Door onze experts Lars Duursma en Victor Vlam

Gepubliceerd op maandag 29 september 2008 in nrc.next

McCain vs ObamaEr stond veel op het spel bij het eerste presidentiële debat tussen Barack Obama en John McCain. Beide kandidaten vielen aan, maar wilden vooral niet verliezen. En dus eindigde het eerste debat, dat vooral over buitenlands beleid ging, in een spannende 0-0. Wat viel op?

Obama: krachtige taal

Om te beginnen hadden beide kandidaten zichtbaar aan hun debatvaardigheden gewerkt. Neem Obama. Tijdens de Democratische voorverkiezingen legde hij het in het debat duidelijk af tegen Hillary Clinton. Hoewel een groot spreker, had hij er in het verleden veel moeite mee zijn belangrijkste punten kort en bondig te formuleren.

Tijdens dit debat had Obama zijn vaak langdradige antwoorden – met storende ehm’s – ingeruild voor krachtige taal. Zijn eerste antwoord was daar een goed voorbeeld van. In vier heldere punten zette hij uiteen aan welke voorwaarden het reddingsplan voor de financiële sector moet voldoen. Direct daarna stelde hij dat deze crisis het gevolg is van acht jaar economisch wanbeleid door George Bush – wanbeleid dat McCain keer op keer had gesteund. Vanaf het begin tot aan het einde van het debat, in totaal tien keer, koppelde Obama zijn tegenstander aan de impopulaire president. Daarmee had hij een duidelijk en consistent verhaal.

McCain: rustiger

McCain was zoals te verwachten feller en emotioneler, maar liet zich daarbij niet van zijn stuk brengen. In het verleden werd hij nog wel eens zichtbaar boos op zijn tegenstanders. Vaak maakt emotie een kandidaat authentiek, maar debatten om het presidentschap zijn ook een test: wie kan het best presteren onder grote druk? Heftige emoties zorgen dikwijls voor twijfel over de vraag of de kandidaat wel uit het goede hout is gesneden.

Obama probeerde McCain een aantal keer te provoceren. “John”, zo zei hij, “het is jouw president waarvan je zelf hebt gezegd dat je het 90 procent van de tijd met hem eens bent…” Feitelijk was dit onjuist: McCain heeft wel eens gezegd dat anderen stelden dat hij het 90 procent van de tijd met Bush eens was. Maar als hij hier (fel) op had gereageerd, dan had Obama het punt gewonnen. Immers: de discussie was dan vooral gegaan over de overeenkomsten tussen Bush en McCain. In plaats daarvan grapte hij: “Het is alom bekend dat ik niet ben gekozen tot Miss Congeniality in de Senaat of bij de regering.”

Niet verliezen

De voorzichtigheid waarmee de kandidaten hun woorden kozen was begrijpelijk. Verkiezingsdebatten kun je lastig winnen en eenvoudig verliezen. Van de meeste debatten om het Amerikaanse presidentschap weten we dan ook vooral wie verloor, en waarom. Eén verspreking kan funest zijn, en zelfs subtiele lichaamstaal maakt vaak het verschil. Zo was de scherpe debater Al Gore in 2004 topfavoriet bij zijn debatten tegen George W. Bush. En hoewel hij verbaal sterker was, deden de denigrerende zuchten die hij slaakte – telkens wanneer Bush het woord voerde – hem de das om. Vier jaar geleden verloor Bush de debatten met John Kerry omdat hij zichtbaar geïrriteerd overkwam, alsof hij het maar tijdverspilling vond.

Lichaamstaal

Ook dit debat werd gekenmerkt door een opvallend verschil in lichaamstaal. Zo keek McCain glazig voor zich uit, elke keer als Obama aan het woord was. De Democraat daarentegen keek geïnteresseerd naar McCain wanneer deze het woord voerde. McCain leek zich vooral te richten tot de mensen in de zaal, Obama keek vaker recht de camera in en richtte zich tot de kijkers thuis. Het verklaart wellicht waarom na afloop een kleine meerderheid van de in de zaal aanwezige experts vond dat McCain iets sterker was, terwijl bij peilingen onder televisiekijkers Obama als winnaar uit de bus kwam.

