We zijn erg trots dat ook dit jaar experts van Debatrix het meest werden gevraagd voor analyses in de media! Radio 1, Radio 2 (Knooppunt Kranenbarg), NRC Handelsblad en De Volkskrant — allen deden ze een beroep op onze expertise bij hun verslaggeving over de Algemene Beschouwingen.

Hieronder enkele links en fragmenten van onze analyses:

Lees meer »

Het EénVandaag-debat begon zo veelbelovend, toen presentator Pieter Jan Hagens zich hardop afvroeg of er een tweede kerncentrale moet komen in Zeeland en of vliegveld Eelde een langere landingsbaan moet krijgen om meer vakantievluchten mogelijk te maken. Helaas. Binnen een minuut werd duidelijk dat het debat dáár niet over zou gaan.

Want volgens de organisator van het debat gaan deze verkiezingen voor de kiezer vooral over landelijke thema’s. Noem het een self-fulfilling prophecy. Tijdens alle verkiezingsdebatten worden landelijke politici uitgenodigd en landelijke thema’s geagendeerd. En omdat het maatschappelijk debat vervolgens vooral over landelijke thema’s gaat, worden bij de eerstvolgende verkiezingsdebatten landelijke politici uitgenodigd en landelijke thema’s geagendeerd.

Verliezer

Het debat ging niet alleen over landelijke thema’s, maar vooral ook over dezelfde landelijke thema’s. Opnieuw ging een verkiezingsdebat over de economie en over onderwijs. Enkel het blok immigratie en veiligheid was vervangen door een blokje over de zorg. Het leidde tot een voorspelbaar debat met exact dezelfde ingrediënten als alle voorgaande debatten. Deelnemers reproduceerden een paar oneliners, vingen elkaar vliegen af en herhaalden dingen die ze in eerdere debatten ook al hadden gezegd. Winnaars kende het debat niet. Wél een grote verliezer: de kiezer.

Lees meer »

De publieke omroep organiseerde vorige week drie grote verkiezingsdebatten. Drie keer werd de kiezer niet veel wijzer. Geen moment voerden de deelnemers een goed inhoudelijk debat waar ze de verschillen tussen hun partijen duidelijk maakten. En geen moment werd de kiezer écht aan het denken gezet. Daarmee doen omroepen geen recht aan de kracht en de mogelijkheden van het debat. Wat ging er mis?

Onderwerpkeuze

Om te beginnen werd tijdens alle debatten vrijwel hetzelfde gezegd. Dat had vooral te maken met de onderwerpkeuze. Tijdens het Radio 1-verkiezingsdebat werd over vier thema’s gedebatteerd: economie, onderwijs, veiligheid en integratie. Het NOS televisiedebat een dag later ging over precies dezelfde onderwerpen. Tijd voor een nieuwe invalshoek bij het Pauw & Wittemandebat, zou je denken. Helaas. Er werd hooguit in een andere volgorde over dezelfde thema’s gesproken.

Lees meer »

Amusement. Dat is wat de makers van “De Slag om de Eerste Kamer” duidelijk voor ogen hadden toen ze het format ontwikkelden. Politici kwamen op als gladiatoren, bijdragen werden afgekapt met fanfaremuziek en enkele honderden fanatieke supporters zorgden voor aanmoediging. Kijkers konden net als bij Idols stemmen per sms en de uitkomst van de stemmen werd direct geduid door Maurice de Hond. Spectaculair was het zeker. Maar met een goed verkiezingsdebat had dit niets te maken volgens de debatexperts van Debatrix.

Perceptie

Om te beginnen was het debat volstrekt niet eerlijk voor de deelnemers. Bij Amerikaanse verkiezingsdebatten zijn er strikte regels. Zo is het verboden voor de regie om zogenaamde reaction shots te tonen: reacties van mensen in het publiek. En dat heeft een reden. Eén close-up met hevige instemming of afkeuring kan de kijker meer beïnvloeden dan wat er daadwerkelijk door de deelnemers aan het debat wordt gezegd. De regie krijgt zo een veel te grote invloed op de publieke perceptie van het debat.

Lees meer »

Tijdens het NOS Nederland Kiest verkiezingsdebat probeerden lijsttrekkers van een vorige generatie het regeringsbeleid van de huidige generatie te verdedigen in het tempo van een volgende generatie. Het leverde een merkwaardig schouwspel op, waarin zorgvuldig voorbereide oneliners en langdradige statements elkaar in een razend tempo afwisselden. Volgens de debatexperts van Debatrix debatteerden Roger van Boxtel, Machiel de Graaf en Marleen Barth het sterkst.

