Ga je binnenkort solliciteren? Onderzoek in Amerika heeft uitgewezen dat sollicitanten die in hun sollicitatiebrief alleen maar sterke punten van zichzelf benoemen, minder vaak worden uitgenodigd voor een gesprek. Noem dus óók een zwakte van jezelf om het vertrouwen te winnen. Dat maakt de pluspunten die je ernaast zet veel overtuigender.

Leer van Dreft

Deze tip wordt ook veel toegepast door slimme reclamemakers. Een paar jaar geleden was er veel reclame op tv voor Dreft: een afwasmiddel dat onmiskenbaar duurder is dan het huismerk. Dat ontdek je niet pas in de winkel: dat hoor je al tijdens de commercial! “Dreft gaat tot driemaal langer mee dan sommige afwasmiddelen die beweren goedkoper te zijn.”

De meeste mensen zien een hogere prijs als een nadeel. Maar door te suggereren dat je hiervoor een beter product krijgt dat langer meegaat en dus uiteindelijk goedkoper is, brengen de reclamemakers hun kernboodschap mooi over het voetlicht.

Let’s practice what we preach

Of deze tip ook werkt bij onze eigen producten, proberen we hierbij graag uit. Ons seminar Management by Speech in Nyenrode is niet goedkoop, maar wordt wél gegeven door de grootste experts van Nederland. Je leert alles over stemtechnieken, spanningsbogen, storytelling, oneliners en applaus. En je hebt aan het einde van de dag een goed verhaal om je eigen medewerkers te inspireren! Iets voor jou?

Dat stond er op een tegeltje bij mijn oma thuis. Afgelopen maand kwam deze wijsheid in een andere gedaante terug bij ons evenement “Acht leiderschapslessen van Steve Jobs”, namelijk: Kies! Maak een scherpe keuze in wat je wil overbrengen en beperk je daarin.

Geen eindeloze opsommingen van voordelen, geen ellenlange uiteenzettingen van wat je voor de ander kunt betekenen, maar een bewuste inperking van wat je te vertellen hebt.

Waarom is dit zo belangrijk?

Mensen kunnen beperkt informatie onthouden. Hoe meer punten je overbrengt, hoe minder je doelgroep zal onthouden. Vertel je weinig punten, dan zullen ze die veel beter kunnen onthouden. Houd drie tot vijf punten als maximum aan. Maar liever drie.

Onthoud: less is more. Als je één groot punt of voordeel hebt, laat het daar dan bij. Ook al wil je het liefste alles vertellen wat je weet.

P.S. Ludo is vanaf april vaste blogger voor TEDx. Lees hier zijn eerste blog!

Plaatje: Boomerang

NIET door direct een advies te geven: “Misschien kun je de volgende keer…” Dat is waarschijnlijk heel goed bedoeld, maar het komt meestal compleet verkeerd over. Net alsof je collega iets doms heeft gedaan. Iets wat jou nooit zou zijn overkomen. Want jij weet het nu eenmaal beter.

Probeer in plaats daarvan eens goed te luisteren. Geef de ander de ruimte om zijn verhaal te doen. Voel aan of iemand op dit moment wel advies wil. Vaak is het beter om daarmee te wachten.

Kortom: wil je iemand écht helpen? Beperk je tot luisteren: toon interesse en begrip.

P.S. Dit was één van de goede tips die we haalden uit een luisterlezing van Harry van de Pol, schrijver van het boek “Harthorend”. Volg die man!

Voor het boek zijn onder meer de volgende ondernemers geïnterviewd:

• Marc Benioff, oprichter Salesforce.com
• Reid Hoffman, oprichter LinkedIn
• Howard Schultz, oprichter Starbucks
• Donald Trump
• Daniel Ek, oprichter Spotify
• Dame Mary Perkins, oprichter Specsavers

Het boek is te bestellen via Amazon. Alle opbrengsten gaan naar het Rode Kruis!

Waarom werkt dit?

Mensen zijn gevoeliger voor mogelijk verlies dan voor mogelijke winst. Om deze reden stappen beginnende beleggers altijd te vroeg uit. Ze zijn bang om hun winst te verliezen!