Spin

Direct na afloop van het debat werden televisiekijkers bestookt met commentaar en analyses van tientallen spindoctors, collega-senatoren en campagnemedewerkers. Alles werd uit de kast gehaald om het publiek het gevoel te geven dat hun kandidaat beter was, en de woorden van de kandidaten mooier te laten klinken dan ze in werkelijkheid waren. Typisch Amerikaans? Welnee. Ook Marcus Tullius Cicero, één van de grootste sprekers ooit, was lang niet altijd tevreden over zijn eigen woorden. Daarom liet hij zijn toespraken regelmatig mooier opschrijven dan hij ze ooit had uitgesproken. Slechts zijn verfraaide speeches hebben de tand des tijds doorstaan.

Overtuigen in de States

Dit artikel maakt onderdeel uit van onze serie Overtuigen in de States. Alle afleveringen:

  1. ‘Het moment is daar…’ en dat dus twintig keer
  2. Een zeer begaafde spreker, maar nu even niet
  3. Debatanalyse McCain-Obama: 0-0
  4. Biden wint alleen als hij Palin niet afmaakt
  5. Hoe inspireer je een miljoenenpubliek?
  6. Kwamen onze voorspellingen uit?

Of dat met de gedegen 0-0 tussen McCain en Obama ook zo zal gaan? Dat is twijfelachtig. Wedstrijden blijven je bij vanwege de doelpunten – en die waren er helaas niet.

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht leiders in politiek en bedrijfsleven en geeft inspirerende lezingen door heel Europa. Lars is vaste columnist voor RTL-Z en onder meer bekend van zijn analyses voor NRC Handelsblad, NOS, RTL Nieuws, BNR, VRT en Jinek.

Binnenkort verzorgt hij de open trainingen Speechwriting en Voorzitten & Gespreksleiden.

Victor Vlam is spreker en communicatietrainer. Hij geeft lezingen op het gebied van overtuigingskracht en is een ervaren trainer op het gebied van debatteren, argumenteren en TED-waardig Presenteren.

Verder is Victor veelgevraagd Amerika-kenner voor radio en televisie. In 2008 en 2012 voerde Victor campagne voor Barack Obama. In 2018 kwam zijn eerste boek uit, ‘Denken als Donald Trump‘.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Gratis overtuigtips

Ontvang net als 15.000+ lezers elke week een praktische overtuigtip!

Uitschrijven kan elk moment
Laat mij overtuigen op de volgende manieren
Cadeau — Meld je nu aan en ontvang direct de beste tips van de laatste jaren

Reacties op onze trainingen


Zinvol om te overtuigen!
Paul Bartels
Senior onderzoeker voedsel ketens / Wageningen UR
Tijdens de finale opdracht, waarin alle tips samenkomen, merkte ik duidelijk een verbetering!
Stephanie Menger
Internet Marketeer / Yonego
Het was een dynamische, leerzame dag.
Nicolette van den Broek
Logopedist / Quartz
De training was leerzaam en concreet om toe te passen.
Ruud Stevens
Internal and External Communication Advisor / ASN Bank
Zeer boeiende en leerzame training!
Riens van der Waals
Head of Office Agency / Cushman & Wakefield


Volg direct een training!

16 jan.Masterclass Overtuigingskracht (Utrecht)
25 jan.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
29 jan.Masterclass Kritisch Denken (Rotterdam)
4 feb.Masterclass Inspirerend Presenteren (Amsterdam)
5 feb.Voorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
4 maa.Masterclass Overtuigingskracht (Den Haag)
7 maa.Masterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)
12 maa.Masterclass Luisteren & Beïnvloeden (Utrecht)
12 apr.Persuasive Communication

Overzicht in-house trainingen »

Overtuigtip: Alle overtuigtips van 2017! Wat is jouw top 3?

3/1 - “Je kunt namelijk je eigen hersenen beïnvloeden.”. Weet jij uit welke overtuigtip dit komt? Het is één van de 46 overtuigtips die je dit jaar las. Het is de overtuigtip die...

Lees verder »

Boek: De beste toespraken van Barack Obama

6/1 - Op 11 januari verschijnt bij Uitgeverij Balans ons nieuwe boek met de beste toespraken van Barack Obama. De toespraken zijn geselecteerd en van een voor- en nawoord voorzien door Lars...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

4/12Alle overtuigtips van 2018! Wat is jouw top 3?
26/11Een slimme openingstechniek om makkelijk in te haken
20/11Argumenteren als Trump: De herhaalde overdrijving
15/11Storytelling: Hoe Intel een processor wist uit te leggen