Daarbij viel vooral op hoeveel moeite de lijsttrekkers deden de favoriete oneliners van hun partijgenoten te herhalen. Tiny Kox noemde de bezuinigingen van het kabinet “oneerlijk en dom, oliedom zelfs” – een formulering die de SP al anderhalf jaar gebruikt om bezuinigingen op onderwijs te typeren. Machiel de Graaf herhaalde keer op keer hoe hoofddoekjes “een symbool van vrouwenonderdrukking” zijn – exact de woorden die Geert Wilders dikwijls gebruikt. En Loek Hermans sprak in krachtige Rutte-taal: “Niet de overheid maakt de samenleving, maar de burger doet dat.” Het lijkt erop alsof het steeds minder uitmaakt welk partijlid je uitnodigt bij een verkiezingsdebat: je bent verzekerd van dezelfde oneliners.
Lees meer »

Nooit eerder werden er zoveel radio- en televisiedebatten georganiseerd in de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen. En nooit eerder werd er zo dicht op het NOS Radio 1 debat een televisiedebat georganiseerd. Deelnemers aan het debat hielden hun kruit droog en meden risico’s. Het gevolg: een tot op het bot voorspelbaar debat.

“Eerste debat vooral over landelijke politiek”, zo kopte de NOS groot na afloop van het debat. Het was typerend voor de voorspelbare aard van het debat. Immers: dat was nu precies de insteek van het debat. Tijdens de eerste minuten van het debat gaf presentatrice Lucella Carasso al aan dat dit debat zich zou richten op landelijke politiek en de rol van de Eerste Kamer.

Lees meer »

Hoe wordt er gedebatteerd in de Tweede Kamer? We volgen met bijzondere interesse het debat over de regeringsverklaring. Voor het NOS Journaal op 3 analyseerde Debatrix-oprichter Lars Duursma de verrichtingen van Job Cohen.

Lees meer »

Om de lijsttrekkersdebatten van deskundige toelichting te voorzien, klopten de verschillende media het vaakst aan bij de debatexperts van Debatrix. EénVandaag, nrc.next, het NOS Journaal op 3, het AD en De Pers. Allemaal kwamen ze uit bij de experts van Debatrix.

Lees meer »

Behoedzaam meden de lijsttrekkers elk onnodig risico in het EénVandaag-debat. In vergelijking met eerdere verkiezingsdebatten werd er weinig aangevallen. Inhoudelijk draaide het debat uit op een herhaling van zetten, waarbij de lijsttrekkers vooral inmiddels bekende soundbites aanhaalden. Met de voorsprong die de VVD nu heeft zal vooral Mark Rutte daar blij mee zijn.

Het was daarbij vooral opvallend met hoe weinig pathos (bezieling) de lijsttrekkers hun punten brachten. Zelden deden ze een poging de kiezer te doordringen van het belang van deze verkiezingen. Zelden brachten ze hun argumentatie met gevoel en illustreerden ze deze met aansprekende voorbeelden of anekdotes. En zelden zal de kiezer echt in beroering zijn gebracht door de bijdrage van de lijsttrekkers.

Lees meer »

Flirten mag… maar daarna weer snel terug naar de inhoud 

(Een interview met John Bijl en Fabienne de Vries, experts van Debatrix. Gepubliceerd in het AD op maandag 7 juni 2010)

Wie op een vrouw wil stemmen, heeft woensdag keus genoeg. Maar hoe goed presenteren onze vrouwelijke politici zich volgens kenners? En wat kunnen andere vrouwen daarvan leren? 

De één weet alles van presentatie, de ander alles van debattechniek. Fabienne de Vries van Toute Media en John Bijl van Debatrix volgden de afgelopen weken optredens van vrouwelijke politici die op een verkiesbare plaats staan voor de Tweede Kamerverkiezingen. Het eerste wat opviel: de verschillen tussen de vrouwen zijn groter dan die tussen de mannen en de vrouwen. ,,Als je in het premiersdebat de mannen door vrouwen had vervangen, was het eenzelfde door elkaar gekakel geweest.