Stop dus met zinnen als: “Hiermee kunnen we 1.000 euro per dag besparen”. Vervang dat door: “Iedere dag dat we dit niet doen, kost ons feitelijk 1.000 euro.”

Onderzoek

Hoe zorg je dat mensen energiebesparende maatregelen nemen? Dat wilden wetenschappers van de University of California wel eens weten.

Onderzoekers deden zich voor als vertegenwoordigers van het energiebedrijf. De ene onderzoeksgroep werd verteld dat ze 50 cent per dag kunnen besparen met de aanbevolen maatregelen. De andere groep kreeg te horen dat ze gemiddeld 50 cent per dag weggooien door de maatregelen NIET te nemen.

Economisch gezien is er geen verschil, maar psychologisch had het benadrukken van wat mensen zouden missen 300% meer effect!

P.S.: De tip van vorige week — Wanneer je als vrouw een beetje een soort van zeg maar overtuigt — leidde tot een levendige discussie op onze website. Lees hier alle reacties »

TED is bekend van haar filmpjes met inspirerende ideeën: Ideas worth spreading. In Amsterdam heeft men daar — op z’n Rotterdams — een dimensie aan toegevoegd. Niet alleen worden ideeën gedeeld; ze worden ook in actie omgezet: Ideas worth DOING!

Over die projecten zal Ludo schrijven. Zijn eerste blog gaat over Ubuntu Academy: een project waar kinderen in vijf ontwikkelingslanden hun talenten leren kennen en versterken aan de hand van theater. Ludo: “Vanuit het amateurtoneel weet ik hoeveel energie en zelfinzicht je krijgt van theater. De kern van theater is dat je begint vanuit het niets. Deze kinderen hebben niets. Maar die leren dat je vanuit niets toch zélf je dromen waar kunt maken. Samen met anderen. Ontzettend gaaf! Dat inspireert mij om dit soort projecten onder de aandacht te brengen.”

Lees hier de eerste blog

Huib vertelde over zijn nieuwe boek “Het speechboekje”, waarin hij zijn 10-stappenmethode deelt voor een overtuigende speech. Deze methode is ontstaan vanuit de honderden speeches die hij voor bekende Haagse politici schreef. Een mooi platform voor Huib, hieronder kun je de uitzending terugkijken.

Seminar: Management by speech

Hoe motiveer je jouw medewerkers? Samen met Focus Conferences organiseren we op 14 juni een groot seminar over ‘Management by speech’. Naast onze expert Lars Duursma en de bekende stemcoach Elizabeth Ebbink zal ook Huib Hudig veel tips geven voor het overtuigend speechen voor leidinggevenden. Degenen die naar het seminar komen krijgen Huib’s boek gratis, net als de nieuwste druk van onze bestseller “Ik krijg altijd gelijk”.

Datum en tijd: 14 juni 2012 van 9:30 tot 17:00 uur
Locatie: Nyenrode Business Universiteit, Breukelen.

• Meer informatie
• Meld je direct aan via Focus Conferences

Onderzoekster Linda L. Carli ontdekte* dat als vrouwen willen overtuigen, krachtige taal vooral werkt als zij zich richten tot andere vrouwen. Wanneer een vrouw zich richt tot mannen, dan is het gebruik van krachteloze taal — met stopwoordjes en afzwakkingen — vaak overtuigender.

Vrouwen zijn doorgaans minder bezig met macht en meer met het vormen en onderhouden van relaties. Mannen zijn over het algemeen juist meer bezig met hun status. En dus vinden de meeste mannen het wel fijn als vrouwen minder krachtige taal gebruiken.

Kortom: als man werkt krachtige taal altijd overtuigender. Als vrouw doe je er verstandig aan rekening te houden met het geslacht van je doelgroep.

*Carli, L. L. (1990). Gender, language, and influence. Journal of Personality and Social Psychology, 59, 941-951.

En ja, we zullen óók zijn befaamde productpresentaties behandelen. En vooral ook…. Nee, dat houden we nog even voor ons. Het wordt in ieder geval inspirerend!

