Nabeschouwing

Gepubliceerd op dinsdag 8 juni 2010

Nabeschouwing

Een eerste analyse van het NOS slotdebat door debatexperts van Debatrix

Lijsttrekkers verzuimen belang van deze verkiezingen uit te leggen

Het NOS lijsttrekkersdebat werd neergezet als een strijd om de zwevende kiezer. Maar feitelijk was het voor de lijsttrekkers minstens zo belangrijk dit debat aan te grijpen om hun eigen achterban naar de stembus te krijgen. Om de kiezer het gevoel te geven dat elke stem telt. En dat de kiezer daadwerkelijke invloed heeft op de toekomst van het land.

Richting van het land

Wat dat betreft deed Job Cohen goede zaken tijdens het NOS lijsttrekkersdebat. Hij benadrukte het belang van deze verkiezingen door te waarschuwen voor een mogelijke tweedeling van de samenleving. Deze verkiezingen, zo sprak hij, gaan over “de richting van het land”. En wil de kiezer een progressieve coalitie, dan is het volgens Cohen cruciaal dat de PvdA de grootste partij wordt. Daarmee spoorde hij niet alleen zijn eigen achterban aan om beslist naar de stembus te gaan, maar zou hij ook wel eens twijfelende kiezers het argument gegeven kunnen hebben om in het stemhokje uiteindelijk toch voor zijn partij te kiezen.

De overige lijsttrekkers probeerden vooral zetels te sprokkelen door hun directe concurrenten op beschaafde wijze aan te vallen. Daarmee leken ze zich uitsluitend te richten tot de zwevende kiezer, zonder tegelijkertijd hun eigen achterban te mobiliseren. De lijsttrekkers gebruikten vrijwel uitsluitend rationele argumenten, waarbij ze zich in vrij procedurele en technische taal tot elkaar richtten. Wat wederom mistte, was pathos (bezieling). Dit debat bood hen een laatste mogelijkheid tot een appel aan de kiezer, en die mogelijkheid lieten de meeste lijsttrekkers onbenut.

Overige lijsttrekkers

Geert Wilders en Emile Roemer redeneerden weliswaar vanuit de kiezer, maar verzuimden daarbij het belang van deze verkiezing uit te leggen. Wilders had voor het eerst een sterke inbreng op sociaal-economische thema’s. Roemer vertelde de kiezer voor het eerst meer over zijn eigen achtergrond in het onderwijs en maakte zijn onderwijspunt daarmee aanzienlijk geloofwaardiger.

Mark Rutte en Jan Peter Balkenende kwamen door de opzet van het debat merkwaardig genoeg pas na drie kwartier voor het eerst aan het woord. Rutte hanteerde opnieuw zijn strategie van de eerdere debatten, door elke aanval zonder uitleg te pareren (“onzin”, “klopt niet”) en vervolgens de tegenaanval in te zetten. Aan het einde van het debat kwam hij daardoor wat zelfvoldaan over – alsof de buit al binnen was. Balkenende verviel in oude fouten: hij sprak te snel, slikte lettergrepen in en zette zich vooral af tegen anderen zonder het CDA-standpunt duidelijk neer te zetten.

Alexander Pechtold en Femke Halsema begonnen beiden beheerst aan het debat, maar enkel Halsema wist die strategie tot het einde van het debat door te zetten. Pechtold werd steeds feller en sprak tegelijkertijd merkwaardig genoeg in steeds abstractere termen. André Rouvoet was vrij onzichtbaar in het debat.

Ferry Mingelen

Debatleider Ferry Mingelen spoorde de kandidaten goed aan om hun standpunten scherper te formuleren, maar ging pijnlijk in de fout in de slotfase van het debat. Met cynische ondertoon verweet hij Balkenende dat hij uit ervaring sprak als het ging om vaagheden (zie transcript).

Met deze uitspraak verloor hij zijn neutraliteit in het debat en daarmee zijn autoriteit als debatleider. Ieder verkiezingsdebat kenmerkt zich door een voortdurende strijd om de schaarse spreektijd. Stevige leiding is cruciaal om de discussie in goede banen te leiden en te voorkomen dat de lijsttrekkers door elkaar heen spreken. Toen Mingelen tot ongeloof van vooral Rutte en Halsema de geloofwaardigheid van Balkenende op dit moment ter discussie stelde, verloor hij zijn autoriteit. De deelnemers negeerden zijn leiding en spraken door zijn interventies heen.