We gaan wat in het oog springende vrouwelijke politica s langs. Neem Ank Bijleveld, demissionair staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en de nummer twee van de CDA-lijst. ,,Haar stem is vriendelijk, feitelijk en zakelijk, aldus De Vries. ,,En dat klopt helemaal met hoe zij zich presenteert, vindt Bijl. Die consistentie is belangrijk, vinden beiden. Het een zeggen en het ander uitstralen, zaait verwarring. Bijl vindt haar wel te veel een woordvoerder . ,,Ze brengt het goed, maar het is niet duidelijk wat het met haarzelf te maken heeft. Bijlevelds uitstraling zou ook wel minder zakelijk mogen, vindt De Vries: ,,Ze draagt een jasje én een blouse met opstaande kraag. Dat maakt het wel heel mannelijk. Tot slot zou Bijleveld beter op een verhoging kunnen staan als ze spreekt, of op een kussentje zitten. De Vries: ,,Ze is niet zo groot. Achter een katheder of aan een tafel trek je dan al snel de schouders op, waardoor je een beetje in jezelf verdwijnt.

Hetzelfde geldt voor Fleur Agema, woordvoerder zorg en nummer twee van de PVV. ,,Zij kan helemaal verdwijnen in een stoel. Maar Fleur debatteert goed. ,,En ze laat merken dat ze luistert. Ze benoemt steeds heel duidelijk waar ze precies op reageert, en op welk punt ze van mening verschilt. Wel komt Agema te hard over. ,,Dat sluike, donkere haar. En dan draagt ze ook nog eens vaak hoog gesloten, donkere kleding. Alle aandacht gaat dan naar haar gezicht. En dat staat vervolgens heel strak en emotieloos. Haar ogen kunnen vuur spuwen. Maar haar voorhoofd lijkt wel van steen. Agema zou baat hebben bij spieroefeningen om haar gezicht voorafgaand aan een presentatie te ontspannen. ,,Dan nog die haren uit haar gezicht en wat vaker lachen. Dan is het een heel ontwapenende vrouw.

Nebahat Albayrak (PvdA), die tot de val van dit kabinet staatssecretaris van Justitie was, heeft haar lengte wel mee. De Vries: ,,Ze staat altijd kaarsrecht. Dan heeft ze ook nog eens een warme stem, die vertrouwen geeft. Maar ook Albayrak heeft nog wat te leren. De Vries: ,,Ze maakt haar ellebogen altijd breed. Dat komt iets te dominant over. En haar manier van spreken lijkt soms wat aangeleerd. Ze maakt niet echt oogcontact. De boodschap wil daarom toch niet goed binnenkomen. De Vries: ,,Ik vind haar spreektrant ook te veel slow motion. Die is sussend, slepend. Daarmee houd je de aandacht niet vast. Bijl: ,,Dan zie je maar dat je er niet komt met vaardigheden. Uiteindelijk draait het om contact maken.

Iemand die dat heel goed doet, is Renske Leijten, woordvoerder gezondheidszorg en derde op de lijst van de SP. De Vries: ,,Wij vonden haar verrassend. Ze is strijdbaar, gepassioneerd en het meest authentiek van alle dames. Toch heeft ze rust in haar gezicht en in haar handen. Bijl: ,,Ze spreekt heel letterlijk tegen het publiek en iedereen in de zaal heeft het gevoel echt aangekeken te worden. Wat ze ook knap doet is dat ze emotie toont, maar alleen wanneer dat passend is. Als ze een voorbeeld geeft van een schrijnende situatie in de zorg, hoor je haar gevoel. Dat maakt het heel persoonlijk. Ook Renskes kleding deugt, vinden de kenners. ,,Een donker jasje, maar casual. Een jurkje, maar niet te veel sieraden. Bijl: ,,Wat ook heel erg klopt, is dat Renske samenvalt met haar verhaal. Vorm en inhoud zijn in een goede presentatie niet te scheiden. Wat je zegt, dat moet je ook zijn. Dat gaat bij haar helemaal goed. De Vries: ,,Haar valkuil is dat haar stem af en toe de hoogte in schiet. Dan is ze minder sterk.