Wanneer? Dinsdag 24 (VOL) en donderdag 26 april van 19:00 tot 20:30
Waar? Debatrix trainingscentrum, Rotterdam
Investering? Gratis!

Dus: ben jij leidinggevende en heb je de drive om je organisatie, producten, medewerkers en/of jezelf boven het maaiveld uit te tillen, meld je dan meteen aan, want het aantal plaatsen is zeer beperkt!

Het is veel te eenvoudig de oorzaak hiervoor enkel te zoeken in zijn politieke gedraai of mormoonse achtergrond. Romneys grootste probleem is dat hij niet authentiek overkomt.

Lichaamstaal niet congruent

Dat begint bij zijn non-verbale communicatie. Zodra de oud-gouverneur van Massachusetts het lastig krijgt tijdens interviews en debatten, tovert hij een brede glimlach op zijn gezicht. Het is een les die oud-president Ronald Reagan ook al toepaste: zo straalde hij zelfvertrouwen uit. De glimlach communiceerde subtiel dat hij tegen kritiek kon en positief was ingesteld — eigenschappen die kiezers waarderen in een leider. Zonder een woord uit te spreken, had Reagan het effect van de aanval al beperkt.

Het probleem van Romney is dat zijn glimlach zelden congruent is met de rest van zijn lichaamstaal. Dat zit zo: Romney is het zichtbaar niet gewend om te worden tegengesproken. Zijn hoofd wordt dan een beetje rood, hij begint sneller en luider te spreken en neemt een gesloten en defensieve lichaamshouding aan. Alles straalt uit dat hij zwaar geïrriteerd is. Totdat Romney zich realiseert dat hij die irritatie niet mag tonen en — als donderslag bij heldere hemel — zijn Colgate Smile toont. De glimlach komt nep over en werkt averechts.

Steeds dezelfde standaardteksten

Ook de woorden van Romney komen weinig natuurlijk over. Tijdens iedere campagnebijeenkomst gebruikt hij exact dezelfde formuleringen. In ieder interview gebruikt hij precies dezelfde soundbites. Het zijn woorden die zorgvuldig zijn getest en gekozen om een zo groot mogelijke achterban aan te spreken. Maar het zijn niet zijn woorden. Romney komt daardoor over als een robot die vooral standaardteksten uitspreekt.

Nu is het best begrijpelijk dat zijn campagneteam liever heeft dat Romney zich aan het script houdt. In het verleden zei hij regelmatig domme dingen die veelvuldig werden herhaald in televisieprogramma’s en campagnespotjes van andere kandidaten. “Ik vind het fijn om mensen te kunnen ontslaan”, zo zei hij om aan te geven waarom het zo belangrijk is om eenvoudig van zorgverzekeraar te kunnen veranderen. En vorige week schepte hij op over de dure auto’s van zijn vrouw Ann. Er zat geen kwade intentie achter de opmerkingen, maar de opmerkingen creëren het beeld van een steenrijke zakenman die zijn vermogen heeft verkregen over de rug van eenvoudige Amerikanen.

Verkeerde voorbereiding

En toch. Bij het coachen van politieke leiders merken we dat kandidaten júíst onhandige dingen zeggen wanneer anderen hun gedrag tot in de puntjes willen regisseren. Romney is niet alleen bezig om voorgekookte zinnen te reproduceren maar lijkt daarbij ook nog eens bij ieder woord na te denken welke mimiek, stem en handgebaren hij ook alweer moet gebruiken. Vind je het gek dat hij gemaakt overkomt en af en toe onhandige dingen zegt?!

Daar komt nog eens bij dat Romneys belangrijkste zwaktes worden uitvergroot doordat hij niet authentiek overkomt. Politiek gedraai is immers schadelijker wanneer kiezers het toeschrijven aan een onbetrouwbare persoonlijkheid. Daarnaast: iedere keer als Romney nu een onhandige opmerking maakt, denken veel kiezers hem te betrappen op het uiten van zijn ware aard.

Romney kan de harten van Republikeinse kiezers alleen voor zich winnen als zijn adviseurs hem meer zichzelf laten zijn. Stop dus met het regisseren van Romney de robot.