Transcript van hét moment
Balkenende: “Tempo, maar wel graag de goede keuzes, en dat je geen vaagheid krijgt.”
Mingelen: “U spreekt uit ervaring, hè, over die vaagheden. Mevrouw Halsema.”
Halsema: “Wow…”
Mingelen: “Sorry, excuus”
Rutte: “Onnodig!”
Mingelen: “Dat was een onnodige opmerking.”
Halsema: “Er is bij Balkenende ook nooit sprake geweest van vaagheid.”
Mingelen: “Nee, dat is mijn fout, gaat uw gang.” Richting Balkenende: “Nee, de heer Balkenende mag hierop reageren.”

Door onze experts Lars Duursma, Victor Vlam en John Bijl.

Reageer op dit artikel

Er zijn nog geen reacties. Wat vind jij van dit artikel?

Laat een reactie achter

Reacties op onze trainingen


Nuttig en praktisch toepasbaar! Sluit aan op mijn vooraf gestelde persoonlijke leerdoelen.
Caspar Tijssen
Business Analist IT / ABN Amro
Boeiend, inspirerend, zet aan tot nadenken en zoeken naar meerdere opties
Laila Hanzouli
Trainee Adviseur / Radar Advies
Inspirerend, niet alleen leerzaam maar bracht me ook op een hoop andere ideeën (dan het besprokene). Mijn creativiteit kwam weer los.
Annette Cornelisse
Hoofd Communicatie, Kabinet & Participatie / Gemeente Amstelveen en Gemeente Aalsmeer
Een interactieve, uitdagende dag waarbij handvatten voor overtuigend pitchen zinnig besproken & geoefend werden.
Marjolein Kremer
Manager Outplacement / ZEKER
It was a great training and it improved my presentation skills!
Rekaa Sekar
Commercial Finance Analyst / Randstad UK


Volg direct een training!

11 juniMasterclass Luisteren & Beinvloeden (Rotterdam)
16 juniMasterclass Persoonlijke Overtuigingskracht (Den Haag)
22 juni Remote masterclass Persoonlijke overtuigingskracht (op afstand)
25 juniRemote training Doelgericht pitchen (op afstand)
29 juniVoorzitten & Gespreksleiden (Utrecht)
30 juni Masterclass onafhankelijk denken (Amsterdam)
2 juliSpeechwriting (Amsterdam)
3 juliRemote training Online meetings leiden (op afstand)
6 juliTED-waardig Presenteren (Rotterdam)
8 juliRemote training TED-waardig presenteren (op afstand)
16 juliRemote training Doelgericht pitchen (op afstand)
28 juli Remote masterclass Persoonlijke overtuigingskracht (op afstand)
3 augMasterclass Inspirerend Presenteren (Den Haag)
13 oktMasterclass Inspirerend Presenteren (Utrecht)

Overzicht in-house trainingen »

Grote vraag naar ondersteuning: Debatrix verruimt openingstijden

13/3 - Door grote vraag naar ondersteuning bij o.a. cruciale (video)boodschappen en effectieve communicatie rondom het nieuwe coronavirus, hebben we besloten onze openingstijden te verruimen. De komende weken staan we van 8:00...

Lees verder »

Overtuigtip: Werk je thuis? Hier de 5 grootste frustraties bij online vergaderingen (en hoe het wél moet)

- De komende weken werken veel mensen vanuit huis. Dat lijkt eenvoudiger dan het is, vooral als je veel samen afhankelijk bent van goede afstemming. Een online vergadering kan dan een uitkomst zijn, mits je...

Lees verder »

Meer nieuws & publicaties

29/5Hoe krijg je de gunfactor als je remote werkt?
14/5Doelgericht pitchen: 3 tips om jouw pitch naar een hoger niveau te tillen!
7/5Laat de aandacht niet verslappen
30/4Straffeloos spieken? Ga ervoor!