Ook Femke Halsema, lijsttrekker van GroenLinks, gaat met spreken af en toe de mist in. ,,Ze praat met haar kaken op slot. Hoewel De Vries en Bijl veel lof hebben voor de rol van Halsema in de Tweede Kamer, moet ze ook uitkijken dat ze daar niet te veel in blijft hangen. ,,Ze is het morele geweten van de Tweede Kamer. Daar is dat een prima rol. Maar die moet je ook kunnen afleggen. In een debat moet je ook je eigen positieve eigenschappen voor het voetlicht weten te brengen. Dat Femke de laatste tijd af en toe haar vrouwelijkheid in de strijd werpt door een flirtende opmerking te maken, is alleen maar prima. ,,Als vrouw kom je daar wel mee weg. Tot op zekere hoogte. Seksuele toespelingen of platheid kunnen niet. En je moet na een frivole opmerking meteen weer terug naar de inhoud. Maar dat doet Femke allemaal prima. Verbeterpunten? Bijl: ,,Ze haalt verkeerd adem. Voorzitter (adempauze) het kan (adempauze) toch niet (adempauze) zo zijn (adempauze) Dat duidt op spanning, net als die gesloten kaken. De Vries: ,,Jammer, want als ze ontspannen is, is ze een heerlijk mens.

Tot slot Edith Schippers, de nummer twee van de VVD. Daar is iets vreemds mee, vinden Bijl en De Vries. ,,Ze ziet er uit als een GroenLinks-politica, maar in haar uitspraken is ze harder dan Rutte. Dat zaait verwarring. Die bloemetjesjurk, dat frivole haar, dat gezellige gezicht. En dan een snoeiharde boodschap: als je als twintiger zelf een fiets kunt kopen, kun je als je oud bent ook wel zelf een rollator kopen. Edith Schippers spreekt wel goed. Haar stem is krachtig, en ze bouwt rustmomenten in. De Vries: ,,Ze heeft ook een open, stralende glimlach. Die zie je alleen niet als ze spreekt. Dan lijkt ze emotieloos. Ook tegen haar zou ik willen zeggen: laat nou eens zien wat je drijfveren zijn. Waaróm je in de politiek bent gegaan. Bijl: ,,Als zij haar verhaal samen weet te brengen met wie zij zelf is, zal het ook minder onaangenaam van toon worden. Vorm en inhoud kunnen niet zonder elkaar. De Vries: ,,De kern van een goede presentatie is authenticiteit en de juiste balans tussen vorm en inhoud.

Moet je jezelf presenteren voor een publiek? Dit kun je leren van de Haagse vrouwen:

Wees consistent. De boodschap die je vertelt, moet passen bij de manier waarop je die vertelt. En ook bij hoe je er uit ziet.

Wees authentiek. Laat weten wat je verhaal met jou zelf te maken heeft. Meen wat je zegt.

Maak een keuze in je doel. Wat wil je bereiken? Wil je overtuigen? Geruststellen? Anderen aanvallen? Enthousiasmeren? Als je het allemaal tegelijk wilt, ben je niet te volgen.

Probeer zowel je gezonde verstand als je emoties te laten spreken, maar doe dat wel gedoseerd. Een lijst zakelijke punten op zakelijke toon, een menselijk voorbeeld met emotie. Als je zakelijke dingen op emotionele toon zegt, komt dat onprofessioneel over. Emotieloos over een gevoelige kwestie praten, lijkt juist weer harteloos.

Vrouwelijke kleding mag, maar houd het subtiel en maak er geen Unique Selling Point van. Geen diepe decolletés of korte rokjes. Niet te veel sieraden. Niet te veel make-up.

Probeer niet te hoog te praten. Dat wordt al snel schril en onaangenaam. Een lage stem geeft meer vertrouwen.

ANK BIJLEVELD – CDA: Vriendelijk en zakelijk. En dat klopt helemaal met hoe ze zich presenteert.

FLEUR AGEMA – PVV: Haar ogen kunnen vuur spuwen. Maar haar gezicht lijkt wel van steen.

NEBAHAT ALBAYRAK – PvdA: Maakt haar ellebogen altijd breed. Dat komt iets te dominant over.

RENSKE LEIJTEN – SP: Als ze spreekt, hoor je haar gevoel. Dat maakt het heel persoonlijk.

FEMKE HALSEMA – GROEN LINKS: Praat met haar kaken op slot. En ze haalt verkeerd adem.

EDITH SCHIPPERS – VVD: Zaait verwarring. Dat frivole haar en dan die snoeiharde boodschap.