[Plaatje: Down With Tyranny]

Laat bijvoorbeeld met Pasen je naasten zien dat je graag een stap extra voor ze zet: schotel ze het perfécte ei voor! Belangrijk is daarbij wel dat je niet iedereen hetzelfde ei voorzet, want ieder heeft zijn eigen –sterke!– voorkeur. Zorg dus dat je die te weten komt voor je begint! Want: doe het op jouw perfecte manier en je oogst waardering, doe het op de perfecte manier voor de ander en je oogst LOF.

Deze tip kun je ook goed op je werk toepassen: zorg dat je weet wat je klanten en collega’s écht belangrijk vinden en verras ze door daar ongevraagd rekening mee te houden. Wil je bonuspunten scoren? Hoe terloopser je het achterhaalt, hoe groter de verrassing en… hoe hoger de waardering!

Hoe maak je het perfecte ei?

De juiste kooktijden, vanaf het moment dat je het ei in kokend water legt (bron):

• zachte eieren (wit opgestijfd, dooier vloeibaar): 3 à 4 minuten
• halfzachte eieren (wit opgestijfd, dooierkern zacht): 5 à 6 minuten
• harde eieren (wit en dooier opgestijfd): 8 minuten
• voor zeer verse eieren: alle tijden + 1 minuut
• koel de eieren na de kooktijd direct af onder de kraan tot ze handwarm zijn

Breken biedt kansen maar draagt ook risico’s met zich mee. Aan de hand van stellingen, adviezen van doorgewinterde spindoctors en Machiavellistische logica kun je zien of het verstandig is om te breken met jouw coalitiepartners.

Ga naar BreekWijzer.nl »

Wat opvalt aan die speech is dat hij vaak een contrast als stijlfiguur gebruikt. Met een contrast koppel je twee tegengestelde begrippen logisch aan elkaar. Enkele voorbeelden uit deze speech:

• “You can’t connect the dots looking forward; you can only connect them looking backwards.”
• “If I had never dropped out, I would have never dropped in…”
• “The heaviness of being successful was replaced by the lightness of being a beginner again…”

Het mooie van deze stijlfiguur is dat het eerste deel van je zin een opmaat is voor wat komen gaat. Je toehoorders gaan als het ware klaarzitten voor het punt dat je gaat maken en… luisteren dus met extra aandacht! Zo orkestreer je de aandacht voor jouw belangrijkste punt met als gevolg dat dat punt beter blijft hangen.

Experimenteer zelf ook eens met een contrast en ervaar de kracht. Let op: hij werkt niet alleen in presentaties, maar ook in één-op-één gesprekken!

Deze overtuigtip is een bewerking van een eerdere tip door Victor Vlam. Eerder publiceerden we dit artikel in nrc.next over vijf vuistregels van presenteren die Steve Jobs graag toepaste.

Tijdens dit interactieve seminar leer je niet alleen de fijne kneepjes van het speechen, maar ook hoe je als leidinggevende goede gelegenheden creëert en benut om een passend en treffend verhaal te houden. Na deze dag gaat u met een kant-en-klare speech de deur uit, op maat voor uw afdeling, team of unit.

Programma (9:30 tot 17:00)

Blok 1: Management by speech

• Hoe gebruik je toespraken om medewerkers te inspireren en motiveren?
• Do’s en don’ts: de zeven belangrijkste conventies bij toespraken door leidinggevenden
• Maak de vertaalslag van informatie naar inspiratie!
• ‘Rise to the occasion’: hoe creëert en benut u goede gelegenheden?

Blok 2: Voorbereiding en uitwerking
met speechwriter Huib Hudig

• Een goede voorbereiding is het halve werk: hoe je tijd bespaart met bewezen basisstructuren
• Creëer een goed verhaal met spanningsboog
• Storytelling – hoe beeldende taal, metaforen en verhalen je helpen om te boeien en overtuigen

Blok 3: Zorg dat je boodschap blijft hangen

• Leer de tien mooiste stijlfiguren en hoe u die het meest effectief inzet
• Omgaan met applaus… óók als het niet komt!
• De code voor pakkende oneliners – wie heeft de kortste?

Blok 4: Impact met je stem
met stemcoach Elizabeth Ebbink

• Kracht en warmte: Hoe doe je dat? Stoomcursus stemtechniek
• Wat breng je teweeg bij je luisteraars? De invloed van hoogte, luidheid en tempo
• Overtuigingskracht, authenticiteit: de juiste melodie
• Flow, hoe bereik je dat je publiek geboeid is? (En jijzelf ook)

Uitsmijter: Speechen als Obama
Leer van de groten der aarde

• Meer informatie
• Meld je direct aan via Focus Conferences

Over de sprekers

Het seminar wordt geleid door Lars Duursma, met bijdragen van Huib Hudig en Elizabeth Ebbink.

Lars Duursma helpt al jaren topmanagers en bekende politici om hun boodschap overtuigend over te brengen. Hij is voormalig wereldkampioen debatteren en geeft training en coaching over de hele wereld, van Amsterdam tot Ankara en van Brussel tot Beijing. Als oprichter van trainingsbureau Debatrix werd Lars door het Amerikaanse zakenblad BusinessWeek geplaatst bij de drie meest veelbelovende ondernemers van Europa.

Huib Hudig werkte acht jaar als speechschrijver in Den Haag en schreef speeches voor onder anderen Mark Rutte. In april 2012 verschijnt van zijn hand ‘Het speechboekje’, waarin hij de lezer in 10 eenvoudige stappen coacht naar een inspirerende toespraak voor alle soorten gelegenheden, of het nu gaat om een politieke speech, een bedrijfspresentatie, een verjaardagstoespraak of een begrafenisrede.

Elizabeth Ebbink is psycholoog en operazangeres. Ze geeft stemtrainingen aan professionals, consultancy trainingen en opleidingstrajecten voor coaches. Welke televisie- en radiostemmen bevallen ons goed? Zijn het de snelle blaters, of de bedachtzame mompelaars? En waarom maken bepaalde stemmen een bepaald gevoel bij ons los? Hierover levert Elizabeth de stemtechnische know-how en het psychologisch inzicht. Ze is auteur van ‘Ik hoor het aan je stem’.

Focus Conferences

We organiseren dit seminar samen met Focus Conferences, marktleider in seminars met managementgoeroes als Robert Cialdini, Henry Mintzberg en Stephen Covey.

Datum en tijd: 14 juni 2012 van 9:30 tot 17:00 uur
Locatie: Nyenrode Business Universiteit, Breukelen.

• Meer informatie
• Meld je direct aan via Focus Conferences

Hun tips zijn niet alleen heel handig voor raadsleden, griffiers en wethouders. Ze zijn handig voor iedereen die wel eens vergadert. Daarom hier een tip op basis van Johns column van afgelopen maandag.

Zorg dat iedereen weet wat het doel is van een agendapunt

In de deelraad van Rotterdam Centrum stond vorige week ‘deelgemeentebestel’ op de agenda. Er werden volop meningen uitgewisseld — zonder dat er echt een punt werd gemaakt. Na afloop van de vergadering vroeg John een vriendelijk raadslid waarom het punt nu eigenlijk op de agenda stond. “Hmmm. Geen idee. Eigenlijk.” Hij keek alsof de vraag hem overviel. “Gewoon een rondje maken, denk ik.”

Bij iedere vergadering is cruciaal dat de deelnemers weten wat het doel is van een agendapunt. Dat begint bij een goede naam van het agendapunt. ‘Deelgemeentebestel’ is veel te vaag. Concretere agendapunten zijn beter. Bijvoorbeeld: ‘Gezamenlijk standpunt deelgemeentebestel’. Of: ‘Bekrachtiging advies voorzitters deelgemeentebestel’. Of: ‘Dilemma’s bij opheffen deelgemeentebestel’.

Het lijkt een voor de hand liggende tip. Maar pak de agenda van de laatste vergadering die je voerde er eens bij. Is voor iedereen duidelijk wat het doel is van ieder agendapunt? Zo ja, stuur ‘m dan gerust naar ons door (‘Reply’) — we zijn benieuwd naar jouw voorbeelden. Zo nee, veel succes dan met deze tip!