Emile Roemer was de grootste verrassing van het Carré-debat. De SP-leider debatteerde charmant en had nauwelijks aanvallen nodig om zijn eigen boodschap krachtig neer te zetten. Voor de overige lijsttrekkers draaide het debat uit op een herhaling van zetten.
Lees meer »

Het eerste debat tussen de lijsttrekkers op Radio 1 werd volgens de debatexperts van Debatrix gedomineerd door Mark Rutte. Hij maakte het zijn directe tegenstanders lastig door genadeloos te hameren op de bezuinigingen en hen vaak hard aan te vallen. Cohen en Balkenende bleven overeind maar zijn beschadigd. De grote verrassingen in dit debat waren André Rouvoet en Marianne Thieme.

Lees meer »

De debatexperts van Debatrix hebben vandaag een nieuw platform gelanceerd over de verkiezingsdebatten. Hier vind je als eerste de beste analyses van alle verkiezingsdebatten.

Hoe debatteren de lijsttrekkers in de verkiezingsdebatten? Welke debattrucs en retorische hulpmiddelen gebruiken zij? Waarom komen sommigen goed uit de verf en anderen niet? De debatexperts van Debatrix onderwerpen de debatten zowel tijdens als direct na een uitzending aan een grondige analyse.

Op verschillende momenten publiceren wij analyses. Voorafgaand aan elk debat blikken wij vooruit op het debat. Wat zijn de uitdagingen voor de lijsttrekkers in dit debat? Tijdens  het debat zullen onze experts live-bloggen over het debat om direct toelichting te geven. Een uur na het debat publiceren we een eerste analyse waarin we aangeven per lijsttrekker hoe deze presteerde. Ten slotte publiceren we de volgende ochtend een uitgebreide analyse waarin op woordniveau wordt ingegaan op de debatten.

Bekijk ons verkiezingsplatform.

In het derde en laatste Britse verkiezingsdebat kwam David Cameron het beste uit de verf. Hij bracht tegenstander Nick Clegg in het nauw en bleef eenvoudig overeind bij het debat over de Britse economie, een thema dat Gordon Brown tot het belangrijkste onderwerp van zijn verkiezingscampagne heeft gemaakt.

Lees meer »

Meer interactie, scherpere aanvallen en een verbeterde presentatie van Cameron en Brown. In veel opzichten was het tweede Britse verkiezingsdebat de tegenhanger van het eerste debat. Dat de peilingen geen duidelijke winnaar aanwijzen betekent niet dat Nick Clegg, de leider van de Liberal Democrats, de verwachtingen niet waar heeft gemaakt. Nee, Gordon Brown en David Cameron waren gewoon een stuk beter. Wat was er anders aan dit debat?

Lees meer »

Vanavond is nu al een historische avond voor Groot-Brittannië. Voor het eerst in de politieke geschiedenis vindt er een televisiedebat plaats tussen de leiders van de verschillende partijen. Vanaf 21:30 kruisen Gordon Brown, David Cameron en Nick Clegg verbaal de degens in het debat dat live wordt uitgezonden door de commerciële zender ITV. Wij Nederlanders kunnen het debat volgen via een live stream op het internet.

Lees meer »

Over enkele uren gaan de stembussen open. Vanavond was de laatste kans voor de politieke partijen om kiezers te bewegen op hen te gaan stemmen. In het debat bij Pauw & Witteman werd fel en intens gedebatteerd over actuele thema’s. Het debat begon als een grote show met een grootse opkomst voor de kopstukken. Maar voor één kopstuk was de afgang net zo groot.

Lees meer »

Vanavond hebben politieke kopstukken van de zes grootste partijen de verbale degens gekruist in het EénVandaag debat. Debatrix experts Lars Duursma, Victor Vlam, John Bijl en Eric Stam zaten in de zaal. Hoe keken onze experts naar het debat? En wat vinden andere experts?

Lees het meest complete overzicht van alle analyses op de Debatblog.

Gisteravond vond het eerste TV-debat plaats tussen zeven fractieleiders en een vice-premier. Zo’n 1,1 miljoen kijkers hebben het debat gezien. Wie het gemist heeft, kan het debat hier terugzien.

Hoe gedroegen de kandidaten zich tijdens het debat, zowel verbaal als non-verbaal? Waarom vinden veel mensen de één een goede debater en de ander niet? Wie stelde teleur; wie juist niet? Op de Debatblog staat een volledig overzicht van de mening van experts.

Gisteravond debatteerden PvdA-leider Wouter Bos en D66-leider Alexander Pechtold bij Pauw & Witteman. Beelden van het debat vind je hier.

Wie deed het beter? Wat vinden de experts? Een overzicht van alle reacties en analyses op de Debatblog.