Meer over de Mysterburger

Op onze site vind je meer informatie over onze Mysteryburger. Daar vind je ook de eerste drie afleveringen:

• Aflevering #1: Athene aan de IJssel (Deventer)
• Aflevering #2: Quizmaster met twee petten op (Maasdonk)
• Aflevering #3: Iedereen een mening, niemand een punt (Rotterdam Centrum)

Meer informatie en alle tot nu toe verschenen artikelen »

Ik zie nogal eens sprekers die de vraag uit de weg gaan. Neem dit voorbeeld van de woordvoerder van Amerikaanse presidentskandidaat Rick Santorum. Santorum kwam in het nieuws omdat hij grove leugens verspreidde over Nederlandse euthenasiewetgeving. Zijn woordvoerder werd hierover kritisch bevraagd door Erik Mouthaan van RTL4. Tot drie keer toe gaf woordvoerder Alice Stewart exact hetzelfde antwoord:

“It’s a matter of what’s in his heart. He’s a strong pro-life person.”

Een ronduit knullig antwoord. Maar vooral knullig omdat het een overduidelijke ontwijking is van de vraag. Veel beter is om eerst kort antwoord te geven op vraag — hoe moeilijke dat ook is — en daarna pas je eigen verhaal te vertellen.

Hoe dan wél?

Dat werkt precies zo als je als leidinggevende voor de groep staat en de vraag krijgt of een testprocedure is afgerond. Is het antwoord nee, probeer je er dan niet uit te kletsen met:

“We hebben goed vertrouwen in een goede afloop”

Maar zeg:

“Nog niet helemaal. De eerste resultaten zijn inspirerend en ik heb goed vertrouwen in een goede afloop. Genoeg om u hier de mooie mogelijkheden te laten zien!”

Sla je het over even aandacht te geven aan de vraag, dan ervaren mensen dat als onbeleefd. Daarna zullen ze onbewust je je verklaring niet meer gunnen.

Overigens, ook met een goede techniek zou Santorum hier niet weg komen. Zijn eerste opmerkingen zijn onjuist en grievend. En geen techniek anders dan ‘sorry’ gaat je daaruit redden.

Met de Mysteryburger® introduceren we — in aanvulling op onze populaire trainingsprogramma’s voor gemeenteraden, fracties en wethouders — een nieuw instrument voor het verbeteren van het raadsdebat.

Column in Binnenlands Bestuur

Onze specialisten nemen plaats op een willekeurige publieke tribune in Nederland en beschrijven in een column voor Binnenlands Bestuur het debat. Ze letten specifiek op de effectiviteit van de raadsvergadering. John Bijl: “Het debat is in de politiek geen oefening, het is een bestuursinstrument.”

John en Kemal letten daarbij vooral op hoe politici op elkaar in gaan, hoe argumenten tegen elkaar worden afgewogen en of er effectieve interrupties worden geplaatst. Daarnaast letten ze ook op de toegankelijkheid van het debat. “Tijdens het debat horen politici afwegingen te maken die de hele gemeente begrijpt; het gaat tenslotte de gehele gemeente aan,” zegt John.

Toch valt het op dat niet alle debatten even begrijpelijk zijn. Te vaak is het een gesprek tussen specialisten in de raad en de wethouder. “Hierdoor kan de politieke afweging op de achtergrond komen,” licht John toe. “Dan gaan debatten over de uitvoerbaarheid – en niet over of je iets zou moeten willen.”

Veel mensen gebruiken verkleinwoorden bij het brengen van hun boodschap, zeker als het om een groot onderwerp gaat. Of afzwakkingen zoals “zeg maar” en “een soort van”. Let er maar eens op. “We missen een stukje bezieling in de organisatie”, “We willen wat meer leiderschap/authenticiteit/betrokkenheid in de organisatie brengen”, “Het zou van ons allemaal best wat innovatiever mogen in Nederland” of “Ik mis zeg maar duidelijkheid”.

Maar zeg nou zelf, wat overtuigt jou meer: “wij vinden een stukje service best wel belangrijk” of  ”wij vinden service belangrijk”?

Zeg waar je voor staat en houd dat kort.

En jij?
Aan welke verzwakkende stopwoorden erger jij je? Laat het ons hieronder weten!

Radio 1

Hieronder het fragment:

NOS op 3

Hieronder het fragment:

Lees meer

Lees hier ons opiniestuk in nrc.next over de kandidaten — en hun onwil om werkelijk campagne te voeren.

Lekkerste vlees

Vier ambitieuze slagers doen mee aan een spannende verkiezing: wie heeft het lekkerste vlees?

“Ik heb uitstekend vlees”, vertelt de eerste kandidaat trots. “Wij ook!”, roepen de tweede en derde kandidaat in koor. Glunderend kijken ze om zich heen. Dan mengt kandidaat nummer vier zich in de strijd: “Mijn vlees is absoluut heerlijk!”

Een kritische journalist mengt zich in het schouwspel. Hij vraagt de eerste kandidaat waarom zijn vlees lekkerder is dan het vlees van de andere slagers. Het vastberaden antwoord: “Ik vertel alleen waarom mijn vlees lekker is. Laat de andere kandidaten maar vertellen waarom hun vlees lekker is.” De journalist protesteert: “Maar u vindt toch dat uw vlees lekkerder is dan het vlees van de anderen?” Zelfs die conclusie durft de eerste kandidaat niet voor zijn rekening te nemen: “Ik vind dat mijn vlees lekker is. Laat anderen maar bepalen wie het lekkerste vlees heeft.”

Dat is, grofweg, hoe de verkiezingsstrijd om het partijleiderschap van de Partij van de Arbeid zich tot nu toe voltrekt.

Campagneweigering

Het is begrijpelijk dat de kandidaten zich terughoudend opstellen met opmerkingen over elkaar en elkaars ideeën. Na het plotselinge aftreden van Job Cohen kreeg de Tweede-Kamerfractie veel verwijten over het gebrek aan fatsoen en collegialiteit. Maar dat de kandidaten nu zélfs niet willen toelichten waarom zij zichzelf de beste leider vinden voor de PvdA, is niets anders dan campagneweigering.

Het leidt bovendien tot gênante en beschadigende momenten in de media. Neem het interview van Martijn van Dam bij De Wereld Draait Door. Natuurlijk deed hij een hoop fout. Toen Matthijs van Nieuwkerk de eerste serie vragen op hem afvuurde met een gemiddelde snelheid van 275 woorden per minuut — normale mensen converseren met hooguit 150 woorden per minuut — had hij nooit in datzelfde tempo moeten reageren. Niet zijn ding. En doordat de zweetpareltjes aan het einde van het gesprek van zijn voorhoofd gutsten, ontstond een allerminst fraai beeld.

Maar waar het écht mis ging, was Van Dams zichtbare worsteling met wat hij als kandidaat nu wel of niet kan zeggen. Hij durfde geen antwoord te geven op Van Nieuwkerks legitieme vraag waarin hij nu verschilt van bijvoorbeeld Diederik Samsom. Van Dam: “Ik ga je alleen sterke punten van Diederik noemen.” Want: “We willen samen de partij groot maken, dat is de kans waar we nu voor staan.” Hij weigerde meerdere malen een antwoord te geven op de vraag. Tot frustratie van kijker én kiezer.

Burgemeestersreferendum Utrecht

Deze kandidaten zullen de komende weken deelnemen aan vier verkiezingsdebatten. Die debatten zijn alleen zinvol als kandidaten kunnen uitleggen op welke manier zij dit politiek leiderschap invulling gaan geven en mogen uitleggen waarom dit in hun ogen de beste manier is om invulling te geven aan het leiderschap. Niet een goede manier, maar de beste. Misschien zelfs wel: de enige goede manier.

Want als de PvdA niet uitkijkt, dan wordt deze verkiezing een herhaling van het Utrechtse burgemeestersreferendum in 2007. Het zag er heel gezellig uit: Aleid Wolfsen en Ralph Pans die gebroederlijk door het winkelcentrum liepen om samen folders uit te delen. Maar geen van beiden wist uit te leggen waarom hij de beste kandidaat was voor het burgemeesterschap. Geen van beiden wist uit te leggen wat een burgemeester nu eigenlijk doet, kan doen en moet doen. En geen van beiden wist uit te leggen wat nu eigenlijk het belang was van de verkiezing.

Het gevolg? De kiezer kon geen goede keuze maken en bleef massaal thuis. De winnaar kreeg een twijfelachtig mandaat.

The Voice of PvdA

Als de PvdA dit scenario wil voorkomen, zullen de kandidaten om het partijleiderschap écht duidelijk moeten maken wat er op het spel staat bij deze verkiezingen. Daarvoor moeten ze niet te lang stilstaan bij wat hen bindt, maar uit durven leggen wat hen onderscheidt. En moet die belachelijke afspraak dat de kandidaten niets over elkaar mogen zeggen van de baan.

Anders is het misschien wel beter om de geplande verkiezingsdebatten af te gelasten. Zomaar een ideetje: is John de Mol niet te porren voor The Voice of PvdA? In drie heuse battles kunnen de kandidaten dan hun kwaliteiten bewijzen. Ik stel voor dat we beginnen met een één-op-één debat met Emile Roemer. In de tweede ronde worden de kandidaten gegrild door Pownews-interviewer Rutger Castricum. Met als climax een finaledebat tegen Geert Wilders. Laat maar zien wat voor vlees je in de kuip hebt!

Ideaal is het niet, zo’n politieke amusementsshow. Maar het is beter dan een serie verkiezingsdebatten met slagers die uitsluitend bereid zijn hun eigen vlees te keuren.

Wie is de beste debater?

Job Cohen kwam onvoldoende uit de verf tijdens belangrijke debatten en slaagde er niet in om de Partij van de Arbeid duidelijk te profileren. Hoe zit het met de communicatievaardigheden van de vier nieuwe kandidaten? Zijn zij in staat om overeind te blijven in debatten met Mark Rutte, Emile Roemer en Geert Wilders?

Martijn van Dam Martijn van Dam toont zich meestal een scherpe debater met een rustige, ingetogen stijl. Wel legt hij weinig gevoelswaarde in zijn woorden, waardoor hij over kan komen als een ‘wedstrijddebater’: iemand die met hetzelfde gemak ieder standpunt kan verdedigen. Jammer van het optreden bij De Wereld Draait Door.

Diederik Samsom Diederik Samsom toont zich tot nu toe de meest gretige en bevlogen kandidaat. Dat komt vooral omdat hij ingewikkelde onderwerpen simpel en met pakkende voorbeelden kan uitleggen. De laatste week komt hij wel minder spontaan over door het veelvuldig gebruiken van dezelfde soundbites.

Ronald Plasterk Ronald Plasterk roept dezelfde sympathie op als Cohen, maar onderscheidt zich van hem door het gebruik van humor en relativeringsvermogen. Hij komt warm en betrokken over, spreekt in no-nonsense taal maar doet soms wat overdreven populair — kijk mij eens gewoon zijn met mijn Haagse accent.

Nebahat Albayrak Als (voorlopig) enige vrouwelijke kandidaat heeft Nebahat Albayrak een verlegen maar vriendelijke, charmante en soms zelfs wat ondeugende stijl. Met die stijl weet ze zich vaak eenvoudig uit lastige situaties te redden. Door een gebrek aan pathos zijn haar woorden echter weinig memorabel: ze heeft de neiging hele lange zinnen te formuleren die het ene oor in en het andere oor uit gaan.

Welke woorden gebruiken zij het meest?

Deze woorden gebruikten de vier kandidaten in de laatste vier maanden het meest tijdens debatten in de Tweede Kamer. Martijn van Dam spreekt veel over Nederland en weinig over Europa. Heeft het veel vaker over commissies dan anderen. Voor Diederik Samsom is het meest gebruikte woord ‘wijzelf’ — een woord dat anderen dan weer nauwelijks gebruiken. Ronald Plasterk benadrukt veel wat hij denkt (“ik denk”). Sprak als financieel woordvoerder veel over de steun aan Griekenland en de gevolgen voor Nederland. Nebahat Albayrak heeft Europa in haar portefeuille en dat zie je terug in haar woordgebruik (Nederland, Europa, buitenland).

Word cloud: onderzoeksbureau Veneficus